Ist Darwin Schuld am Holocaust? 2

Kreationismus und die politische Rechte

Daß die Anhänger der verschiedenen Schöpfungslehren hauptsächlich christliche oder andere Fundamentalisten und wichtige Vertreter der politischen Rechte sind, ist kein Geheimnis.

Und genau das macht sie nicht nur zu Gegnern der Evolutionstheorie, sondern auch zu Gegnern jeglichen Fortschritts und zu Gegnern des Kommunismus.

Die Dämonisierung der Evolutionslehre beschränkt sich nicht nur darauf, diese als Pseudowissenschaft darzustellen. Das Hauptanliegen der Fundamentalisten ist viel mehr, den Darwinismus auch politisch zu verdammen. So ist der Darwinismus schuld an Rassismus und Sozialdarwinismus. Glaubt man der Interpretation der Kreationisten, so ist in ihren Augen der Darwinismus ein blutiger Kampf um das Recht des Stärkeren, in dem die Schwächlinge ausgemerzt, sprich ausselektiert werden. Dementsprechend liegen die Wurzeln des Sozialdarwinismus und Rassismus in der Evolutionstheorie Darwins. Und weil es eben diesen Darwinismus und diese Gottlosigkeit gibt, gibt es auch all dieses Übel, das in der Menschheit passiert. Falscher kann man die Evolutionslehre nicht beschreiben. Natürliche Selektion, die Triebkraft der Evolutionslehre und somit der Artbildung, ist ein wertneutraler Begriff. Es wird nicht von vornherein festgelegt, welche Eigenschaft gut und welche schlecht ist. Dies hängt ganz von den natürlichen Bedingungen ab. Was also heute dein Überleben sichern kann, kann – z. B. wenn sich die Umweltbedingungen ändern – morgen deinen sicheren Tod bedeuten. Da nicht von vornherein festegelegt wird, welche Eigenschaften sich als vorteilhaft erweisen, ist überhaupt das Leben in dieser Vielfältigkeit die wir haben möglich. Anders verhält es sich mit der Selektion der Sozialdarwinisten. Dort ist von vorn herein festgelegt: es gibt die eine gute Rasse, die das Überlebensrecht hat, alle anderen gehören ausselektiert.

Diese verlogene Fehlinterpretation der Evolutionstheorie durch die Anhänger des Kreationismus dient einem bestimmten Zweck. Zum einen soll der wirkliche Charakter des Rassismus, von Krieg und Ungerechtigkeit verschleiert werden. Die Ursache liegt eben nicht in der Evolutionsbiologie, sondern im ökonomischen System. Aber es gibt auch noch einen weiteren Grund, der der Methode des Diebes, der „Haltet den Dieb“ schreit. Schaut man genauer hin, so erkennt man, daß nicht Rassismus und Evolutionsbiologie, wohl aber Kreationismus und Rassismus zueinander passen wie die Faust aufs Auge. So behaupten Kreationisten, daß sich Hitler in „Mein Kampf“ auf Darwin beruft und sich seine Ideologie auf die Evolutionslehre stützt. Wer „Mein Kampf“ lesen mußte, wird schnell merken, daß Hitler sich kein einziges mal auf Darwin oder die Evolution bezog. Wohl aber bezog er sich mehrmals auf Gott und die Schöpfungslehre. [4]

Auch der Ku Klux Klan rechtfertigt seine Ideologie mit der Bibel nicht mit Darwin. Auch diese Personen gehören zu den christlichen Fundamentalisten und sind auch Anhänger der biblischen Schöpfungslehre.
Der größte Irrsinn stammt aber aus Deutschland, genauer gesagt von der Internetseite http://www.kreuz.net. Hierbei handelt es sich um eine klerikale Gruppe, die durch übertrieben lächerliche Artikel gegen Evolution, „Hexerei“, Homosexualität etc. ernst genommen werden will.

So werden folgende Zitate ungekürzt und unkommentiert von dem Artikel „Beweise interessieren ohnehin keinen“ [5] eines gewissen Dr. Lerle entnommen:

„Die Evolutionsgläubigen hingegen lügen und betrügen wie die Prediger der Holocaustreligion.“

„Im 19. Jahrhundert waren die Fälschungen Haeckels allgemein bekannt. Doch das hinderte noch in jüngster Zeit verschiedene Schulbuchschmierfinken nicht daran, die Lüge von den menschlichen Embryonen mit Kiemenbögen und ähnlichem zu verbreiten.

Das ist ähnlich wie mit dem Holocaust. Dort hatte man den Auschwitztouristen eine Fälschung als angebliche Originalgaskammer gezeigt.

Das Buch ‚Der Auschwitz-Mythos’ des pensionierten Richters Wilhelm Stäglich wurde verboten. Stäglich hatte gezeigt, daß die dortige Gaskammer nur funktioniert haben konnte, wenn zwischen 1941 und 1944 die Naturgesetze außer Kraft waren.

Weil Stäglich ‚allgemein anerkannte offenkundige Tatsachen’ geleugnet hatte, wurde ihm sein Doktortitel aberkannt.

Aber die Trottel, die auf die primitive Fälschung der Gaskammer in Auschwitz hineingefallen waren, dürfen ihre Doktortitel behalten.

Wenn sogar ein Doktortitel aberkannt wurde, wieviel einfacher ist es dann, geistig selbständigen Denkern diesen gar nicht erst zu verleihen.“

„Evolutionsglaube und Holocaustreligion haben eines gemeinsam: Am Anfang stand eine bloße Behauptung. Diese wurde nicht bewiesen, sondern lediglich ständig wiederholt.

Wenn Beweise vorlagen wie zum Beispiel Kiemenbögen beim menschlichen Embryo, Seife aus Menschenknochen, Lampenschirme aus Menschenhaut, Originalgaskammern in Dachau und Auschwitz und Schrumpfköpfe – an denen aufmerksame Betrachter die Marken des Völkerkundemuseums Leipzig entdeckten – so waren sie gefälscht.“

Ich denke mal diese Zitate sprechen für sich. Kreationisten als Holocaustleugner! Und der gewisse Dr. Lerle ist kein Einzelfall. Ein weiteres Beispiel ist der Hauptideologe des islamischen Kreationismus, Harun Yahya. Bevor er anfing gegen die Evolutionslehre zu kämpfen, veröffentlichte er im Jahr 1996 das Buch „Soykırım Yalanı („The Holocaust Lie“). [6]

Heute, nachdem sein Schandwerk in die öffentliche Kritik geraten ist, hat er seine Sichtweise „geändert“ und gibt heute dem Darwinismus die Schuld für den Holocaust.

Wer hätte es denn anderes gedacht. Nur ob man seine Wendung wirklich glauben kann, ist anzuzweifeln, da Kreationisten und Lügner praktisch ein Synonym ist.

Da haben wir sie die Kreationisten: Reaktionäre, die die weiße arische Rasse, als die von Gott erschaffene ansehen, die nicht mal vor dem Holocaust zurückschrecken um sich als wahre Moralprediger ausgeben, indem diese Verbrecher lauthals herausposaunen, der Darwinismus sei doch schuld an allem Übel. Verfeinert man diesen ekelhaften Mist noch ein bißchen mit der Droge Religion, so wird’s von den Massen noch tatsächlich geglaubt.

Natürlich hat der Kreationismus eine weitere Funktion, die mit den oben genannten zusammenhängt: werden durch deren pseudowissenschaftliche, religiöse Lügenpropaganda die wahren Verhältnisse verschleiert, so wird auch jeglicher Widerstand gegen den Imperialismus im Keime erstickt. Somit hat der Kreationismus einen wahrhaft antikommunistischen Charakter. So wie die „jüdisch-bolschewistische Weltverschwörung“ der Nazis dem Zweck diente, den Kommunismus zu dämonisieren, so hat angeblich die „darwinistisch-atheistische Weltverschwörung“ den gleichen Zweck. Da Kreationisten ebenso einer Pseudowissenschaft anhängen wie die Nazis (nur bei den Nazis heißt diese Rassismus), oft selbst rassistisch motiviert sind und z.T. auch Holocaustleugner sind, sind beide in ihrem Wesen her gleich und dienen dem Machterhalt des Imperialismus.

Nichts desto trotz verbreiten sie eine Reihe antikommunistischer Werke, von denen selbst das „Schwarzbuch des Kommunismus“ noch lernen könnte. Die Verteufelung des Kommunismus muß einfach perfekt sein!

Es sollte im Interesse eines jeden fortschrittlich denkenden Menschen liegen, ob Kommunist oder nicht, diesen Reaktionären das Handwerk zu legen und diese Ideologie zu bekämpfen!

Dieser Kampf um den Erhalt der Wissenschaft kann nicht nur Sache einiger Biologen sein, denn er geht jeden was an.

Michael K.

[1] zitiert nach Lyons, Gene: „Repealing the Enlightenment”. Science and Creationism. Hg. Ashley Montagu. Oxford [u.a.], 1984. S. 356
[2] Mahner, Martin. Kreationismus. Inhalt und Struktur antievolutionistischer Argumentation. Berlin, 1986, S. 19.
[3] Kreationismus in Deutschland – Fakten und Analysen von U. Kutschera (Hg.), Seite 5 – 6
[4] siehe z. B. „Creationists, Hitler and Evolution“ by Lenny Flank, 1999 @ http://www.geocities.com/CapeCanaveral/Hangar/2437/nazis.htm
[5] Dr. Lerle: „Beweise interessieren ohnehin keinen“ @ http://www.kreuz.net/article.7724.html 
[6] „Harun Yahya and Holocaust Revisionism” by Michael Hopkins @ http://www.talkorigins.org/

QUELLE:

http://www.ta.kpdb.org/index.php?option=com_content&view=article&id=45:evolution-for-idiots-oder-was-wirklich-hinter-den-evolutionsgegnern-steckt&catid=9:september-2008&Itemid=3

Ist Darwin Schuld am Holocaust? 1

Neue Runde im Streit zwischen Kreationisten und Evolutionsbiologen. Ein amerikanischer Film behauptet, der Begründer der Evolutionslehre habe die nationalsozialistische Rassenideologie erst möglich gemacht

Dokumentarfilme müssen nicht fair sein, das wissen wir seit Michael Moore. In Filmen wie Fahrenheit 9/11 ist der streitbare Amerikaner erfrischend subjektiv. Er reißt die Zitate seiner Protagonisten aus dem Zusammenhang und nutzt das Mittel der Montage dazu, die Ideenwelt der Konservativen im Lager George W. Bushs zu demontieren.

Aber nicht alles, was nach Moore aussieht, ist gut. Das zeigt Ben Steins FilmExpelled: No Intelligence Allowed , der in der vergangenen Woche in amerikanischen Kinos angelaufen ist. Expelled bedeutet »ausgestoßen«, und Steins These lautet: Forscher werden gezielt aus der wissenschaftlichen Gemeinschaft vertrieben, wenn sie Zweifel an der Evolutionstheorie äußern und die Möglichkeit diskutieren, ob bei der Entstehung des Lebens »Intelligentes Design«, also eine göttliche Hand im Spiel gewesen sein könnte.

Vermutlich wird der Film schon aus ökonomischen Gründen nie in deutschen Kinos gezeigt werden, nur in den USA haben die Kreationisten eine nennenswerte Gefolgschaft, die einen Erfolg an der Kasse sichert. Und doch ist Expelled für Deutschland interessant: Gleich zweimal bemüht Stein in seiner Argumentation eine hanebüchene Parallele zur deutschen Geschichte. Schwarz-Weiß-Aufnahmen vom Bau der Mauer werden genutzt, um die »Mauer« zu illustrieren, die die etablierte Wissenschaft gegen die Kreationisten errichtet. Und Bilder von Naziaufmärschen und rollenden Panzern sollen die These stützen, Darwin habe die nationalsozialistische Rassenideologie und damit den Holocaust erst möglich gemacht.

Das Rezept erinnert an Michael Moore. Das Resultat ist plumpe Propaganda

Stein spielt in Expelled die Rolle eines vordergründig unabhängigen Journalisten. Die zwischen seine Interviews mit Kreationisten und Evolutionsbiologen geschnittenen historischen Bilder sollen den Film offenbar in Moorescher Manier »unterhaltsamer« machen – entlarven das Werk jedoch als plumpe Propaganda.

Ben Stein hat im Lauf seiner Karriere als Anwalt, Ökonom und Redenschreiber für Richard Nixon und Gerald Ford gearbeitet. Er wurde in den USA aber vor allem durch seine Auftritte als Schauspieler und Moderator in diversen Entertainment-Rollen bekannt. Vor einigen Jahren moderierte er die preisgekrönte Gameshow Win Ben Stein’s Money. Und er schreibt eine regelmäßige Kolumne unter dem Titel Everybody’s Businessfür den Wirtschaftsteil der New York Times . Sein Engagement für den Kreationismus ist nicht überraschend. Im Lauf seiner Karriere hat er sich öfter für konservative Strömungen stark gemacht, und er hält Richard Nixon auch posthum die Treue: Der hätte nämlich nach Steins fester Überzeugung das Terror-Regime Pol Pots verhindert, hätte man ihn nur im Amt gelassen. Die wahren Schuldigen an diesem Völkermord, so schrieb er vor drei Jahren im American Spectator, seien vielmehr Bob Woodward und die Washington Post, deren Watergate-Recherchen Nixon zum Rücktritt gezwungen hatten.

Um die These von der Schuld des Darwinismus am Holocaust zu belegen, reiste Stein, der aus einer jüdischen Familie stammt, ins hessische Hadamar. Dort waren 15.000 geistig behinderte Menschen im Rahmen von Hitlers Euthanasie-Programm ermordet worden. »Für mich als Juden hat dies eine persönliche Komponente, der ich nachgehen musste«, hört man Stein sagen und sieht ihn, wie er durch die Vernichtungsräume im Keller der Gedenkstätte geht und dann weiterfährt nach Dachau.

Dass der Film nicht nur dazu dienen soll, endlich einen prominenten Fürsprecher des Kreationismus zu etablieren – was in Amerikas Mediengesellschaft unabdingbar ist, um Publicity zu bekommen –, sondern ganz nebenbei auch Steins persönlichen Narzissmus befriedigt, wird spätestens am Ende von Expelled klar. In einem dramatischen Showdown wird eine Präsentation Steins über Intelligentes Design mit einer Rede verschnitten, in der Ronald Reagan 1987 vor dem Brandenburger Tor Gorbatschow aufforderte, die Mauer abzureißen.

