1925′de ABD’de Evrim’den bahsettiği için bir öğretmene 100$ ceza kesilmişti. 2005′de ise Akıllı Tasarım’ı müfredata sokup Evrim’i zayıflatmaya çalışan bir okula 1.000.000$ ceza kesildi. Peki 80 yılda ne oldu da değişti?

1925 – Scopes v. Tennessee

Meşhur ‘maymun davası’ olarak da bilinen 1925 tarihli dava, ABD yargı tarihindeki büyük olaylardan biri olarak bilinmektedir. Tennessee eyaletinde çıkarılan 1922 tarihli bir kanun şöyledir: “İncil’de anlatılan şekliyle ilahi yaratılışı reddeden ve insanların daha ilkel hayvan soyundan geldiğini iddia eden tüm teorilerin okullarda öğretilmesi yasadışıdır.”

Bunun üzerine Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU) bu kanunu mahkemeye taşımaya karar verir. Esasen beden öğretmeni olan John Scopes, ACLU ile anlaşır, sadece kanunu test etmek için derste evrimden bahseder ve konu mahkemeye taşınır. Scopes, hayli renkli geçen ve ilginç tartışmalara konu olan dava sonunda jüri tarafından suçlu bulunur ve 100$ ödemekle cezalandırılır.

John Thomas Scopes

Bu karar temyiz mahkemesine götürülür. Ne var ki, o mahkeme de itirazı reddeder ve ceza kesinleşir. Mahkemenin itirazı reddetme gerekçesi ise şöyledir: İnsanların daha ilkel hayvanlardan türemesi hakkındaki teorinin, herhangi bir dinle alakası yoktur. İman şartları arasında buna inanmak veya bunu reddetmek olan bir din de yoktur. Dolayısıyla yasaklanmasının fayda veya zarar getireceği bir din de yoktur. Bu sebeple yasaklanması anayasaya uygundur.

Bu dava ile aklanan Evrim karşıtı yasalar 1960′lı yıllarla kadar çeşitli eyaletlerde yürürlükte kalmıştır.

1968 – Epperson v. Arkansas

O dönemde Arkansas eyaletinde Evrim’in öğretilmesi ve hatta içinde Evrim konusu geçen ders kitabının kullanılması yasaktır. Bir devlet lisesinde biyoloji öğretmeni olan Susan Epperson bu durumu mahkemeye götürür. Mahkeme, sadece İncil’deki yaratılış hikâyesiyle çeliştiği için bilimsel bir teorinin yasaklanmasını anayasaya aykırı bulur ve yasağı iptal eder. Bu karardan itibaren yaratılışçıların eğitim müfredatındaki hâkimiyetleri azalmaya başlar.

Susan Epperson

1972 – Wright v. Houston Independent School District

Muhafazakâr eyaletlerden Texas, Houstan’daki öğrenciler, okullarını dava ederler. Öğrencilerin isteği, derslerde evrim öğretisi ve evrimden bahseden ders kitaplarının olmamasıdır. Buna gerekçe olarak dini inanç ve ibadet özgürlüklerini gösterirler. Güney Texas Bölge Mahkemesi davayı inceler ve şu karara bağlar: Anayasa’da yer alan inanç ve ibadet özgürlüğünün kapsadığı Din ile okulda öğretilen Evrim arasında bir bağlantı yoktur. Bu sebeple bu davaya konu olan şikâyet geçersizdir.

1973 – Willoughby v. Stever

Yaratılışçı William Willoughby, bir devlet kurumu olan Ulusal Bilim Kurum’u yöneticisi H. Guyford Stever’ı dava eder. Davanın konusu, kurumun devlet bütçesinden aldığı pay ile evrim konulu ders kitapları hazırlaması ve bu yolla ‘laik hümanizm dinini’ yaydığı iddiasıdır. Dava, ders kitaplarının din kitabı değil bilimsel içerikte olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir.

1975 – Daniel v. Waters

Tennessee eyaletinde Evrim ve Yaratılışçılığın devlet okullarında fen derslerinde ‘eşit süre’ kullanılarak anlatılmasına dair kanun vardır. Devlet okullarında okutulan her türlü biyoloji kitabında, insanların kökeni hakkında teorilerden bahsedilen her konuda, eşit ölçüde İncil ve Yaradılış’tan da bahsedilmelidir. Öğretmenler bu kanunu bölge temyiz mahkemesine götürür. Mahkeme, açıkça İncil’e atıfta bulunan bu kanunu iptal eder.

