londra

Hassas bir konu hakkında yapılan ve son derece kaliteli ve ufuk açıcı geçen tartışma katılımcılarda hayal kırıklığına neden olmadı. Panele katılan tüm kesimden katılımcılar bilimsel konsensüs üzerinde anlaştılar.

Londra’nın doğusundaki Leyton semtinde önde gelen bir camide imamlık yapan Doktor Usame Hasan, 2 yıl önce evrim teorisini savunan sözleri nedeniyle ölüm tehditi almıştı. Cumartesi günü ise Londra, İslam’ın Evrim Teorisi hakkındaki duruşuna dair dikkatleri üstüne çeken ve sadece İslam içerisinde geçen bir diyaloğa ev sahipliği yaptı. Doğu Londra imamı Hasan Usame de bu konuşmacılardan biriydi – ancak bu sefer onun görüşünü paylaşan başkaları da vardı yanında.

“Müslümanlar evrimi yanlış mı anladılar?” başlıklı oturum Deen Enstitüsü tarafından düzenlendi. Bir evrimsel biyolog, bir biyoloji antropologu, iki din uzmanı ve bir de yaratılışçı konuşmacılar arasındaydı.

Yedi saat sürdüğü halde, herkes sonuna kadar salonda kaldı. Konunun çok hassas ve tartışmalı olmasına rağmen, 850 kişilik dinleyici gurubunda söz kesme veya bağırıp çağırmalar olmadı. Salondan aldığım tepkilere dayanarak, salondaki çoğunluğun, güçlü bir görüşü olmayan, evrim hakkındaki Müslüman görüşleriyle ilgilenen, genç bilim adamlarından oluştuğu kanaatine vardım.

Pişman da olmadılar..

Bu gibi etkinliklerde konuşmalar genellikle raydan çıkarak bilimdışı söylemlere ve yaratılışçıların evrim hakkındaki yaygın yanlış anlaşılmalarına dönüşmektedir. Bu etkinliğin başarısı ise tek bir yaratılışçı dışında tüm panelistlerin az veya çok bilimsel konsensüs üzerinde uzlaşıya varmış ve kabul etmiş olmaları. Bu durum da asıl sorunun özünü tartışmaya izin verdi: Müslümanlar insan evrimiyle kendi inançlarını bağdaşlaştırabilir mi?

Müslüman bilim insanlarının olduğunu ve bu Müslüman bilim insanlarının sadece evrimi anlamakla kalmayıp aynı zamanda kendi dini inançları bakımından bunun ne gibi çıkarımları olabileceği hakkında belirli düşüncelere de sahip olduklarını bilmenin Müslüman (ve Müslüman olmayanlar) için önemli olduğunu düşünüyorum. Ehab Ebuheif Kanada’da McGill Üniversitesi araştırma kürsüsünden bir evrimsel biyolog olup karıncaların evrimi hakkında çalışmalar yürütüyor. Ehab Ebuheif biyolojik evrim hakkında bilimsel veriler ortaya koyarak Müslümanların modern biyolojinin bu temel prensibini anlamaya ihtiyacı oldukları hakkında konuştu. Ehab Ebuheif kendi kişisel inançlarından da örnekler vererek İslam ve evrimin bağdaşmadığına dair düşüncenin yanlış olduğunu anlattı.

İslam’a dönme Fatima Jackson, Kuzey Carolina Üniversitesinde, biyolojik antropoloji profesörüdür. Araştırmaları insanın biyolojik ve biyokültürel değişiklikleri üzerine odaklanmış. Evrim düşünceleri 1970′lerde, İslam’a dönmeden çok önceleri gelişmiş ve hiçbir zaman bu ikisinin çatıştığını düşünmemiş. Bilimin, sadece her şeyin neden değil, nasıl oluştuğunu söylediği görüşünü benimsemiş.

Ebuheif ve Jackson, evrimi bilimsel görüşte kabul eden iki çarpıcı araştırmacıdır. Dini koruma adına araştırmalarına taviz vermeyen, işleriyle heyecanlanan bu iki araştırmacı, yeni yetişen Müslüman bilim adamlarına iyi bir örnek olmuşlardır.

Londra’daki konferans Usame Hasan ve Şeyh Yasir Kadhi arasında geçen teolojik bir tartışmayı da ön plana çıkardı. Usame Hasan Krallık Astronomi Derneği’nin (Royal Astronomical Society) bir üyesi olup insan evrimini savunduğu ve destek verdiği için iki yıl önce tehdit edilmiş bir imam. Buna dair görüşlerini ve kendi tutumunu yineleyen Usame Hasan, İslam ilahiyatında insan evriminin özümsenebileceği anlatarak buna bir yer olduğunu da belirtti.

Kadhi diğer yönden, insan hariç, evrimi diğer canlılar için kabul etti. Ancak İslami bakış açısından gidilebilecek en ileri noktanın Allah’ın Adem’i doğal düzen içine yerleştirdiğinin söylenmesi olabileceğini belirtti. Kendi görüşünü açıklamak için domino taşları örneğini kullanan Kadhi, Adem’in son domino taşı olarak doğrudan Tanrı tarafından yerleştirilmiş olduğunu iddia etti. Onun bakış açısıyla baktıklarında inanırlar son domino taşını bir mucize olarak görüp algılayabilirken inançsızlar ise bunu tüm diğer domino taşlarından gelen sebepsel (nedensel) bir bağlantı olarak görebilirlerdi. Bu şekilde, Adem’in mucizesi teolojik olarak korunabilirdi.

Büyük ölçüde yüksek bir kalitede seyreden bilimsel ve teolojik tartışma zaman zaman Harun Yahya gibi bazı yaratılışçıların sığlığına ve yüzeyselliğine de maruz kaldı. Harun Yahya’nın müritlerinden biri olan aynı zamanda yardımcısı Oktar Babuna uydu aracılığıyla İstanbul’dan konferansa katılarak argümanlarını sundu. Oktar Babuna türlerin tarihte hiç değişmediklerine delil olarak fosilleri gösterdi. Ayrıca DNA’da herhangi tarihsel bir değişim olmadığını iddia etti. Babuna’nın argümanlarına karşı Ebuheif ve Jackson daha önce de konuşmalarında karşılık verdiler. Ancak izleyiciler bir kaç saat süren tartışmanın sonunda Oktar Babuna’nın verdiği yanıtların tümünün tartışılan konuyla ilgisiz bir şekilde sadece fosillerden ibaret olduğunu anlayınca istemeden mizah unsuru olarak görev gördü.

Babuna bir kenara bu, önemli bir konu hakkında ciddi bir şekilde yürütülen bir tartışma oldu. Bilimsel konsensüs karşısında evrimin ret edilmesi tarihsel bir Galileo anı olarak karşımızda duruyor. Ancak Londra’daki konferansta tartışmanın tonu ve entelektüel değişimin kalitesi cesaret verici olduğu gibi modern Müslümanların bilimsel bir fikrin doğurduğu ve meydan okuma olarak algılanan bir zorluğu karşılamak için yeteri olgunluğa sahip olduklarını da gösteriyor.

Bu yazı Salman Hameed’in 11. Ocak 2013 tarihinde Guardian gazetesinde yayınlanan “Muslim thought on evolution takes a step forward” isimli makalesinin çevirisidir.

Çevirenler: Vartor, Neva, Levent Alper

do-muslims-misunderstand-evolution

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s