Bisher hat der Film in den Mainstream-Medien nicht den von seinen Produzenten erhofften Entrüstungssturm ausgelöst. Die New York Timesnennt Expelled in einer kurzen Kritik schlicht »schmierig«. Doch die Menschen im amerikanischen Kernland ticken vor allem in Sachen Religion oft anders, als es die Medien wiedergeben, und so spielte der Film am ersten Wochenende respektable 3,2 Millionen Dollar ein . Zum Vergleich: Michael Moores Fahrenheit 9/11 setzte in den ersten drei Tagen 8,7 Millionen Dollar um.

Mit subversiver Taktik wurden die Kritiker zur Mitwirkung überredet

Ein Grund für den Achtungserfolg ist wohl, dass die Vertreter religiöser Zeitschriften, denen Expelled bereits seit Februar im Rahmen von Vorführungen in sogenannten Megachurches gezeigt wurde, weitaus passionierter berichteten und konservative Demagogen wie Talkradio-Moderator Rush Limbaugh den Film bewarben. Für das Marketing zeichnet die Firma Motive Entertainment verantwortlich, die bereits für Mel GibsonsPassion Christi die konservativen Christen zum Kinobesuch mobilisierte. Auf diese Weise bekamen auch die Befürworter eines Gesetzesvorschlags in Florida, der die Diskussion des Kreationismus in den staatlichen Schulen erlauben würde, den Film zu sehen. Allgemeine Presse-Previews fanden nur vereinzelt statt, und dem Biologen Paul Zachary Myers, der in dem Film zu Wort kommt, wurde sogar der Zutritt zu einer Vorschau verwehrt.

Die Auseinandersetzung mit Expelled findet bisher am lautesten auf YouTube statt, wo neben dem Protest zahlreicher Wissenschaftler und Zuschauer auch zwei der Anti-Kreationismus-Protagonisten des Films, Myers und Richard Dawkins, zu Wort kommen. Genüsslich zerpflücken sie den Film und klagen die subversiven Taktiken an, mit denen sie zur Mitwirkung überredet wurden.

Und es gibt schon eine Parodie: Das Filmchen Sexpelled: No Intercourse Allowed beschreibt (mit Originalclips aus Expelled) die dramatische Ausgrenzung von Forschern, die der Theorie anhängen, dass der Storch die Babys bringt.

Quelle:

http://www.zeit.de/2008/18/Expelled

Balıklar neden karaya çıktı?

Yüzgeçlerin ayağa dönüşmesi sürecine ilişkin genetik şifreler çözüldü.

Son yıllarda bulunan geçiş formlarına ait fosiller, balıkların evrimleşerek karaya geçişlerinin 380 milyon yıl önce gerçekleştiğini gösteriyor.

Görsel Kaynağı: afarensis.blogsome.com

Tiktaalik adlı bir fosil üzerinde yapılan incelemeler, ilk dört ayaklı (tetrapod) kara hayvanlarının, balıkların yüzgeçlerinin giderek ayağa dönüşmesiyle ortaya çıktığını gösteriyor.

Şimdiyse Ottawa Üniversitesi (Kanada) araştırmacıları, balık embriyolarında yüzgeç gelişiminden iki genin sorumlu olduğunu, bu genlerin kara hayvanlarında bulunmadığını belirlediler. Yani yüzgeçlerin ayağa dönüşerek karasal yaşama kapı açması, bu iki genin kaybolmasıyla gerçekleşmiş.

Marie-Andree Akimenko adlı araştırmacının yönetimindeki Ottawa ekibi Nature dergisinde yayımladıkları çalışmalarında zebra balığı embriyolarının gelişimini gözlemişler ve yüzgeçlerin yapısında önem taşıyan proteinleri kodlayan iki gen belirlemişler.

Bu proteinler, “actinotrichia” adlı ipliksi liflerin yapısında yer alıyor. Balık larvalarında bulunan bu lifler giderek yetişkin balık yüzgeçlerindeki yelpaze biçimli kemiksi çubuklara dönüşüyor.

Bacaklardaysa bu yapıları oluşturan proteinleri kodlayan genlerin olmadığını saptayan bilimciler, varsayımlarını sınamak için en eski balıklardan olan “fil köpekbalıklarını” incelediklerinde aynı gen ailesinin varlığını belirlemişler.

Sonuç; Bu eski gen ailesi kemikli balıklarda varlığını korurken, dört ayaklı hayvanlara evrimleştiklerinde kaybolmuşlar.

Araştırmacılar bu değişime daha güçlü bir kanıt elde etmek için, gelişmekte olan bir zebra balığı embriyosunda bu genleri işlevsizleştirmişler. Deney sonunda embriyonun, kemiksi yelpazesi olmayan “güdük” yüzgeçler geliştirdiği görülmüş. Akimenko ve ekip arkadaşlarına göre bu kemiksi yelpazenin yitirilmesi, yüzgeçlerin ayağa dönüşmesinde çok önemli bir adım.

Ekip, son olarak normal zebra balığı embriyolarının gelişimiyle fare embriyolarını karşılaştırmış.

Prof. Akimenko, yüzgeç gelişimiyle ayak gelişimi karşılaştırıldığında ilk evrelerin çok benzer olduğunu naklediyor. “Ancak, bir noktada yollar ayrılıyor ve bu nokta da sözkonusu iki genin işlev görmeye başlamasıyla örtüşüyor.”

Kaynak:

http://www.agnostik.org/12310-baliklar-neden-karaya-cikti.html

Başparmağa çok şey borçluyuz

İnsanı diğer canlılardan ayıran özelliklerin başında el biçiminin elvermesiyle alet üretme, daha önemlisi alet kullanarak alet üretme geliyor.

Şempanze gibi diğer insansılarda ise başparmaklar kısa, diğer parmaklar uzun ve kıvrık. Bu eller asılmaya, tırmanmaya, yumruklar üzerinde yürümeye uygun. İyi de, niye?

El ele benzemez. Şempanze, goril ve orangutan gibi diğer insansılarla karşılaştırınca, insan eli sert cisimleri sıkıca kavramaya daha yatkın. Başparmak görece uzun ve diğer parmakların hemen karşısında. Bu sayede, diyelim kartopunu sıkıca tutabilir, ona şekil verebiliriz. Şempanze gibi diğer insansılarda ise başparmaklar kısa, diğer parmaklar uzun ve kıvrık. Bu eller asılmaya, tırmanmaya, yumruklar üzerinde yürümeye uygun. İyi de, niye?

İnsan elinin biçimi, taş alet biçimlendirmeyi olanaklı kılan fiziksel altyapıyı sağlıyor bize. İnsanı diğer canlılardan ayıran özelliklerin başında, el biçiminin elverdiği bu alet üretme, daha önemlisi alet kullanarak alet üretme geliyor. Aslında yunuslardan kargalara çoğu türün alet kullandığını biliyoruz. Örneğin dişi şempanzeler (uygun dal bulmak, dalı budaklarından temizlemek, törpüleyip sivriltmek gibi) çok aşamalı işlemlerle kendi mızraklarını üretip, bunlarla küçük maymunları avlıyor. Yine de, ne şempanzelerde ne de başka türlerde, alet kullanarak alet üretme ve sistematik biçimde doğayı değiştirme becerisi gözlenmedi. Ellerinin cisim kullanmaya yatkın olmaması, cisimleri nasıl değiştirip kullanabilecekleri konusunda hayal güçlerinin sınırlı kalması bunda etkili olmalı.

Şempanze eli (solda) ve insan eli (sağda).

Peki insan eli, diğer insansı ellerinden nasıl farklılaştı?

3-4 milyon öncesine ait Australopithecus’ların parmak kemikleri bazı yönlerden ilksel niteliklerini korumuşsa da, günümüz insanına benzer biçimde başparmaklar görece uzun. Bu el yapısı taş alet kullanmaya gayet uygun görünüyor. Bu grubun yürümeye uygun yapıda (uyarlı) olduklarını da biliyoruz.

Ancak Australopithecus’ların taş alet kullandığına dair kanıt yok ortada. Oldovan tipi taş aletlere ilk defa 2,5 milyon yıl önce Paranthropus ve Homo fosilleriyle rastlıyoruz. Yani 1 milyon yıl boyunca, iki ayak üzerinde yürüyen hominidler, üstelik elleri alet yapmaya uygun olduğu halde hiç taş alet üretemedi. Bunun nedeni bilişsel kısıtlar olabilir.

Australopithecus’ların beyin hacmi aşağı yukarı şempanze kadar (400 cm3), oysa taş alet yapabilen Homo’ların beyinleri bunun bir buçuk-iki katı büyüklükteydi.

Australopithecus taş alet yapmıyorsa elleri alet kullanabilecek biçime nasıl evrildi peki? İhtimallerden biri, Australopithecus’ların tahta alet kullanmaları olabilir. Bunlardan geriye fosil kalmaz. Ya da Australopithecus ’lar ellerini yalnızca taş fırlatmak, sopa sallamak için kullanmış olabilir. Bir diğer ihtimal, ellerdeki değişimin Australopithecus ayaklarında yaşanan evrimin yan ürünü olması. 2010’da yüzlerce insan ve şempanze iskeletinde el ve ayak kemiklerini ölçen bir grup bilimci, el ve ayak kemiklerinin birlikte değişkenlik (eşdeğişki) sergilediğini, yani el ve ayağın paralel gelişim gösterdiğini belirledi. Örneğin ayak başparmakları uzun olanların el başparmakları da uzundu. Araştırmacılar bu sonuçları kullanarak ayak yapısını şempanzemsiden insansıya dönüştürecek bir doğal seçilim sürecinin elleri nasıl etkilemiş olabileceğini hesapladı. Sonuçlar, ayağa yönelik pozitif seçilimin elleri de rahatlıkla etkileyeceğini, bugünkü biçimlerine benzeteceğini ortaya koydu.

İngiliz atropolog John Napier, insan elinin iki tür ana tutuşunu tarif ediyor: Hassas kavrayış (precision grip), küre biçiminde cisimleri tutmak ve atmak için kullanışlı. Güçlü kavrayış (power grip) sopa tarzı cisimleri kullanmaya uygun. Bu tutuşlar, sırasıyla taş ve balta türü savunma aletlerinin kullanımına izin vermiş olmalı.

Araştırmacıların önerdiği modele göre Australopithecus ayağı yürümeye yönelik seçilime uğramış, ayak parmakları yürümeyi kolaylaştıracak şekilde kısalmış. Eldeki değişimler, büyük ölçüde ayaklardaki evrimin yan ürünü olarak ortaya çıkmış. Sağlam biçimde taş tutabilecek bu eller – 1 milyon yıl sonra – ardıl uyarlanım yoluyla alet yapmakta kullanılmış (Ardıl uyarlanım mekanizmasına örnek: Kömürden havagazı üretildiğinde yan ürün olarak çıkan katran başta işlevsizdir. Sonra katranı da değerlendirmenin bir yolunu buluruz – mesela yol yapımında).

Tabii Australopithecus‘un taş yerine tahta alet kullanmış olması ihtimalini de yabana atmayalım. Bu durumda, bir yandan ayak yapısını yürümeye, öte yandan el yapısını alet tutmaya uyarlayacak iki paralel evrim sürecinin yaşanmış olması bir diğer olasılık.

İnsanın el ve ayak evriminde rol oynamış genleri henüz bulamadık. Ancak 2008’de yapılan bir çalışma bir ipucu yakalamış, bu alanda heyecan yaratmıştı. Bu çalışmada bir grup genetikçi şempanze ve diğer memeli genomlarını karşılaştırdı. İnsan dışındaki memelilerde hiç değişmemiş, yalnız insanda farklılık gösteren bir DNA dizisinin işlevi incelendi. Ekip, bu DNA dizisinin insan sürümünü fareye aktarınca dizinin etrafındaki genler anlatılmaya (etkin hale gelmeye) başladı. İlginç olan, bu DNA dizisi çevresindeki genlerin el ve ayak gelişimi sırasında anlatılmasını sağlıyordu. Ancak aynı dizinin şempanze veya maymun sürümlerinin böyle bir etkisi yoktu. İnsana özgü bu mutasyonlar, insanda el ve ayak gelişimini, bu mutasyonları taşımayan diğer insansılardan farklılaştırmış olabilirdi. Bu alanda yapılacak genetik çalışmaların, elin evrimi gizemini aydınlatacağını tahmin edebiliriz.

İnsanda yürüme ve alet kullanımının iç içe görünen evrimleri, ardıl uyarlanıma tek örnek değil. Alet kullanımının insan dilinin, yani sözlü iletişimin evrimine yol açtığı da düşünülüyor. Bu yöndeki gözlemlerden biri, insanda sağ elliliğin yaygınlığı, sağ elin kontrolü için de beynin sol lobunun görece gelişmiş olması. Bu, muhtemelen alet yapımının bir sonucu. Beynin temel dil bölgeleri yine sol lobda yer alıyor. Dahası, alet kullanımı sırasında bireylerin beyinlerini tarayan kimi çalışmalar, alet kullanımı ve hatta taş alet yapımı sırasında beynin etkinleşen bölgelerinin konuşma bölgeleriyle örtüştüğünü gösteriyor. Antropologların tahminlerine göre 2,5 milyon yıl önce ilk nesil alet kullanımıyla dil gelişiminin önü açılmış, aradan 1 milyon yıl geçtikten sonra dil iyice gelişmiş, yeni bir taş balta kültürü evrilmişti.

İnsanın evrimi, yürümenin elin değişmesine, alet kullanımına ve oradan dile kapı araladığı milyonlarca yıllık silsileler biçiminde yaşanmış olmalı. Bu modelin ayrıntıları henüz muğlaksa da modelin kendisi, evrimsel süreçlerin iç içe, doğrusal olmayan yapısına işaret ediyor. Stephen Jay Gould ve Richard Lewontin’in vurguladığı gibi, evrimsel değişimi “bencil genlerdeki değişim”e indirgemeden, çok yönlü incelemek şart. Evrimsel yeniliklerin kökeni, pozitif seçilim ürünü uyarlanımlar kadar ikincil etkiler, ardıl uyarlanımlar veya genetik sürüklenme sonucu sabitlenen mutasyonlar da olabilir pekâlâ.

Kaynak

Carroll (2003) Genetics and the making of homo sapiens. Nature 422: 849-857.

Faisal vd. (2010) The manipulative complexity of lower paleolithic stone toolmaking. PLoS ONE 5: e13718.

Prabhakar vd. (2008) Human-specific gain of function in a developmental enhancer. Science 321: 1346-1350.

Rolian, Lieberman ve Hallgrimsson (2009) The co-evolution of human hands and feet. Evolution.