1977 – Hendren v. Campbell

Yaratılış Araştırma Topluluğu tarafından bastırılan, yaratılışçılığı benimseyen bir biyoloji kitabına karşı açılan davada, Yüksek Mahkeme bu kitabın Indiana’daki devlet okullarında kullanılamayacağına karar verir.

1981 – Segraves v. California

Kelly Segraves isimli 3 çocuk annesi, çocuklarına Evrimsel Biyoloji öğrettiği için California eyaleti yönetimini dava eder. Mahkeme bu şikâyeti reddeder.

1982 – McLean v. Arkansas

Arkansas eyaletinde bulunan bir kanuna göre, Yaratılış-Bilimi ve Evrim-Bilimine ‘eşit süre’ harcanmalıdır. Yaratılış-Bilimi, yaratılışçıların doğrudan İncile atıfta bulunmadan, yaratılışçılığa yeni ve bilimsel bağlantı sağlama girişimidir. Bu kanun William McLean tarafından mahkemeye götürülür. Mahkeme yaptığı değerlendirmede, bilimi şu özellikleri ile tanımlar:Doğa kanunlarına uygunluk, test edilebilirlik, yanlışlanabilirlik.

Yaratılış-Bilimi ise, bu özellikleri sağlamadığı için mahkeme tarafından bilim olarak sayılmamıştır. Mevcut kanun anayasaya aykırı olduğu için mahkeme tarafından iptal edilmiştir.

1987 – Edwards v. Aguillard

Üstteki davanın bir benzeridir. Farkı, yukarıdaki dava sadece Arkansas eyaletini kapsarken, Edwards v. Aguillard davası ABD Yüksek Mahkemesinde görülmüştür ve kararları tüm eyaletlerdeki mahkemeler için içtihat oluşturmaktadır.

Louisiana eyaletindeki bir kanun, Evrimin öğretildiği derslerde Yaratılış-Bilimi’nin öğretilmesini de zorunlu kılmaktadır. Konu Don Aguillard tarafından Yüksek Mahkemeye taşınır. Yüksek mahkeme sadece Arkansas’daki kanunu iptal etmekle kalmaz, ayrıca ‘insanlığın kökeni hakkındaki farklı bilimsel teorilerin öğretiminin açıkça laik biçimde yapılması ve bilimsel etkinliği arttırıcı olması’ gerektiğine hükmeder.

Böylece, Yaratılış-Bilimi büyük bir darbe almış olur. Günümüzde hala gündemde olan Akıllı Tasarım, bu mahkeme kararı sonrası üretilmiştir. Yaratılışçılığın, evrime bilimsel bir alternatif olamayacağını anlayan yaratılışçılar, Tasarım kavramına geçiş yapmıştır. Ve 1990’larda bunun propagandasını yapılmıştır.

1990 – Webster v. New Lenox School District

New Lenox, Illinois’de bir sosyal bilimler hocası olan Ray Webster, kendi okul yönetimini, derste ‘yaratılış-bilimi’ öğretmesine engel oldukları için ifade özgürlüğünün ihlali gerekçesiyle dava etmiştir. Mahkeme okul yönetiminin ders programını belirleme hakkı bulunduğuna ve ayrıca ‘yaratılış-bilimi’ öğretmenin zaten ‘1987- Edwards v. Aguillard’ davası sonucu gereği yasadışı olduğuna hükmetmiştir.

1991 – Bishop v. Aronov

Alabama Üniversitesinde psikoloji profesörü olan Phillip A. Bishop, derslerinde Akıllı Tasarım ve İnsan Psikolojisinde Tanrı’nın Kanıtları konularında öğretisinin engellendiği gerekçesiyle kendi okulunu dava etmiştir. Temyiz mahkemesi üniversiteyi haklı bulmuştur.

1994 – Peloza v. Capistrano Unified School District

Sınıf öğretmeni olan John E. Peloza, inanç özgürlüğünün ihlal edildiği gerekçesiyle temyiz mahkemesine başvurur. Gerekçesi, derslerinde ‘Evrim Dini’ni anlatmak zorunda kalmasıdır. Mahkeme Evrimin bir din değil bilim konusu olduğuna hükmeder.

1997 – Freiler v. Tangipahoa Parish Board of Education

Louisiana eyaletinde, Tangipahoa Bölge Eğitim Kurulu, aldığı bir kararla Evrim teorisine dair derslerden, çalışmalardan veya sunumlardan önce şu uyarı metninin okunmasını zorunlu kılar:

Tangipahoa Bölge Eğitim Kurulu tarafından kabul edilmektedir ki; birazdan başlanacak derste, hayatın kökenlerine dair olan Evrim teorisinin anlatılma amacı asla İncil’deki Yaratılış ile çelişmek veya öğrencileri ondan caydırmak değildir. Ayrıca Eğitim Kurulumuzca kabul edilir ki, her öğrencinin en temel hakkı, hayatının kökenlerine dair ailesinin öğrettiği inançlara sahip çıkmaktır. Öğrencilerin birazdan anlatılacak konularda fikir yürütürken dikkatli olmaları, iyice araştırmaları faydalı olur.