Tocheri vd. (2008) The evolutionary history of the hominin hand since the last common ancestor of pan and homo. Journal of Anatomy 212: 544-562.

Hazırlayanlar:

Mehmet Somel, Hesaplamalı Biyoloji Enstitüsü (PICB), Şanghay, ÇHC

Nazlı Somel, Helmut-Schmidt Üniversitesi, Hamburg, Almanya

Kaynak:

http://evrimcaliskanlari.org/blog/2011/03/el-ayak-karisinca/

Matt Ridley’in Genom Adlı Kitabından Okuma Notları

BİRİNCİ KROMOZOM
YAŞAM
Dört milyar yıllık yeryüzü tarihinin ardından bugün hayatta olacak kadar şanslıyım. 5 milyon tür arasında bilinç sahibi bir insan olarak doğacak kadar şanslıyım.
Çok yönlü bir şair ve hekim olan Erasmus Darwin 1794’de şu soruyu sormuştu: “Hayvanlar var olmadan çok önce karalar ve okyanuslar muhtemelen bitki topluluklarıyla dolu olduğuna göre ve bu hayvan soylarından da çok önce başka hayvan soyları yaşamış olduğuna göre, tek ve aynı tür canlı ipliğin, tüm organik hayatın nedeni olduğunu ve olmaya devam ettiğini varsayabilir miyiz?” Bu düşünceyi içinde bulunduğu zaman açısından böylesine şaşırtıcı yapan sadece torunu Charles’ın aynı konuya değinmesinden altmış beş yıl önce tüm organik hayatın aynı kökenden geldiğine ilişkin cesur çıkışı değil, aynı zamanda kullandığı ‘iplik’ kelimesinin kendisidir. Yaşamın sırrı aslında bu ipliktir.
Hayat DNA’da yazılı olan sayısal bilgidir. Yaşam iki tür kimyasal arasındaki etkileşimden oluşmaktadır: Proteinler ve DNA. Biri olmadan öteki var olamaz.
RNA, DNA ve protein dünyaları arasında köprü kuran kimyasal bir maddedir.

RNA sözdü. RNA, DNA ve proteinden önce gelmesiyle ilgili 5 küçük ipucu bırakmıştır. Bugün bile DNA’yı oluşturan yapıtaşı moleküller doğrudan bir yol izlenilerek sentezlenmektense RNA’nınkiler değiştirilerek yapılmaktadır. Birçok modern enzim protein oldukları halde çalışmak için küçük RNA parçalarına gereksinim duyarlar. Üstelik RNA kendini kopyalamak için yardıma ihtiyaç duymaz. Doğru malzeme verilirse onları bir mesaj haline getirebilir. Hücre içinde nereye bakarsanız bakın en temel işlevler için RNA’nın varlığı gerekir. Ribozom yapısında RNA barındırır. Amino asitleri yakalayan ve taşıyan RNA molekülüdür. Hepsinden önemlisi DNA’nın aksine RNA katalizör olarak iş görebilir. Kendisi de dahil olmak üzere başka molekülleri bölüp yapıştırabilir.
1980’lerin başında RNA’nın bu üstün özelliklerinin Chech ve Altman tarafından keşfiyle birlikte hayatın kökeni hakkındaki anlayışımız değişti. Artık ilk genin (Ur- geni) replikatör-katalizör birleşimi olması muhtemel gözüküyor. Böylece bu gen etrafındaki kimyasalları kendini kopyalamak için kullanabilecekti.
Muhtemelen 4 milyar yıl önce dünya gezegeninin oluşmasından hemen sonra ve evrenin kendisi sadece 10 milyar yaşındayken ilk dinazorların, balıkların, kurtçukların, bitkilerin, mantarların, bakterilerin öncesinde bir RNA dünyası vardı. Bu ‘ribo-organizmaların’ neye benzediklerini bilmiyoruz. Günümüzde yaşayan organizmalardaki RNA’nın oynadıkları role dayanarak bir zamanlar var olduklarından sadece emin olabiliriz.
Adı Last Universal Common Ancestor’dan (Son evrensel ortak ata) kısaltılan LUCA’ydı. Neye benziyordu, nerede yaşıyordu? Yaygın kanı bakteriye benzediği ve yüksek ısılı durgun suda muhtemelen bir sıcak su kaynağı ya da gölde yaşadığıdır. Şimdilerde Luca’nın genellikle yeraltının derinliklerinde sülfür, demir, hidrojen ve karbonla beslenebildiği sıcak kayaların civarında yaşadığı düşünülmektedir. O güne kadar yüzeyde bir yaşamdan bahsetmek mümkün değildi.
Günümüzde bakteriler diğer bakterileri sadece sindirerek bile onların genlerini alabilirler. Bir zamanlar daha yaygın bir gen ticareti hatta hırsızlığı yaşanmış olabilir. Uzak geçmişte kromozomlar muhtemelen çok sayıdaydılar ve her biri sadece bir gen taşıyacak kadar küçüktü. Böylece bunların alışverişi çok kolay oluyordu. Genomları genlerin geçici bir zaman için oluşturduğu bir takım gibiydi. Biz tek bir Luca’dan değil bütün bir genetik organizma topluluğunun soyundan geliyoruz. Hepimizde var olan genler bu nedenle birçok farklı tür varlıktan gelmiş olabilir.
Çok sayıda Luca bile olsa, yine de nerede yaşadıkları ve hayatta kalmak için ne yaptıkları konusunda sadece spekülasyon yapabiliriz. İşte bu noktada termofilik bakterilerle ilgili ikinci bir sorun daha karşımıza çıkıyor. Üç Yeni Zelandalı’nın 1998’de yayımladıkları akıllıca hazırlanmış dedektiflik çalışması sayesinde hayat ağacının ters olabileceği olasılığı aniden ortaya çıktı. Ders kitaplarında ilk varlıklar bakteriler gibi dairesel tek kromozoma sahip basit canlılar olarak gösteriliyordu ve diğer tüm organizmaların bakterilerin karmaşık hücreler oluşturmak üzere bir araya gelmeleriyle oluştuğundan bahsediliyordu. Tam tersini düşünmek daha makul olabilir. İlk modern organizmalar bakteri gibi değillerdi; sıcak su kaynaklarında ya da okyanus derinliklerindeki volkan ağızlarında yaşamıyorlardı. Daha çok protozoalar gibiydiler: tek bir dairesel kromozom yerine birkaç tane çizgisel kromozomdan oluşan genom ve ‘poliploidi’ vardı. Yani çeviri hatalarının düzeltilmesi için aynı genin birkaç kopyası bulunduruluyordu. Üstelik daha soğuk iklimlerden hoşlanmış olmalıydılar. Patrick Forterre’in uzun zaman önce tartışmaya açtığı gibi Luca’nın hayli özelleşmiş ve basitleşmiş mirasçıları olan bakteriler, DNA-protein dünyasının icadından uzun süre sonra oluşmuş gibi görünmektedirler. Kurnazlıkları RNA dünyasının ekipmanlarının çoğunu bırakarak özellikle sıcak yerlerde yaşayabilecek yeteneği edinmeleridir. Hücrelerinde Luca’nın ilkel moleküler özelliklerini barındıranlar bizleriz; bakteriler bizlerden çok daha fazla ‘evrimleşmişlerdir’.
Bu tuhaf hikaye insan hücre çekirdeğinin iç yüzeyine tutunarak asılı duran, kendilerini genlerden ayırmak gibi gereksiz işler yapan küçük RNA parçaları olan ‘moleküler fosillerin’ varlığıyla desteklenir; bunlar kılavuz RNA, kemer RNA, küçük nükleer RNA, küçük nükleolar RNA, kendini kırpan intronlardır. Bunlardan hiç biri bakterilerde yoktur ve bunların bizim tarafımızdan icat edilmesindense bakteriler tarafından bir kenara atıldıklarına inanmak daha makuldür. (Aksi yönde düşünecek kanıt sunulmadıkça bilimin belki de şaşırtıcı olarak basit açıklamaları karmaşık olanlara göre daha olası kabul etmesi beklenir; bu ilke mantıkta ‘Occam’ın usturası’ olarak bilinir). Isının 170 dereceye kadar çıkabildiği sıcak su kaynaklarına ya da toprak altı kayalara yerleşmeye başladıktan sonra bakteriler eski RNA parçalarından kurtuldular; ısı yüzünden oluşabilecek hata miktarını en aza indirmenin bedeli mekanizmayı basitleştirmekti. RNA’lardan kurtulduktan sonra bakteriler bu yeni hücresel mekanizmanın; çoğalma hızının avantaj olduğu yaşam alanlarında, örneğin asalakların ya da çürümenin olduğu yerlerde kendi rekabet güçlerini yükselttiğini fark ettiler. Biz ise bu eski RNA kalıntılarının bazılarının yerine başka mekanizmalar koysak da bir kısmını elde tutmaya devam ettik. Mümkün olduğu kadar çok gene sahip olmaya ve karmaşıklığa öncelik verdik.
Genetik şifrenin üç harfli kelimeleri her varlıkta aynıdır. CGA arjinin, GCG de alanin anlamına gelir ve yarasalarda, böceklerde, kayın ağaçlarında, bakterilerde kısaca hepsinde durum aynıdır. Bu kelimeler yanlış şekilde arkebakteri olarak adlandırılmış olan Atlantik okyanusunun yüzeyinden binlerce metre derinlikteki kaynayan sülfür kaynaklarında yaşayan organizmalarda ya da virüslerde de aynıdır. Dünyada nereye giderseniz gidin, hangi hayvana, bitkiye ya da su damlasına bakarsanız bakın eğer canlıysa aynı sözlüğü kullanıyor, ve aynı şifreyi biliyordur. Bütün yaşam tektir. Genetik şifre açıklanamayan sebeplerden ötürü başta silli protozoalar olmak üzere birkaç yerel anormallik dışında her varlıkta aynıdır. Hepimiz tamamen aynı dili kullanıyoruz.
Bunun anlamı şudur: Hayat başladığında sadece bir yaradılış, tek bir olay vardı. Elbette bu hayat farklı bir gezegende doğmuş ve buraya uzay gemileri tarafından taşınmış olabilir ya da ilk başta binlerce çeşit yaşam formu oluşmuş ve yalnızca Luca herkese açık olan ilkel çorba içinde hayatta kalmış olabilir. Fakat 1960’larda genetik şifre kırılana kadar şimdi bildiğimiz şeyi bilmiyorduk: Bütün yaşamın tek olduğunu.
Serçe parmağınızın hücrelerindeki genler kendini kopyalayan ilk hücrelerin doğrudan ardılıdır. Hiç ara vermeden milyarlarca kopyalama sonucunda hala hayatın ilk mücadelelerinin izlerini taşıyan sayısal bir mesajı taşımayı başarıyorlar.

İKİNCİ KROMOZOM
TÜRLERBazen gözümüzün önünde duran gerçekleri dahi göremeyiz. 1955 yılına kadar insanlarda 24 çift kromozom bulunduğu düşünülüyordu….. 30 yıl boyunca kimse bu ‘gerçeği’ sorgulamadı…….. 1955 yılına gelindiğinde Tijo ve Levan tam olarak 23 çift kromozom gördüklerini açıkladılar. Hatta geriye giderek daha önce 24 kromozom çifti başlığı atılmış kitap fotoğraflarında aslıda 23 çift kromozom sayıldığını gösterdiler. Hiç kimse gerçeği görmek istemeyenler kadar kör olamaz.
Aslında insanların 24 çift kromozoma sahip olmamaları şaşırtıcıdır. Şempanzelerde, gorillerde ve orangutanlarda 24 çift kromozom bulunur. Kuyruksuz maymun türleri arasında bizler istisnayız. Bizde bir kromozom çiftinin eksik olmasının nedeni insan neslinde bir çift kromozomun kaybolması değil iki maymun kromozomunun insanlarda birbiriyle kaynaşmış olmasıdır. En büyük ikinci insan kromozomu olan 2 numaralı kromozomun aslında orta boy iki maymun kromozomunun kaynaşmasından meydana geldiği bu kromozom üzerindeki koyu renk bölgelerin dağılımından anlaşılabilir.
İnsan türü hiçbir şekilde evrimin zirvesi değildir. Evrimin zirvesi yoktur ve evrimsel ilerleme diye bir olgudan bahsedilemez. Doğal seçilim basitçe fiziksel çevre ve diğer yaşam biçimleri tarafından ortaya konan sayısız olasılığa uyum göstermeyi sağlayan yaşam biçimlerindeki değişim sürecidir.
İnsanoğlu elbette eşsizdir. İki kulağının arasında gezegenin en karmaşık biyolojik makinesini taşır. Fakat ne karmaşık olmak her şey demektir ne de karmaşıklık evrimin hedefidir. Gezegendeki her tür eşsizdir.
İnsan türü ekolojik bir başarıdır. Muhtemelen yeryüzündeki iri cüsseli hayvanlar arasında en kalabalık olanıdır. Ayrıca insan ırkı sıcak, soğuk, nemli, kuru, yüksek, alçak, farklı yaşam alanlarına yerleşme konusunda kayda değer bir yeterlilik göstermiştir.
Çarpıcı gerçek şu ki, başarısızlıklarla dolu uzun bir yoldan geliyoruz. Bizler kuyruksuz maymunlarız; 15 milyon yıl önce daha iyi tasarlanmış maymunlar karşısında yarışı neredeyse kaybetmiş bir türüz. Bizler primatlarız; 45 milyon yıl önce tasarım harikası kemirgenler karşısında neredeyse yok olmuş bir memeli grubuyuz. Bizler sinapsid tetrapodlarız; 200 milyon yıl önce daha iyi tasarlanmış dinozorlarla girdiği rekabetten neredeyse yenik çıkan bir sürüngen grubuyuz. Bizler 360 milyon yıl önce daha iyi tasarlanmış ışınlı yüzgeçlilerin karşısında yarışı kaybeden ayaklı balıkların soyundan geliyoruz. Bizler kordatız; 500 milyon yıl önce Kambriyen çağında yaşayıp yetenekli eklembacaklılarla girdikleri yarışta hayatta kalmayı son anda başaran bir şubeyiz. Ekolojik başarımız son anda kazanılan bir bahisten fazlası değil.
Dünya, Luca’dan bu yana geçen 4 milyar yılda, Richard Dawkins’in ‘Hayatta kalma makineleri’ olarak adlandırdığı yapıları geliştirmekte ustalaştı. Bu işlem, doğal seçilim dediğimiz zahmetli ve muazzam bir deneme yanılma süreciyle mümkün oldu. Trilyonlarca yeni canlı üretildi, test edildi ve hayatta kalmak için gittikçe güçleşen ölçütleri karşıladıkları sürece çiftleşmelerine izin verildi. Bu aşama yaklaşık üç milyar yıl sürdü. Trilyon kere trilyon sayıda tek hücrelinin yaşadığı ve her birinin birkaç gün içinde üreyip öldüğü üç milyar yıl dev bir deneme yanılma sürecine karşılık gelir. Yaklaşık bir milyar yıl önce yeni dünya düzeni aniden patlak verdi; jeolojik zamanın göz kırpışı kadar kısacık bir süre içinde (Kambriyen patlaması denen süreç sadece on veya yirmi milyon yıl sürmüştür) aşırı karmaşık dev canlılar etrafı sardı; neredeyse ayak boyunda delikli trilobitler, bundan da uzun kaygan solucanlar, bir metre uzunluğunda dalgalanan algler. Bu hayvanlardan bazıları var olma süreleri uzadıkça daha karmaşık hale geldiler. Özellikle en gelişmiş beyne sahip hayvanların beyinleri her nesilde biraz daha büyüdü. Genler hayatta kalmayı başarmanın yanısıra zekice davranışlar sergileyen bedenler inşa ederek hırslarını aktarabilmenin de bir yolunu bulmuş oldular.
Günümüzden on milyon yıl önce Afrika’da en az iki ayrı kuyruksuz maymun türü yaşamış olmalı. Bunlardan biri gorillerin atası, diğeri ise şempanze ve insanların ortak atasıydı. Gorillerin atası büyük olasılıkla Orta Afrika volkan hattı üzerinde yer alan dağlık ormanlara yöneldi ve diğer maymunlarla gen alışverişini kesti. İzleyen beş milyon yıllık süreçte diğer tür insan ve şempanze türleriyle sonuçlanan iki ayrı soya ayrıldı. Bunları biliyoruz çünkü hikaye genlerimizde yazılı.
İkinci kromozomun birleşik yapısının haricinde şempanze ve insan kromozomları arasındaki farklılıklar çok az ve küçüktür. Hatta 13. kromozomda söz edilebilecek görünür türden herhangi bir fark yoktur. Şempanzelerle benzerlik oranımız yaklaşık %98; hem şempanze hem de insanların gorilllere olan benzerlik oranı %97’dir. Yani biz insanların şempanzelere olan benzerliği, gorillerin şempanzelere olan benzerliğinden daha fazladır. Bir şempanzenin vücudunda bulunup benimkinde bulunmayan tek bir kemik yoktur. Şempanze beyninde saptanmış olup da insan beyninde saptanamayan tek bir kimyasal madde yoktur. Bağışıklık sisteminin, dolaşım sisteminin, lenf sisteminin ve sinir sisteminin bilinen hiçbir parçası sadece bizde veya sadece şempanzelerde bulunmaz. Şempanze beyninin her lobu insanınkiyle ortaktır.
Her iki türün ortak atasının Orta Afrika’da yaşadığı zamanın üzerinden en fazla 300.000 nesil geçti. Yaşamış olan her maymun gibi kayıp halka da muhtemelen bir orman canlısıdır: ağaçlar yuvasında yaşayan modern bir Pliosen kuyruksuz maymun modeli. Belli bir noktada dahil olduğu topluluk ikiye ayrılmıştır. Topluluklarda ikiye ayrılmanın genellikle türleşmeyi tetikleyen bir olay olmasından ötürü bunu böyle kabul ediyoruz. Oluşan iki grup birbirinden genetik yapı anlamında aşamalı olarak ayrılırlar. Tür içindeki bu ayrılmayı sağlayan ya dağlık bir alan ya bir nehir (Kongo nehri bugün şempanzeler ile kardeş tür olan bonobo maymunlarını ayırıyor) ya da beş milyon yıl önce batı Rift vadisinin oluşumuyla insan atalarının doğadaki kurak alanda kalmaları oldu. Fransız paleontolog Yves Coppens Rift vadisi kuramına “Doğu Yakası Hikayesi” adı verdi. Başka bir teoride ise Kuzey Afrika’daki atalarımızı tecrit edenin yeni oluşmakta olan Sahra Çölü olduğu, şempanzelerin atalarının ise çölün güneyinde kaldıkları ileri sürülüyor. Belki de beş milyon yıl önce Niagara’nın bin katı hacmindeki dev deniz çağlayanı Cebelitarık’ın suları altında kalan ve sonradan kuruyan Akdeniz havzasını oluşturdu. Ardından küçük bir kayıp halka topluluğu Akdeniz’deki büyük adalardan birine hapsolup burada balık avı ve deniz kabuklusu toplayıcılığı ile hayatını sürdürdü. Söz konusu “su yaşamı hipotezi” nin kesin kanıtlar dışında hiçbir açığı yok.
Mekanizma nasıl olursa olsun atalarımızın küçük ayrık bir topluluk olduğu, şempanzelerin atalarının ise ana ırkı oluşturduğu tahminini yürütebiliriz. Bu tahmin kaynağı genlere dayanan bir bilgidir; insan türü şempanzelere göre çok daha zorlu bir genetik dar boğazdan (küçük popülasyon boyu gibi) geçmiştir: Şempanze genomu ile karşılaştırıldığında insan genomunun gelişigüzel çeşitliliği daha azdır.
Öyleyse tecrit halindeki bu hayvan grubunun gerçek veya hayali bir adada bulunduğunu varsayalım. Yakın akrabaların çiftleşir hale geldiği yok olma tehlikesi ile karşı karşıya bulunan ve genetik çöküş etkisi (founder etkisi olarak bilinen bu kurama göre küçük topluluklarda şansa bağlı genetik değişim oranı daha fazladır) altındaki bu küçük kuyruksuz maymun grubundaki her bireyde aynı önemli mutasyon vardır. Hepsinde kromozomların ikisi kaynaşarak birleşmiştir. Bundan böyle üzerinde bulundukları ada anakara ile yeniden birleşse dahi, ancak kendi türü ile çiftleşmesi mümkün olacaktır. Ada sakinleri ve anakaradaki kuzenlerinden meydana gelen melezler kısır olacaktır. (Sadece tahmin yürütüyorum fakat bilim insanları türümüzün üreme izolasyonu konusunda fazla meraksızlar: şempanzeler ile çiftleşmek mümkün mü değil mi?)
Şimdiye kadar başka çarpıcı değişimler meydana geldi. İskelet şekli düz arazilerde yapılacak uzun mesafe yürüyüşleri için elverişli, dik duruşa ve iki ayaklı yürüme biçimine olanak tanıyacak değişimler geçirdi: diğer kuyruksuz maymunlarda görülen parmak eklemleri üzerinde yürüyüş ise engebeli arazilerde yapılacak kısa mesafe yürüyüşleri için daha uygundu. Deri de değişim geçirdi. Daha az tüylü hale geldi ve bir maymun için alışılmadık şekilde sıcakta aşırı terleme göstermeye başladı. Kafatasına gölge sağlayacak bir tutam saç ve kafatası derisindeki toplardamarların radyatör –şönt- sıcaklığa göre damarların genleşip daralması-yapısı ile birlikte bu özellikler atalarımızın artık karanlık ve gölgeli bir ormanda bulunmadıklarını gösteriyor; açık ve sıcak ekvator güneşinin altında yürümüş olmalılar.
Yaşam alanımızı biz seçmedik, yaşam alanımız bizi seçti: Afrika’nın birçok bölgesinde ormanların yerini ovaların alması bu zamanlara denk gelmiştir. Yaklaşık 3.6 milyon yıl sonra bugünkü Tanzanya topraklarında bulunan Sadima volkanından püsküren volkanik küllerin soğumasıyla beraber üç insansı tür güneyden kuzeye doğru kararlı bir şekilde yürümeye başlamışlardır. Yürüyüş en büyük olanın önderliğinde gerçekleşir, orta boy olan liderin izini sürmekte, küçük olan ise diğerlerine yetişmeye çalışmaktadır. Bir süre sonra duraklamış batıya doğru yön değiştirmiş ve ardından yollarına en az bizim kadar dik yürüyerek devam etmişlerdir. Laetoli’de bulunan fosilleşmiş ayak izleri atalarımızın dik yürüyüşleri hakkında dilediğimizden de fazlasını anlatmaktadır.
Zamanında insan türü etçil beslenmeye çarpıcı bir geçiş yapmış olmalı. Bütün bir maymun-insan türü ve hatta birçok tür, Laetoli-benzeri yaratıkların torunlarından önce ortaya çıkmış olmalılar, fakat kesinlikle vejetaryen olan bu türler insanların atalarından önce ortaya çıkmış olamazlar. Bunlara gürbüz australopithecinler denmektedir. Genler bu noktada yardımcımız olamazlar çünkü gürbüzler ölü uçlardı. Gürbüz ismine karşın (ki sadece güçlü çene yapılarını ifade etmektedir) australopithecinler şempanzelerden daha küçük ve daha az akıllı yaratıklar olup dik bir duruşa ve kaba hatlar taşıyan bir yüze sahiptirler. Besinleri ağızda dolaştırarak çiğneyebilmek için köpek dişlerini kaybetmişlerdir. Nihayetinde yaklaşık bir milyon yıl önce yok olmuşlardır.
Sonuçta bu noktadan sonra atalarımızın daha büyük hayvanlar olduklarını en az modern insan boyutlarına ulaştıklarını ve hatta biraz daha iri olduklarını biliyoruz. Alan Walker ve Richard Leakey’in tanımladıkları 1.6 milyon yıllık meşhur Narikotome erkeği iskeleti gibi neredeyse 1.90 metre boyunda iriyarı delikanlılar. Sert dişlerinin yerini alacak taş aletler kullanmaya başlamış olmalılar. Savunmasız bir gürbüz australopithecini öldürme ve yeme yetisine sahip bu eşkıyaların kalın kafa kemikleri ve taştan silahları olmalıdır. Büyük bir beyin, etle beslenme, yavaş gelişim, çocukluk özelliklerinin erişkin yaşamda “neotenize tutulumu” (kuru cilt, küçük çene ve sivri kafatası) bunların tümü bir arada gelişmiştir. Et olmaksızın protein açlığı çeken beyin lüks olurdu. Neotenize kafatası olmaksızın beyin için yeterli kafa boşluğu olamazdı. Yavaş büyüme olmaksızın büyük beynin getirilerini en üst noktaya taşıyacak öğrenme süreci için zaman kalmazdı.
Tüm bu süreci yönlendiren belki de cinsel seçilim oldu. Dişiler erkeğe göre irileşiyordu. Oysa modern şempanzelerde ve erken dönem maymun-insan fosillerinde erkekler dişilerin bir buçuk katı boyutlarındadır. Modern insanlarda bu oran çok daha düşüktür. Bunun anlamı türün eş seçme sisteminin değiştiğidir. Kısa süreli cinsel birleşmelerde bulunan şempanzelerdeki çok eşlilik ve gorillerin harem kurma eğilimi yerini daha az eşli bir yapıya bırakmıştır. Seksüel dimorfizm oranındaki azalma bunun kanıtıdır. Tek eşliliğe eğilimli bir sistem her iki cinsiyetin eşlerini daha dikkatli seçmesi için bir baskı oluşturur; çok eşlilikte seçici olan dişi cinsiyettir. Önem sırası birdenbire nicelikten niteliğe geçmiştir. Erkekler açısından genç eş seçmek hayati önem taşır böylece önlerinde daha uzun bir yavrulama dönemi uzanan genç dişilere sahip olurlar. Her iki cinsiyette daha genç ve erişkinlik öncesi döneme ait özelliklerini koruyan bireylerin eş olarak seçilmesi gelecekte daha büyük beyinlerin oluşmasının önünü açmıştır.
Bizleri tek eşlilik alışkanlığına götüren besin kaynakları üzerindeki cinsiyete dayanan iş bölümüdür. Kadınlar tarafından toplanan besinlere ortak olan erkekler riskli bir lüks olan et avına çıkma özgürlüğünü kazanmıştır. Böylece erkekler tarafından avlanan eti paylaşan kadınlara bolca protein alma ve yavrularını bırakıp gitmeden kolay hazmedilir besin tüketme olanakları doğmuştur.
İş bölümündeki cinsiyete dayalı ayrım alışkanlığı hayatımızın diğer alanlarına da sıçradı. Bu durum her bireyin belli bir konuda uzmanlaşmasını sağladı. Uzmanlaşan bireyler arasında türümüze özgü bu iş dağılımı bahsi geçen ekolojik başarının anahtarıdır, çünkü teknolojinin gelişmesini olanaklı kılmıştır.
ÜÇÜNCÜ KROMOZOM
TARİH
DNA ilk defa 1869 yılında Friedrich Miescher adında İsviçreli bir doktor tarafından yaralı askerlerin irine batmış bandajlarından saflaştırıldı. Miescher DNA nın kalıtıma anahtar olabileceğini tahmin etmişti. 1892 yılında amcasına yazdığı bir mektupta inanılmaz bir öngörüyle DNA nın kalıtım mesajını “bütün dillerin kelimelerinin kavramlarının alfabenin 24-30 harfiyle ifade edilmesi gibi” iletebileceğinden bahsetmişti. Fakat DNA’nın az sayıda taraftarı vardı; nispeten sıradan bir madde olarak biliniyordu.
James Watson 19 yaşına geldiğinde çoktan üniversite lisans derecesini almış, kendine güvenen bir gençti. Genlerin proteinlerden değil DNA’dan oluştuğuna tutkuyla inanıyordu. 1951 yılında Cambridge Üniversitesine geçti. Şans onu aynı parlaklıkta zekaya sahip ve DNA’nın taşıdığı öneme aynı şekilde inanan Francis Crick ile Cavendish laboratuvarında biraraya getirdi.