Aileler bu zorunlu uyarı metni uygulaması sebebiyle okul yönetimini dava eder ve kazanırlar. Okul yönetimi karara bir üst mahkemede itiraz etse de bu itirazı reddedilir. Uyarı okunma uygulaması yürürlükten kalkar.

2005 – Selman v. Cobb County School District

Yine yukarıdaki davaya benzer biçimde, bu sefer bazı yaratılışçı aileler Evrim konusunu içerek biyoloji kitaplarına tepki gösterirler. Bunun üzerine okul yönetimi biyoloji kitaplarının kapağına şu çıkartmaları yapıştırtır:

Bu ders kitabı evrim konusunu da içermektedir. Evrim canlıların kökeni hakkında bir teoridir, ama bir gerçek değildir. Bu kitap dikkatli biçimde okunmalı, eleştirel biçimde değerlendirilmelidir.

Bunun üzerine bazı aileler de konuyu mahkemeye taşırlar. Bölge mahkemesi, Evrim lehine karar verir. Karar okul yönetimi tarafından daha sonra temyiz mahkemesine taşınsa da, sonuca bağlanmadan tarafların anlaşması ile bu dava kapanır. Biyoloji kitaplarında yapılan bu uyarı uygulaması okul yönetimi tarafından yürürlükten kaldırılır.

2005 – Kitzmiller v. Dover Area School District

Evrime alternatif olarak ortaya atılan ‘Akıllı Tasarım’ın ilk defa mahkeme karşısına çıkışıdır. Akıllı tasarım, içinden Hıristiyan öğretileri çıkartılmış yaratışçılıktır. ‘Yaratılış bilimi’ gibi, içerisinde ilk insana veya Nuh tufanı gibi dini olaylara atıfta bulunulmaz. Onun yerine, yaşamın doğal yollarla ortaya çıkamayacağı iddiasını savunurlar.

Pennsylvania eyaletindeki küçük bir kasaba olan Dover’da, bir lisenin eğitim kurulunda, 2004 yılında köktendinci denilebilecek kadar Hıristiyan üyeler çoğunlukta bulunmaktadır. Esas amaçları yaratılışçılığı ders müfredatına sokmak olsa da, tartışmalar sonucu bunun mevcut mahkeme kararları ile açıkça çelişeceğini görürler. Bunun üzerine akıllı tasarımı destekleyen vakıflardan aldıkları destekle, ders müfredatına akıllı tasarımı da alırlar. Karar 3 ret oyuna karşı 6 kabul oyu ile alınır.

Durumun resmen duyurulması sonrası, konu öğrenci aileleri tarafından Tammy Kitzmiller önderliğinde mahkemeye taşınır. Basın organları davayı yakından takip ederler. ‘Akıllı Tasarım’ teriminin mucidi Michael Behe başta olmak üzere pek çok kişinin ifadesine başvurulur.

Tammy Kitzmiller

Kırk gün süren duruşma sonunda, 20 Aralık 2005’te, Yargıç Jones 139 sayfalık kararında öğrenci velileri lehine, Akıllı Tasarım aleyhine karar verir. Akıllı tasarımın öne sürdüğü fikirler, bir tasarımcı/yaratıcı olmadan düşünülemez, dolayısıyla bilimsel değil dini bir görüştür.

Karara itiraz edilmez ve dava sona erer. Akıllı Tasarım, ilgili okulun ders müfredatından çıkarılır. Okul yönetimi, velilere $1,000,011 (bir milyon dolar) tazminat öder. Basın tarafından da yakından takip edilen davayı anlatan bir belgesel film 2007 yılında çekilir. Bu davanın maddi ve manevi sonuçlarının, Amerika genelindeki diğer okullara örnek olacağı kamuoyu tarafından değerlendirilmiştir.

Sonuç:

Evrim’in Amerikan mahkemelerindeki serüvenine kısaca göz attık. 1920’lerde evrimin yasaklanmasıyla başlayan bu mücadele, 70’lerde kırılmış, 80’lerde evrim lehine dönmüş, günümüzde ise yaratılışçılık müfredattan tamamen silinmiş durumdadır. Fakat farklı yöntemlerle bu mücadele devam etmektedir.

Kaynak:

http://www.arastiralim.com/tag/evrim-teorisi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s