Hikayenin gerisi tarihe maloldu. Watson tarafından aklı çelinen Crick kendi çalışmalarından kaçarak DNA araştırmalarına yöneldi. Böylece bilim tarihinin dostça rekabet içeren ve bu nedenle verimli olan en büyük işbirliklerinden biri doğmuş oldu: genç, hırslı, esnek zekalı, kısmen biyoloji bilen Amerikalıyla dikkati dağınık ama çok zeki, kısmen fizik bilen daha yaşlı bir İngiliz. Bu ekzotermik bir tepkimeydi. Birkaç ay içerisinde diğer insanların çok çalışarak ulaştıkları ama derinliğiyle incelemedikleri bulguları kullanarak bütün zamanların muhtemelen en büyük keşfini yaptılar. DNA’nın yapısını çözdüler.
DNA sonsuz uzunlukta olabilecek, çift sarmal yapısında, zarif, kendi içinde bükülebilen merdiven boyunca bir şifre barındırıyordu. Bu şifre harflerinin birbirleri arasındaki kimyasal çekime dayanarak kendini kopyalıyordu ve o zamana kadar bilinmeyen bir biçimde DNA ile proteinler arasında bir bağ kurarak proteinler için üretim tarifleri oluşturuyordu. Richard Dawkins’in söylediği gibi “ Moleküler biyolojide Watson-Crick sonrası dönemde biyolojinin sayısal hale gelmiş olması gerçek bir devrimdir…Gen şifreleri esrarengiz bir biçimde bilgisayarlarınki gibidir”.
Genlerin kendilerini ifade ettikleri dil, yani şifre inatla gizemini muhafaza etti. Şifrenin çözülmesi gerçekten zeka gerektirmişti. Açıkça dört harften oluşan bir şifreydi: A, C, G e T. Bu şifre neredeyse kesin bir doğrulukla proteinleri oluşturan amino asitlerin yirmi harflik şifresine çevriliyordu. Fakat nasıl? Nerede? Ne aracılığıyla?
Cevabın açıklığa kavuşmasını sağlayan fikirlerin çoğu Crick’ten geldi. Buna adaptör molekül olarak isimlendirdiği molekül de dahildir ki biz günümüzde buna taşıyıcı RNA diyoruz. Fakat Crick’in o kadar güzel bir fikri vardı ki bu, tarihte yanlış olan kuramların en muhteşemi olarak değerlendirildi. Crick’in virgülsüz olarak adlandırdığı şifre modeli, doğa ananın kullandığı şifreden daha zariftir. Çalışma şekli şöyledir: düşünün ki bu şifre her kelimede üç harf kullanıyor. Farz edin ki şifrede hiç virgül yok ve kelimelerarasındahiçboşlukbulunmaz. Yanlış harften okunmaya başlandığında anlamsız olacak her kelime cümleden atılmalıdır. Brian Hayes tarafından kullanılan benzetmeyi ele alalım. A, S, E ve T harfleriyle yazılabilecek bütün üç harfli İngilizce kelimeleri düşünelim: ass, ate, eat, sat, sea, see, set, tat, tea ve tee. Yanlış yerden okumaya başlarsak başka bir kelime olarak okunacakları eleyelim. Örneğin, ateateat ifadesi ‘ a tea tea t’ ya da ‘at eat eat’ ya da ‘ate ate at’ olarak okunabilir. Bu üç kelimeden ancak bir tanesi şifrede geçerli olacaktır.
Crick aynısını A, C, T ve G ile yaptı. AAA, CCC, GGG ve TTT kelimelerini en baştan eledi. Sonra da geri kalan altmış kelimeyi, her grup aynı üç harfi aynı rotasyon düzeninde içerecek şekilde üçlü olarak gruplara ayırdı. Örneğin ACT, CTA ve TAC gruplardan birini oluşturur, çünkü her kelimede C A’dan sonra, T C’den sonra ve A T’den sonra gelir; böylece ATC, TCA ve CAT başka bir grubu oluştururlar. Her gruptan ancak bir kelime kalır, diğerleri elenir. Elimizde tam olarak yirmi kelime bulunur ve protein alfabesinde yirmi aminoasit harfi vardır! Dört harfli şifreden yirmi harfli bir alfabe doğmuştur. Beş yıl boyunca herkes çözümün bu olduğuna ikna olmuştu.
Fakat kuram oluşturma devri geçmişte kalmıştı. 1961 senesinde herkesin bu konu üzerine kafa yorduğu sırada Marshall Nirenberg ve Johann Matthaei sadece U’lardan oluşan (urasil-DNA’daki T’nin karşılığı) bir RNA parçası ürettiler. Bu RNA parçasını aminoasitlerden oluşan bir çözeltiye ekleyerek şifrenin bir kelimesini ortaya çıkarmayı başardılar. Ribozomlar birçok fenilalanin aminoasidini bir araya getirerek bir protein oluşturmuşlardı. UUU, fenilalanin amino asidi anlamına geliyordu. Her şeyin ötesinde virgülsüz şifre kuramı yanlıştı. Bu şifrenin güzelliği, bir harf kaybının arkadan gelen her şeyi anlamsız hale getirdiği ‘çerçeve kayması’ [frameshift] adlı bir mutasyona izin vermemesiydi. Yine de doğanın bunun yerine seçtiği şifre daha kaba olmasına rağmen başka hatalar söz konusu olduğunda daha hoşgörülüdür. Farklı oldukları halde aynı anlama gelen çok sayıda üç harfli kelime bulunması, çoğu mutasyonun vereceği zararı azaltır.
1965 yılına gelindiğinde bütün şifre biliniyordu ve modern genetik çağı başlamıştı.DÖRDÜNCÜ KROMOZOM
YAZGI
Genleri sebep oldukları hastalıklara dayandırarak tanımlamak, vücuttaki organları yakalandıkları rahatsızlıklarla tanımlamak kadar abestir. Genom kataloglarının okunma şekli bilimiz için değil cahilliğimiz için bir ölçüdür. Bazı genler hakkında bildiğimiz şeyin, sadece yol açtıkları bozukluk olduğu doğrudur. Buna dayanan bazı ifadeler tehlikelidir, örneğin: “x kişisinin Wolf-Hirschorn geni var” Yanlış. İronik ama Wolf-Hirschorn sendromu olanlar dışında bu gen hepimizde bulunur. Bu hastaların belirtilen genden yoksun olmaları hastalıklarının sebebidir. Geri kalanımızda genin etkisi olumsuz değil olumludur. Sonuçta hastalığa sebep olan genler değil mutasyonlardır.
Wolf-Hirschorn sendromu o kadar nadir ve o kadar ciddidir ki kurbanları genç yaşta ölürler. Dördüncü kromozom üzerinde bulunan bu gen, başka bir hastalıkla daha bağlantılı olduğu için tüm “hastalık” genleri arasında en ünlüsüdür. Huntington Kore hastalığı. Bu hastalığa genin mutasyona uğramış bir versiyonu sebep olur; gen tamamen yok olduğunda ise Wolf-Hirschorn sendromu ortaya çıkar. Genin normal işlevi hakkında bilinenler çok azdır, fakat genin niçin, nasıl ve nerede bozulduğu ve vücut için ne gibi sonuçları olacağı hakkında ayrıntılı bilgiye sahibiz. Gen defalarca tekrarlanan bir kelime içerir: CAG, CAG, CAG, CAG, CAG….bu şekilde bazılarında 6 defa tekrarlanır, bazılarında otuz kere, bazılarında ise yüz defadan fazla. Kaderiniz, sağlığınız ve hayatınız bu tekrarların sayısına bağlıdır. Eğer kelime otuzbeş kere veya daha az sayıda tekrarlanmışsa sağlıklısınızdır. Çoğumuzda bu sayı on ila onbeş arasındadır. Eğer kelime otuzdokuz kez veya daha çok sayıda tekrarlanmışsa orta yaşlara vardığınızda yavaş yavaş dengenizi kaybetmeye başlarsınız. Kendinize bakma konusunda beceriniz azalır ve erken yaşta ölürsünüz. Bu hastalığın tedavisi yoktur. Fakat korkunç geçen onbeş ila yirmi beş yıl boyunca aşamalı olarak ilerler. Daha kötü bir kader düşünmek zordur.
Sebep genlerden başka bir yerde değildir. Huntington mutasyonunuz ya vardır ve hastalığa yakalanacaksınızdır ya da bu mutasyon sizde yoktur. Deliliğin başlama yaşı tamamen bu genin belirli bir bölgesindeki CAG kelimesinin tekrar sayısına bağlıdır. Eğer 39 tekrar varsa, %90 olasılıkla 75 yaşınızda bunama başlar ve ilk semptomlar ortalama 66 yaşında ortaya çıkar. 40 tekrar varsa ortalama ölme yaşı 59 ‘dur; 41 tekrarda bu yaş 54’dür; 42 tekrarda ise 37’dir; bu böyle devam eder ve kendilerinde kelimenin yaklaşık 50 tekrarı bulunanlar 27 yaşında akıllarını kaybederler.
Hiçbir fal bu kadar doğru çıkmaz. Eski ahitteki hiçbir peygamber, hiçbir antik Yunan kahini ya da sihirli küresi olan hiçbir çingene falcı, insanların hayatlarının ne zaman sona ereceğini böylesine doğrulukla söyleyip de haklı çıkmamıştır.
Huntington hastalığı ilk defa George Huntington adlı bir doktor tarafından 1872 yılında Long Island’da teşhis edilmişti. Daha sonra, Long Island vakalarının New England bölgesi kökenli bir ailenin üyeleri oldukları ortaya çıkarıldı. Bu ailenin 12 neslinde hastalığı taşıyan binden fazla vaka bulunabilir. Hepsinin kaynağı 1630 yılında Suffolk’tan göç eden iki kardeştir. Aile mensuplarından bazıları 1693 yılında Salem kasabasında cadı diye yakılmışlardır. Cadı sanılmalarının sebebi muhtemelen hastalığın doğasında bulunan delilikti. Fakat mutasyon orta yaştaki insanlar çocuk sahibi olduktan sonra etkisini gösterdiğinden mutasyonun ölenlere birlikte yok olması için üzerinde bir baskı yoktur. Aslında bazı çalışmalar mutasyonu taşıyanların üreme konusunda sağlıklı aile üyelerinden daha başarılı olduklarını göstermiştir.
Bu hastalığın etkisini gösterebilmesi için genlerin yalnızca birinin mutasyonlu olması yeterlidir. Eğer mutasyon babadan geçerse hastalığın daha ağır seyrettiği gözükmektedir.
1970’li yılların sonunda kararlı bir kadın Huntington genini bulmak için yola çıktı. Eşi ve üç kayınbiraderi Huntington hastalığını taşıyan Milton Wexler adlı bir doktorun kızı Nancy, mutasyonu taşıma ihtimalinin %50 olduğunu biliyordu ve geni bulmayı kafasına koymuştu. İlk olarak Venezüela’da 500 den fazla insandan kan örneği topladı. Talih yüzüne güldü ve 1983 yılının ortalarında aradığı ene yakın bir belirteç bölge bulmakla kalmadı genin yerini de dördüncü kromozomun küçük kolunun ucu olarak belirledi. Sonunda 1993 yılında gen bulundu, dizisi okundu ve hastalığa sebep olan mutasyon belirlendi. Bu gen huntingtin diye adladırılan bir proteine aitti. Genin ortasında CAG kelimesinin tekrarlanması proteinin ortasında glutamin aminoasitlerinden oluşan uzun bir dizi meydana getiriyordu. Huntington hastalığı vakalarında genin bu bölgesinde ne kadar çok glutamin varsa hastalığın başlama yaşı o kadar erkendir. Eğer huntingtin geni hasarlıysa o zaman neden hayatın ilk otuz senesinde hiçbir sorun çıkmıyor? Huntingtin proteininin mutant versiyonu, öbekler oluşturarak yavaş yavaş birikir. Alzheimer ve deli dana hastalığında olduğu gibi bu yapışkan protein kümelerinin hücre içinde birikmesi, belki de hücrenin intihar etmesine neden olarak ölümüne yol açar. Çoğunlukla bu durum beynin hareket kontrol merkezinde, beyincikte meydana gelir. Nihayetinde hareket kontrolü azalır ve zorlaşır.
CAG kelimesinin tekrarının en beklenmedik özelliği, sadece huntington hastalığında gözükmemesidir. Tamamen farklı genlerdeki kararsız CAG tekrarları beş farklı sinir sistemi hastalığına neden olurlar. Üstelik bazı kelimelerin tekrarı durumunda ortaya çıkan sinir hücrelerinin parçalandığı başka hastalıklar da vardır ve her vakada tekrarlanan kelime C ile başlar, G ile biter. Altı farklı CAG hastalığı bilinmektedir. İnsanlarda görülen bir düzineden farklı hastalık üç harfli DNA kelimelerinin aşırı sayıda tekrarlarından kaynaklanır ve bunlar poliglutamin hastalıkları olarak adlandırılır. Bütün bu hastalıklarda boyutları büyümüş proteinlerin parçalanamaz öbekler halinde birikerek hücreleri öldürme eğilimleri vardır. Farklı semptomların sebebi ise v ücudun farklı bölgelerinde farklı genlerin etkin hale gelmesidir.
Glutamin anlamına gelmesinden başka C*G kelimesinin ne gibi bir ayrıcalığı var? İpucu antisipasyon diye bilinen hadisedir. (Antisipasyon: Kalıtsal bir hastalığın ileriki kuşaklarda beklenen süreden daha önce görülmesi). Buna göre DNA’da tekrar bölgesi ne kadar uzun olursa bir sonraki nesilde bu bölge o kadar fazla büyüyecektir. Bu tekrarların, firkete (DNA hairpin) adı verilen küçük DNA halkalarını meydana getirdikleri bilinmektedir. DNA firketeye benzer bir yapı oluşturarak kendi üzerine yapışmaya meyillidir. C ve G harfleri firketenin üzerinden bir araya gelirler. Bu firketeler açıldığında kopyalama mekanizması araya girerek tekrar dizisinin içine daha fazla kelime sokma imkanı bulabilir.
Örneğin: Eğer bu cümlede, bir kelimeyi altı kere tekrar edersem- cag, cag, cag, cag, cag, cag- kolaylıkla sayabilirsiniz. Fakat otuzaltı kere tekrar edersem- cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag, cag- bahse girerim sayarken şaşırırsınız. DNA’da da aynısı olur. Tekrar sayısı çoğaldıkça kopyalama mekanizmasının araya fazladan bir kelime sokması ihtimali de artar. Mekanizmanın parmakları kayar ve metindeki yerini kaybeder. Başka bir açıklama ise DNA tamir mekanizması (mismatch repiar) olarak adlandırılan sistemin küçük değişiklikleri yakalamakta başarılı iken C*G tekrarlarındaki gibi büyük değişiklikleri yakalamakta başarısız olmasıdır.
Spermin yapıldığı hücrelerde CAG tekrarlarının sayısı artar, bu da babanın yaşıyla hastalığın başlama yaşı arasındaki ilişkiyi açıklar: daha yaşlı babaların oğulları hastalığı daha ağır biçimde geçirirler ve hastalık daha erken yaşta başlar. Bütün genomdaki mutasyon oranının erkeklerde kadınlara göre beş kat daha fazla olduğu artık bilinmektedir; bunun nedeni erkeklerin hayatları boyunca devamlı taze sperm hücresi üretmeleridir.
Bir düşünün: Beş yıl önce bunlardan neredeyse hiçbiri bilinmiyordu. Gen daha bulunmamıştı, CAG tekrarı tanımlanmamıştı, huntingtin proteini bilinmiyordu, diğer nörodejeneratif hastalıklarla olan bağı tahmin bile edilmiyordu, mutasyon oranları ve nedenleri gizemlerini koruyorlardı, babanın yaşının etkisi açıklanamıyordu. Aslında 1982 yılından 1993 yılına kadar bu hastalık hakkında genetik bir hastalık olduğu dışında hiçbir şey öğrenilememişti. O zamandan beri konu hakkındaki bilgimiz mantar gibi büyüdü. 1993 yılından beri Huntington hastalığı hakkında makale yayımlayan bilim insanlarının sayısı yüze yaklaşır. Hepsi aynı gen üzerinde çalışmaktadırlar ve bu insan genomundaki 60.000 ila 80.000 genin sadece bir tanesi. 1953 yılında Watson ve Crick’in açtıkları Pandora’nın kutusunun büyüklüğü konusunda hala kanıta ihtiyacınız varsa, Huntington hastalığının hikayesi sizi kesinlikle ikna edecektir. Genomdan seçiip değerlendirilmesi gereken bilgiyle karşılaştırıldığında biyolojinin geri kalanı yüksük kadardır.
Yine de bugüne kadar tek bir Huntington hastalığı vakası tedavi edilememiştir. CAG tekrarlarının soğuk basitliği bir tedavi arayanlar için resmin daha bile solgun gözükmesine neden olmuştur. Beyinde 100 milyar hücre var. Nasıl içeri girip de her bir hücredeki huntingtin genlerinde bulunan CAG tekrarlarını kısaltabiliriz?
Nancy Wexler bilimin artık, Tebai şehrinin kör kahini Tiresias’ın konumunda olmasından korkuyor. Tiresias tesadüfen Athena’yı yıkanırken görür ve Athena da onu kör eder. Daha sonra pişman olan Tanrıça gözlerini açmaz ama ona ileriyi görme gücü verir. Fakat geleceği görmek korkunç bir kaderdir, çünkü olacaklar bilir ama değiştiremez. Tiresias Oidipus’a ‘Bilgi bir şey kazandırmadığında bilge olmak üzücüdür’ demişti. Ya da Wexler’in söylediği gibi “Ne zaman öleceğini bilmek ister miydin? Özellikle sonucu değiştirmek için hiçbir gücün olmadığında” Huntington hastalığı riski taşıyanların çoğu 1986 yılından beri mutasyonu belirlemek için test yaptırma imkanları olduğu halde bilmemeyi tercih ediyorlar. Belki anlaşılabilir ama erkeklerin bilmemeyi kadınlardan üç kat daa fazla tercih etmeleri merak uyandırıyor. Erkekler arkalarından gelecek nesilden çok kendileri için endişeleniyorlar.

Yine de Nancy Wexler’in geni bulma konusundaki tutkusunun kaynağında hastalığı tedavi etme arzusu vardı. Hiç şüphe yok ki on sene öncesine göre şu ada hedefine daha yakın. Nancy Wexler hasta mıydı? Testi yaptırma konusunda kararlıydı ancak kararlılığı hasta olma ihtimali karşısında yavaş yavaş eridi. Sonuçta Nancy ve kardeşi Alice test yaptırmadılar. Nancy şu anda annesine hastalık teşhisi konulduğu yaştadır (1998).
Kaynak:

EVRİM: 24 MİT VE YANLIŞ ANLAMA

16 Nisan 2008 Michael Le Page

Yakında Charles Darwin’in doğumunun 200’üncü ve muhtemelen şimdiye kadar yazılmış en önemli kitap olan ‘Türlerin Kökeni’ nin yayınlanmasının da 150. yıldönümü kutlanacak. Bu kitapta Darwin günümüzde bile birçok insanın şok edici bulduğu bir fikir ortaya atmıştır; insan yaşamı da dahil olmak üzere yeryüzündeki tüm yaşamın doğal seçilim yoluyla evrimleştiği fikri.
Bu kitapta Darwin, evrim için kuvvetli deliller göstermiştir ve onun zamanından bugüne artık bu iddia karşı konulamaz duruma gelmiştir. Sayısız fosil keşifleri daha önceki formlardan günümüz organizmalarının evriminin izini sürmemizi sağlamıştır. DNA sekans analizleri tüm canlıların ortak bir kökeni paylaştığını şüphe götürmez bir şekilde doğrulamıştır. Çevremizde, hızlıca değişim gösteren HIV ve grip virüsleri gibi sayısız evrimleşme örnekleri görülebilmektedir. Evrim dünyanın yuvarlak olması kadar güçlü bir bilimsel gerçektir.

Ve hala bu konuda elde edilmekte olan dağlar kadar kanıta karşın dünyadaki birçok kişi evrim konusunda – eğer eğitiliyorsa- yanlış eğitilmektedir. Darwin’in doğumyeri ve eğitimli ve laik insanların çoğunlukta olduğu İngiltere’de bile anketler insanların yarısından azının evrimi kabul ettiğini göstermekte.

Biyoloji veya bilim eğitimi almamış insanlar için evrim teorisinin doğaüstü alternatiflerine inanan insanların görüşleri ikna edici olabilmektedir. Hatta evrimi kabul edenler arasında bile yanlış anlamalar sıklıkla görülmektedir.

Birçoğumuz örneğin fizikteki sicim teorisi konusunu anlamadığımızı kabul ederiz buna karşın hepimiz evrimi anladığımız konusunda hemfikirizdir. Gerçekte, biyologların da keşfettiği gibi, bunun sonuçları bizim hayal bile edemeyeceğimiz kadar garip olabilir. Muhtemelen evrim bugüne kadar öne sürülmüş teoriler arasında en iyi bilinen ama en kötü anlaşılanıdır.

İşte size New Scientist dergisinin evrimle ilgili en yaygın mitler ve yanlış anlamalar rehberi:

Yanlış 1:Her şey doğal seçilimle meydana gelmiş bir adaptasyondur
Yanlış 2: Evrimin tek aracı doğal seçilimdir
Yanlış 3: Doğal seçilim her zaman daha karmaşık canlıların oluşmasına sebep olur
Yanlış 4: Evrim çevresine mükemmel şekilde uyum sağlamış yaratıklar meydana getirir
Yanlış 5: Evrim her zaman türlerin hayatta kalmasını destekler
Yanlış 6: İnsanların evrimi anlamamasının hiç bir önemi yoktur
Yanlış 7: ‘Uyumlu olanın hayatta kalması’ kuralı ‘herkesin kendi kendini düşünmesini’ mazur gösterir
Yanlış 8: Evrim sınırsız derecede yaratıcıdır
Yanlış 9: Evrim homoseksüellik gibi olguları açıklayamaz
Yanlış 10: Yaratılışçılık evrime alternatif bir teoridir

Yaratılışçı mitleri

Yanlış 1. Evrim yanlış olmalı çünkü İncil hatasızdır
Yanlış 2. Evrimi kabul etmek ahlakı çökertir
Yanlış 3. Evrim teorisi ırkçılık ve soykırıma neden olur
Yanlış 4. Din ve bilim karşılaştırılamaz
Yanlış 5. Yarım kanat bir işe yaramaz
Yanlış 6. Evrimsel bilim tahmin konusunda başarılı değildir
Yanlış 7. Evrim yanlışlanamaz bu nedenle bilim değildir
Yanlış 8. Evrim karmaşık yaşam formlarını meydana getiremez
Yanlış 9. Evrim tamamen rastlantısal bir süreçtir
Yanlış 10. Mutasyonlar yeni bilgi oluşturamaz sadece ona zarar verir
Yanlış11. Darwin evrim konusundaki tek otoritedir
Yanlış12. Bakteri kamçısı indirgenemez karmaşıklıktır
Yanlış13. Evrim termodinamiğin ikinci kuralını ihlal eder
Yanlış14. Diğer yaratılışçı hataları

Yanlış 1 : Her şey adaptasyondur

Bitki ve hayvanların tüm özelliklerinin doğal seçilimle ortaya çıkmış adaptasyonlar olduğunu zannederiz. Oysa ki çoğu ne adaptasyon ne de doğal seçilim sonucudur.
Neden çoğumuz yorgun bir günün sonunda kendimizi elimizde mikrodalgada ısıtılmış bir yemekle televizyonun karşısına atarız? Rahat olduğu için mi? Yoksa televizyon karşısında yenilen yemekler yüzbinlerce yıllık insan evrimin doğal sonucu mudur?
Lütfen gülmeyin. Muhtemelen daha önce buna benzer varsayımlarda bulunmuşsunuzdur. Vücudumuz ve davranışlarımız ile ilgili neredeyse her durum hakkında evrimsel hikayeler üretmek kolaydır. Her şeyin bir amacı olduğunu kabul ederiz ancak bu konuda çoğu zaman yanılıyoruzdur.
Erkek meme uçlarını düşünün. Erkek memelilerin bunlara ihtiyacı yoktur. Erkekler bunlara sahiptir çünkü dişilerde vardır ve meme ucu yapmak çok masraflı bir işlem değildir. Cinsiyetler arasında farklı gelişim yollarının evrimleşmesi ve erkeklerde meme oluşumunun gerçekleşmemesi için bir baskı oluşmamıştır. Bazıları dişi orgazmının da erkek meme uçları ile aynı sebepten dolayı var olduğunu öne sürmektedirler ancak bu çok daha tartışmalı bir konudur.
Koku duyumuz örneğin. Gül kokusunu çok kuvvetli mi duyarsınız yoksa bu kokuyu alabilmek için çabalar mısınız? Kuşkonmaz yedikten sonra birçok kişinin idrarının oluşturduğu belirgin kokuyu fark edebilir misiniz? Konu koku almak olduğunda kişiler arasında çok farklılıklar vardır. Bunun sebebi uyumsal olmaktan çok, büyük oranda şansa bağlı mutasyonlardır.
Örneğin pigmelerin kısa boylu olmasının sebebi bir adaptasyon olmasından çok ölüm oranının yüksek olduğu populasyonlarda erken çocuk sahibi olma yönünde bir seçilimin yan etkisi olabilir.
Çok vasıflı genler
Görünüşteki adaptasyonlar başka yöndeki seçilimin yan etkileri olabilir. Bunun bir nedeni genlerin gelişimin farklı dönemlerinde ve vücudun farklı kısımlarında farklı roller üstlenebilmesidir. Dolayısıyla herhangi bir değişken için seçilim, görünüşte birbiriyle ilgisiz olan etkilere neden olabilir. Örneğin erkek eşcinselliği, dişilerde doğurganlığı arttıran gen varyantlarıyla ilgili olabilir.
Uyumsal olmayan veya kötü etkili bir gen çeşidi (varyantı), çok faydalı bir gen çeşidiyle aynı DNA ipliğinde bulunduğu için populasyonda hızlı bir biçimde yayılabilir. Canlılar arasında eşeyin önemli olmasının sebeplerinden biri budur: Eşeyli üreme sırasında kromozomlar arasında DNA parçacıkları değiş tokuş edilirken genlerin iyi ve kötü varyantları birbirinden ayrılabilir.
Bitki ve hayvanların diğer özellikleri, (örneğin devekuşlarının kanatları gibi) eskiden adaptasyon olan ama artık orijinal amaçları için ihtiyaç duyulmayan yapılar olabilir. Böyle ‘körelmiş özellikler’ daim olabilirler bunun sebebi nötral olmaları, başka bir görev üstlenmiş olmaları olabilir veya dezavanajlı olmalarına karşın evrimsel olarak yok edilmek için henüz yeterli zamanın geçmemiş olması olabilir. Örneğin apandis. Şu veya bu fonksiyonu olduğuna dair çok sayıda görüş olmasına karşın kanıt kesindir: apandisinizin olmasındansa, olmaması hayatta kalmanız açısından daha avantajlıdır.
Peki öyleyse neden yok olmadı? Çünkü evrim bir sayı oyunudur. Birkaç bin yıl önceye kadar dünya çapındaki insan sayısı azdı ve insanlar her bir kuşak arasındaki uzun dönemler boyunca az sayıda çocuğa sahip olabiliyordu. Bunun anlamı; apandisin boyunu azaltacak veya tamamen yok edecek mutasyonların oluşması için ve bu mutasyonların doğal seçilimle populasyonlarda yayılması için az sayıda şansın olduğudur. Diğer bir olasılık ise; Apandis küçüldükçe apandisit (apandis iltihaplanması) ihtimalinin artması ve bunun da apandisin alıkoyulmasına neden olmasıdır.
20 yaş dişi diğer bir körelmiş kalıntıdır. Daha küçük ve zayıf bir diş atalarımızın daha büyük bir beyin geliştirmelerine izin vermiştir. Çoğumuz potasyel olarak ölümcül sonuçları olabilmesine karşın, yer olmamasına rağmen 20 yaş dişi çıkarıyoruz. Bu dişin hala mevcut olmasının sebeplerinden birinin kişinin üreme çağını geçmesinden sonra ortaya çıkması olduğu düşünülmektedir.
Bütün bu sebeplerden ve başka birçok sebepten dolayı farklı davranışlarn evrimsel açıklaması ile ilgili görüşlere kuşkuyla yaklaşmalıyız.
Evrimsel psikoloji özellikle insan davranışının tüm yönlerini evrimsel olarak açıklamaya çalışmaya daha meyillidir.
Sağlam kanıtlar olmaksızın örneğin TV karşısında yenilen yemeklerin ‘evrimleştiği’ gibi yorumlara ihtiyatlı yaklaşmak gerekir.

Yanlış 2. : Evrimin tek aracı doğal seçilimdir

Değişikliklerin çoğu pozitif seçilimden çok genetik sürüklenmeye bağlıdır. Bu durum şöyle özetlenebilir; en şanslının hayatta kalması.
Aynaya bir göz atın. Yüzünüz bir Neanderthal’inkinden oldukça farklı değil mi? Peki neden? Bu sorunun cevabı ‘rastgele genetik sürüklenmeden başka bir sebebi yok’ olabilir. Kafatasının şekli gibi bazı özellikler fonksiyonu çok büyük oranda değiştirmeden çeşitlilik gösterebilirler. Bunların evrimleşmesinde şans faktörü doğal seçilimden daha büyük rol oynayabilir.
Tüm organizmalarda bulunan DNA yüksek oranda reaktif kimyasalların ve radyasyonun saldırısı altındadır ve kendini kopyalarken genellikle hatalar meydana gelir. Bunun sonucu olarak her bir insan embriyosunda en az 100 (muhtemelen daha da fazla) yeni mutasyon meydana gelir. Bazıları zararlıdır ve doğal seçilimle – örneğin embriyonun ölmesiyle- elenirler. Çoğu ise vücudumuzda herhangi bir değişiklik yaratmaz çünkü DNA’mızın büyük bir kısmı aktif bir şekilde kullanılır durumda değildir. Çok az mutasyon ise ne özellikle zararlı ne de faydalıdır.
Büyük oranda nötral mutasyonların birkaç kişiye sınırlı kaldığını düşünebilirsiniz. Gerçekte nötral mutasyonların büyük çoğunluğu silinip gider, çok azı ise bir populasyonda yayılma imkanı bulur ve ‘sabitlenir’. Bu tamamen şans eseridir. Bazı mutasyonlar her bir jenerasyon boyunca daha da fazla bireye aktarılırılar.
Herhangi bir nötral mutasyonun şans eseri yayılması olasılığı düşük olsa bile her bir nesildeki mutasyon sayısının çok fazla olması genetik sürüklenmeyi önemli bür güç haline getirir. Bu biraz piyango oyununa benzer: Kazanma olasılığı çok düşüktür ama her hafta milyonlarca kişi bilet aldığı için genellikle bir kazanan vardır.
Sonuç olarak karmaşık organizmaların DNA’sındaki birçok değişiklik seçilimden çok genetik sürüklenmeyle ilgilidir. Bu nedenle biyologlar genomları karşılaştırırken benzer veya korunmuş sekanslara odaklanırlar. Doğal seçilim yaşamsal önemi olan sekansları koruyacaktır, geri kalan kısımlar ise sürüklenme dolayısıyla değişime uğrayacaktır.

Darboğaz boyunca sürüklenme
Genetik sürüklenme bazen doğal seçilime karşı da olabilir. Hafif faydası olabilecek birçok mutasyon şans eseri yok olabilirken, hafifçe zararlı mutasyonlar yayılıp populasyonda yerleşebilir. Populasyon küçüldükçe genetik sürüklenmenin rolü artar.
Populasyon darboğazları da aynı etkiyi yapabilir. Birkaç çizgili bireyin dışında farelerin çoğunun düz renk olduğu bir ada düşünün. Eğer volkanik bir püskürme düz renkli farelerin tümünü yok ederse adada çizgili fareler baskın olacaktır. Bu durum uygun olanın değil şanslı olanın hayatta kalmasıdır.
Rastgele genetik sürüklenme insan evriminde şüphesiz oldukça büyük bir rol oynamıştır. Yaklaşık 10,000 yıl önce insan populasyonları küçüktü ve yaklaşık 2 milyon yıl önce büyük bir darboğazdan geçmişti. Bazı bireyler yaklaşık 60,000 yıl önce Afrika’nın dışına göç ettiklerinde ve diğer bölgelerde koloniler oluşturduklarında başka bazı darboğazlardan geçtiler.
İnsanlar ve diğer insansı maymunlar arasında (ve farklı insan populasyonları arasında) görülen genetik farklılıkların çoğunun genetik sürüklenmeden kaynaklandığına şüphe yoktur. Ancak bu mutasyonların çoğu genomumuzun 9/10’unu oluşturan çöp DNA kısmında yer alır ve bu nedenle herhangi bir farklılık yaratmazlar. İlginç bir soru; vücudumuzu veya davranışlarımızı etkileyen hangi mutasyonlar seçilimden çok sürüklenme nedeniyle yayılmışlardır? Bunun cevabı henüz kesinlik kazanmamıştır.

Yanlış 3: Doğal seçilim her zaman daha karmaşık canlıların oluşmasına sebep olur

Gerçekte doğal seçilim sıklıkla daha büyük bir sadeliğe neden olur. Ve çoğu zaman komplekslilik seçilimin zayıf olduğu veya hiç olmadığı durumlarda artar.
Eğer onu kullanmıyorsanız, kaybedeceksinizdir.
Evrim eklemekten çok eksiltme eğilimindedir. Örneğin mağarada yaşayan balıklar gözlerini, şeritler gibi parazitler sindirim sistemlerini kaybetmişlerdir. Böyle bir sadeleşme aslında bizim farkettiğimizden daha yaygın olabilir. Mesela beyinleri olmayan denizyıldızı ve deniz kestanesinin atalarının beyin taşıdığı ortaya çıkmıştır.
Tüm bunlara rağmen son 4 milyon yıl içinde evrimin daha kompleks yaşam biçimleri oluşturduğuna şüphe yoktur. Peki ama neden?
Genellikle bunun doğal seçilimin bir sonucu olduğu düşünülür. Ancak yakın zamanda kendi acayip ve şişkin genomumuzu çalışan birkaç biyolog bu fikte karşı çıkmışlardır.
Karmaşıklığın seçilim sonucu değil, seçilimin zayıf olduğu veya hiç olmadığı zamanlarda arttığını öne sürmüşlerdir. Bu nasıl olabilir? İki farklı görev yapan bir geni olan bir hayvan varsayalım. Eğer mutasyon sonucu bazı yavrularında bu genin iki kopyası meydana geldiyse bu yavrular artık daha uyumlu hale gelmiş olmazlar. Gerçekte bu genin iki dozuna sahip oldukları için biraz daha az uyumlu hale gelmişlerdir. Seçilim baskısının güçlü olduğu büyük bir populasyonda böyle mutasyonlar elenme eğilimindedirler. Seçilim baskısının daha zayıf olduğu daha küçük populasyonlarda ise biraz dezavantajlı olmalarına rağmen bu mutasyonlar rastgele genetik sürüklenmenin sonucu olarak yayılış gösterirler.
Çoğalmış (duplike olmuş) genler populasyonda daha çok yayıldıkça daha hızlı mutasyon geçirirler. İki kopya halindeki genlerden birinin geçirdiği bir mutasyon orijinal gendeki iki fonksiyondan birincisine zarar vermiş olabilir. Diğer kopya da ikinci fonksiyonu kaybedebilir. Daha önce olduğu gibi bu mutasyonlar hayvanları daha uyumlu hale getirmezler –böyle hayvanlar tamamen aynı şekilde görünüp aynı şekilde davranırlar- ama yine de genetik sürüklenme ile yayılırlar.
Mutasyonlarınızı kullanın
Böylece eskiden iki fonksiyona sahip bir geni olan bir tür, her biri birer fonksiyona sahip iki ayrı gene sahip olmuş olabilir. Karmaşıklıktaki bu artış seçilimden dolayı değil seçilime rağmen gerçekleşmiştir.
Genom bir kez karmaşıklaşmaya başlamışsa devam eden başka bazı mutasyonlar canlının bedenini veya davranışlarını daha karmaşık hale getirebilir. Örneğin iki ayrı gene sahip olmak her birinin farklı zamanlarda açılıp kapatılabileceği anlamına gelir. Faydalı mutasyonlar oluştukça doğal seçilim bunların yayılmasını sağlayacaktır.
Eğer bu görüş doğruysa evrimin kalbinde birbirine karşıt güçler yer alıyor demektir. Gözler veya dil yeteneği gibi karmaşık yapılar ve davranışlar şüphesiz doğal seçilimin ürünleridir. Ama seçilim kuvvetli olduğunda (büyük populasyonlarda olduğu gibi) canlıyı daha da karmaşıklaştıracak rastlantısal genomik değişiklikleri daha baştan engeller.
Bu görüş asteroid çarpması gibi çevresel felaketler sonrası evrimin neden hızlanmış gibi göründüğünü açıklayabilir. Böyle olaylar hayatta kalan türlerin populasyon büyüklüğünü iyice azaltır, seçilim baskısı hafifler ve uyumsal olmayan süreçlerle daha büyük genomik karmaşıklık şansı artar. Böylece uyumsal süreçlerle daha büyük fiziksel ve davranışsal karmaşıklık için imkan sağlanmış olur.

Yanlış 4: Evrim mükemmel olarak uyum sağlamış canlılar meydana getirir.

Yaşamak için mükemmel olarak adapte olmuş olmanız gerekmiyor. Sadece rakipleriniz kadar uyum sağlamış olmanız yeterli. Etrafımızdaki bitki ve hayvanların görünüşteki mükemmelliği gerçeği yansıtmaktan çok bizim hayal gücümüzün zayıflığından kaynaklanır.
Vahşi yaşam belgesellerinde sürekli tekrarlanan bir konu vardır. Tekrar ve tekrar hayvanların çevrelerine ne kadar uyumlu olduklarından bahsedilir. Ancak bu durum nadiren doğrudur.
İngiltere’nin kırmızı sincaplarını ele alalım. Çevresine mükemmel bir şekilde uyum sağlamış gibi görünmektedir. Ta ki gri sincaplar gelene kadar. Gri sincaplar biraz da meşe palamudunu sindirebilme yeteneklerinden dolayı geniş yapraklı ormanlara çok daha iyi uyum ssğlamışlardır.
Evrimin olabilecek en mükemmel tasarımı neden yapmadığının çeşitli sebepleri vardır. Doğal seçilimin tek kriteri bir şeyin işe yarar olmasıdır, o şeyin mümkün olan en iyi şekilde çalışmasına gerek yoktur. Gerçekte ‘kaba tamirler’ veya ‘beceriksizce yapılmış işler’ yaygındır. Klasik bir örnek Panda’nın bambu tutmak için kullandığı başparmağıdır. Stephen Jay Gould 1978’de şöyle yazmıştır; ‘Panda’nın gerçek başparmağı başka bir görev üstlenmiştir bu nedenle Panda genişlemiş ve uzamış bir bilek kemiği ile biraz hantal ama işe yarar bir çözüm getirmiştir.’
Bu örneğin bize gösterdiği gibi, evrim yeni yapılar ortaya çıkarmaktansa mevcut yapıları yeniden şekillendirme yolunu tercih etmektedir. İlkel balıkların loblu yüzgeçleri, kanatlar, toynaklar ve eller gibi değişik yapılara dönüşmüşlerdir. İnsan eli için en uygun parmak sayısı 5 olduğu için değil amfibi atalarımız beş parmağa sahip olduğu için parmaklarımız 5 tanedir.
Birçok grup kendilerini daha başarılı kılabilecek özellikleri hiç geliştirmemişlerdir. Örneğin köpekbalıklarında kemikli balıkların sahip olduğu ve yüzmeyi kolaylaştıran hava kesesi bulunmaz. Bunun yerine yüzmesine, yağlı karaciğerine ve çoğu zaman bir yuttuğu bir miktar havaya güvenir. Benzer şekilde memelilerin iki-yönlü akciğeri kuşların tek yönlü akciğerinden daha az kullanışlıdır. Ve bazen canlılar genel uyumlarını arttırmak yerine azaltan bazı yapılar geliştirebilirler örneğin; tavus kuşlarının kuyruğu.
Ya kullan ya kaybet
Devam eden mutasyon ‘kullanmıyorsan kaybet’ anlamına gelir. Örneğin birçok primat bir gen mutasyonundan dolayı C vitamini yapamaz. Bu mutasyon diyetlerinde oldukça fazla C vitamini bulunan hayvanlar için bir fark yaratmaz. Ancak uzun deniz yolculuğu yapan bir primatın keşfettiği gibi, çevresel şartlar değiştiği zaman bu fonksiyon eksikliği büyük fark yaratacaktır.
Evrimin ileri görüşlü olmayışı, atadan gelen kusurlu tasarımlar meydana getirir. Omurgalı gözünün kör noktası bunun örneklerinden biridir. Daha sonraki adaptasyonlar bu problemleri büyük ölçüde hafifletse de doğal seçilim kusurlu ama idare eden bir tasarımda karar kıldığında türün sonraki nesilleri bu tasarımla yetinmek zorundadır.
Bir organizmanın uygunluğu aynı zamanda genellikle değişen çevresel şartlara da bağlıdır. Avcı ve av, parazit ve konak arasında sürekli bir yarış vardır. Birçok canlı daha uyumlu olmak bir yana, mevcut uyumunu korumak için bile sürekli evrimleşmek zorundadır.
Evrimin en üst noktasında mıyız?
Doğal seçilimle evrimleşmek zaman ve sayılarla ilgilidir. Ortaya çıkan yeni mutasyon sayısı ve doğal seçilimin zararlı olanları eleme ve faydalıları çoğaltma şansı sayısı bir populasyonun büyüklüğüne, her bir bireyin meydana getirdiği yavru sayısı ve oluşan nesil sayısına bağlıdır.
Kendimizi en yüksek derecede evrimleşmiş bir tür olarak düşünmekten hoşlanırız, ancak ne kadar mutasyon geçidiğimiz ve ne kadar seçilime uğradığımız dikkate alındığında en az evrimleşen türlerden biri sayılırız.
HIV ile enfekte olmuş bir insanın vücudunda yaklaşık 10 milyon yeni viral partikül oluşturulur. Buna karşın birkaç bin yıl önceye kadar dünyadaki toplam insan populasyonu birkaç milyondan fazla değildi.
Üstelik bir bakteri on yılda 200,000 nesil oluşturabilir- insan soyunun şempanzelerden ayrılmasından beri yaklaşık olarak bu kadar nesil geçmiştir. Bu nedenle bir insan ömründen az bir sürede HIV gibi yeni hastalıkların ve çok sayıda antibiyotiğe dirençli bakterinin evrimleştiğini görmek sürpriz değildir.
Son 10,000 yılda insan evrimi hızlanmış olsa bile çevremizi bundan çok daha hızlı bir şekilde değişime uğratmaktayız. Bunun sonucu olarak daha iyi adapte olacağımız yerde aslında yarattığımız dünyaya daha az uyum sağlar duruma gelmekteyiz. Obeziteden alerjilere miyopluktan ilaç bağımlılığına kadar bugün çektiğimiz birçok sıkıntıyı düşünün. Virüs ve bakteriler mükemmelliğe ulaşmış olabilirler ama biz en iyi ihtimalle kötü bir müsvedde halindeyiz.

Yanlış 5: Evrim her zaman türlerin hayatta kalmasını destekler

Gerçekte evrim bireylerin ve populasyonların bazen çok daha az uyumlu olmalarına neden olur ve hatta bazen yok olmalarına yol açar
‘iyi uyum sağlayanın hayatta kalması’ çok kişi tarafından yanlış anlaşılmıştır. Birçok kişi evrimin her zaman türlerin hayatta kalma şansını arttırdığını düşünür.
Doğal seçilim farklı seviyelerde gerçekleşebilir-genler, bireyler, gruplar- bir genin hayatta kalmasını sağlayan şey o geni taşıyan bireyin veya bireyin ait olduğu topluluğun uyumunu arttırmak zorunda değildir. Örneğin parazitik DNA elemanları veya transpozonlar konak organizmaları daha uyumsuz hale getirmelerine rağmen bir populasyonda yayılış gösterebilirler. Transpozonlar hemofili gibi genetik hastalıkların sebeplerinden biridir.
Benzer şekilde bencil bireyler özgeci (fedakar) bireyleri sömürerek kendilerine fayda sağlarken grubun tümüne felaketle sonuçlanabilecek zararlar verebilirler.
1982’de J.B.S. Haldane bunun populasyonların tamamen yok olmasına bile neden olabileceğini bildirmiştir. Bu olaya evrimsel intihar denir. Deneysel modeller ve bazı kanıtlar Haldane’ın haklı olduğunu göstermiştir.
Örneğin besin miktarı azaldığında mixobakteriler biraraya gelip spor oluşturmak üzere bir tohum gövdesi (fruiting body) oluştururlar. Laboratuvar çalışmaları sadece spor oluşturan ve asla tohum gövdesinin spor oluşturmayan kısımlarına yardım etmeyen sahtekar mixobakterilerin populasyonlarının yok olmasına neden olduğunu göstermiştir.
Ancak genlerin populasyonları yok etme yeteneğinin pratik bir kullanımı olabilir. Biyologlar sıtma taşıyan sivrisineklere parazitik DNA nakletmenin yollarını araştırıyor.
Buna benzer bir olayın kazayla meydana geldiği öne sürülmüş. Büyüme hormonu üretmek üzere genetik olarak değiştirilen bir balık daha hızlı bir şekilde ve daha fazla gelişmiş, erkenden olgunlaşmış ve daha fazla yumurta oluşturmuştur. Ancak vahşi doğa şartlarında hayatını sürdürebilme yeteneği, değişime uğramayan balıktan daha azdır. Truva geni hipotezine göre böyle özelliklere sahip bir gen varyantı doğal bir populasyonda bireylerin uyumunu azaltmasına rağmen hızlı bir şekilde yayılabilir ve sonunda populasyonun yok olmasına neden olabilir.
Evrimin bir türün hayatta kalma şansını azaltma yollarından birisi de zararlı mutasyonların birikmesidir. Mutasyonlar doğal seçilim için yaşamsal hammaddeyi sağlar, bu nedenle eğer mutasyon oranı çok düşükse populasyon çevresel değişikliklere uyum sağlayabilmek için yeterince hızlı evrimleşemeyebilir.
Diğer yandan eğer bir populasyonun mutasyon oranı çok fazlaysa zararlı mutasyonlar doğal seçilimin eleyebileceğinden daha hızlı bir şekilde birikebilir. Sonunda biriken bu zararlı mutasyonlar da populasyonların yok olmasına neden olabilir.
Teoride çok küçük populasyona sahip herhangi bir tür, silici (deleterious) mutasyonlar biriktirebilir. Problem Amazon balığı gibi aseksüel organizmalar için özellikle çok ciddi olabilir buna Müllerin raketi etkisi adı verilir.
Eşeysel olarak üreyen türler için bu daha basit bir problemdir çünkü kromozomlar arasındaki gen alışverişi iyi ve kötü mutasyonları birbirinden ayırabilir. Bazı şanssız döller çok sayıda zararlı mutasyonlar devralır ve ölür, bazı şanslı olanlar ise çok daha az zararlı mutasyon devralır.
Bir mutasyon felaketi dallanmanın bir sonucu olarak da gerçekleşebilir. Bunun sebebi birlikte kalıtılan gen varyantlarıdır çünkü bir kromozomda birbirlerinin yanında yer alırlar. Düşünün ki mutasyon oranını arttıran bir mutasyon, uyumluluğu büyük ölçüde arttıran başka bir mutasyonun hemen yanında yer almakta. Yararlı mutasyonun sağladığı fayda, diğer mutasyonun zararlı etkisini maskeleyecektir. Bunun anlamı her iki mutasyonun populasyonda hızla yayılacağı ve felaketle sonuçlanabilecek etkilere neden olacağıdır.
Bazı doktorlar mutasyon birikmesini hastalıkların tedavisinde kullanabilmeyi ummaktadırlar. HIV gibi bazı virüsler şimdiden hata felaketi eşiğine yaklaşmaktadırlar. Virüslerdeki mutasyon oranını arttıran ilaçlar bu eşiği atlamalarına ve bir kişinin vücudundaki virüs populasyonunun yok olmasına neden olabilirler.
Son olarak, aynı ürün bireyleri arasındaki rekabet –eşeysel seçilim- bir türün toplam uyumluluğunu azaltan özellikler lehine işleyebilir. Erkek tavuskuşları en büyük ve en parlak kuyruklara sahip olarak dişilerin dikkatini çekebilirler ancak ağır ve dikkat çekici kuyrukları onların hayatta kalma şanslarını azaltmaktadır.
Tehlike altındaki kuş türleri üzerinde yapılan çalışmalar eşeysel seçilimin populasyonların yok olmasına bile neden olabileceğini göstermektedir. Bazı biyologlar insanoğlunun geleceğini tehlikeye atan aşırı tüketimden de eşeysel seçilimi sorumlu tutacak kadar ileri gitmişlerdir.
Handikap prensibine göre tavuskuşu kuyruğu gibi özellikler tam da dezavantajlı oldukları için evrilmişlerdir. Dişilere ne kadar güçlü ve formunda olduğu mesajını vermeye çalışan bir birey düşünün. Eğer mesajı vermek kolaysa diğer daha zayıf erkekler aynı mesajı vererek hile yapabilirler. Ama eğer mesaj pahalıya maloluyorsa (örneğin büyük, hantal bir kuyruk geliştirmek veya besininden vermek gibi) hile yapmanın imkanı yoktur.

Yanlış 6: İnsanların evrimi anlayıp anlamamasının hiç bir önemi yoktur

Bireysel seviyede pek bir şey farkettirmese de önemli konularda gerçek yerine batıl inançların temel alınması herhangi bir modern toplumu felakete götürebilir.
Kardeşiniz ya da anneniz yaratılışçı olabilir. Bırakalım neye isterlerse ona inansınlar diye düşünebilirsiniz. Ne de olsa kimse için bir şey farketmeyecek.
Acaba gerçekten öyle mi? Mike Huckabee’nin ABD’nin başkan yardımcısı (yani başkanlıktan sadece ani bir kalp krizi uzaklıkta) olduğunu düşünün. Dünyanın en büyük süper gücünün evrimi reddeden bir adam tarafından yönetilmesinden rahatsızlık duymaz mısınız? Ki bu kişi gerçeği kabul etmeyi reddeden on milyonlarca kişi tarafından desteklenmektedir.
Liderlerin biyolojik gerçeklik yerine dogmayı tercih etmeleri tehlikeli bir durumdur. Stalin’in Lysenko’nun sahte bilimini desteklemesi Sovyet tarımı için bir felaket olmuştur
Evrilen problemler
Batı uygarlığının dünyayı anlama ve değiştirme başarısı bilim ve teknolojiye dayanır. Bu başarının sürekliliği de belki eskisinden daha fazla buna dayanmaktadır.
Evrimin bir inanç meselesi olduğunu düşünen bir lider o konum için uygun değildir. Myriad alanlarında araştırmacıların elde ettiği büyük orandaki evrim kanıtını gözardı eden bir kişi örneğin iklim değişikliği konusunda daha az kesin olan kanıtları nasıl değerlendirebilir.
Üstelik evrim birçok politik kararla da direkt olarak ilgilidir. Verem gibi hastalıklar savunma sistemlerimize direnç kazandıkları için yeniden ortaya çıkmaya başlamışlardır. MRSA gibi antibiyotiğe dirençli böcekler gittikçe büyüyen bir problem oluştururlar. H5N1, kuş gribi virüsü veya ebola gibi ölümcül bir virüs evrim geçirerek dünya çapında bir salgına neden olacak şekilde insandan insana geçebilme yeteneği geliştirebilir. Evrimin gücünü anlamadan bu ciddi tehlikeleri anlayıp gerekli planları yapmak mümkün değildir.
Evrimi anlamanın önemli olduğu başka bazı alanlar da vardır; Örneğin balıkçıların sadece büyük balık avlamalarına izin veren avlanma politikaları aslında daha küçük balıkların evrilmesine neden olmaktadır.
Çevre şartlarında yaptığımız büyük çaplı değişiklikler zehirlere dirençli farelerden ses kirliliğine karşı şarkılarını değiştiren şehir kuşlarına kadar birçok türün değişmesine yol açmaktadır.
Ayrıca geleceğimiz de sözkonusudur: Modern biyoloji, embriyoları yeniden şekillendirmek, genetik kodu yeniden yazmak ve yaşlanmanın etkilerini geciktirmek gibi insan vücudu üzerinde daha önceden hayal bile edemediğimiz güçlere sahip olmamızı sağlamak üzeredir. Bu gücün kullanılıp kullanılmayacağı veya kullanılacaksa bunun ne şekilde olacağı konusunda toplumun görüşleri insanların evrimsel kökenleri konusundaki anlayışlarıyla şekillenecektir. Mükemmel, tamamlanmış bir ürün veya basit erken prototipler olduğunuzu düşündüğünüzde olaylar farklı görünecektir.
Evrim toplumları nasıl yönetmemiz veya nasıl etik kararlar almamız gerektiğini bize söylemez. Evrim tanımlayıcı bir bilimdir, Kural koyucu değildir. Ancak kararlarımızı alırken bilgi sahibi olmamızı sağlar.

Yanlış 7: ‘Uyumlu olanın hayatta kalması’ kuralı ‘herkesin kendi başının çaresine bakmasını’ mazur gösterir

En ‘uygun’ birey en agresif ve vahşi olan değil en sevgi dolu ve özverili olan olabilir. Ayrıca her durumda doğada gerçekleşen olaylar insanların da aynı şekilde davranmasını haklı çıkarmaz.
Darwin tarafından değil filozof Herbert Spencer tarafından kullanılan ‘En uygunun hayatta kalması’ deyimi büyük oranda yanlış anlaşılmıştır.
Yeni başlayanlar için; Doğal seçilimle evrimleşmenin olması için sadece en uygunun hayatta kalması yeterli değildir. Ayrıca çoğalabilen bireylerden oluşan bir populasyonun ve bireylerin içinde uyumluluğu etkileyecek kalıtılabilir varyasyonların bulunması gerekir. Kendi başına uyumlu olanın hayatta kalması bir çıkmaz sokaktır. Özellikle işadamları en uygunun hayatta kalması kuralı ile evrimi birbirine karıştırmakta suçludurlar.
Üstelik bu deyim hayatta kalmak için zalim bir çabalama imajı gözönüne getirse de, gerçekte en uygun deyimi nadiren ‘en güçlü’ veya ‘en agresif’ anlamına gelmektedir. Tam tersine en iyi kamufle olandan en akıllıya veya en iyi işbirliği yapana kadar değişik anlamlara gelebilir. Rambo^yu unutun Einstein veya Gandi’yi düşünün.
Doğada her hayvanın kendi başının çaresine baktığını görmeyiz. İşbirliği olağanüstü başarılı bir hayatta kalma stratejisidir. Üstelik tabiat tarihinde en önemli basamakların temelini oluşturmuştur. Basit hücrelerin işbirliği yapması sonucu kompleks hücreler evrilmiştir. Çok hücreli organizmalar kompleks hücrelerin işbirliği yapmasıyla meydana gelmiştir. Arılar veya karınca kolonileri gibi süperorganizmalar işbirliği yapan bireylerden meydana gelir.
İntihar eden hücreler
İşbirliği sona erdiğinde sonuçlar felakete uzanabilir. Örneğin vücudumuzdaki hücreler kendi başına davranmaya başladığı zaman sonuç kanserdir. Dolayısıyla işbirliğini sağlamak ve bencilliği baskılamak için incelikli mekanizmalar evrimleşmiştir. Örneğin kanserleşmeye başlayan hücrelerde intiharı tetikleyen hücresel mekanizmalar vardır .
Bu bakış açısından uygun olanın hayatta kalması konsepti, bırakınız yapsınlar kapitalizminden çok, sosyalizmi haklı çıkarmaktadır. Sosyal böceklerin başarısı totaliter rejimlerin savunulması için kullanılabilir. Bu da başka bir konuyu aydınlığa çıkarır; uygun olanın hayatta kalması kuralını özellikle de bunun ‘doğal’ olduğunu savunarak herhangi bir ekonomik veya politik ideolojiyi haklı çıkarmak için kullanmak saçmalıktır.
Kutup ayıları yapıyor diye yamyamlık iyi bir şey midir? Birçok kuş türü yapıyor diye kardeşinizi öldürmek kabul edilebilir mi? Fareler bazen yavrularını yiyor diye çocuğunuzu katletmeniz veya Bonobo maymunları genç bireylerle çiftleşiyor diye pedofili mazur görülebilir mi?
Çoğumuzun doğal olmadığını düşündüğü davranışların neredeyse her çeşidi bazı hayvan şubeleri veya alemleri için doğaldır. Hiç kimse insanların aynı şekilde davranmalarını haklı gösteremez.
Böyle örnekler doğruyu yanlıştan ayırt ederken doğal olana başvurulmasının (natüralistik fallacy) en üst derecede absürdlüğünü gösterse de konu evrime geldiğinde ilginç bir kör noktamız varmış gibi görünmektedir. Uygun olanın hayatta kalması serbest pazarlardan öjenizme kadar her şeyi haklı çıkarmak için kullanılmıştır. Böyle görüşler hala bazı çevrelerde güçlü bir etkiye sahiptir.
Ne var ki doğal seçilim basitçe canlı dünyada ne olup bittiğini anlatır. Nasıl davranmamız gerektiğini değil.

Yanlış 8: Evrim sınırsız yaratıcılıktadır

Doğanın yaratıcılığının bir sınrı yokmuş gibi görünebilir ancak muhtemelen asla evrimleşmeyecek bazı özellikler vardır, en azından dünyada.
İcat edilebilecek hemen hemen her şeyi doğanın insanoğlu sahneye çıkmadan çok önce zaten icat etmiş olduğu düşünülür (tekerlek de dahil). Kalifornia dağlarında yaşayan bir semender türü tehlike durumunda kendini kıvırarak yamaçtan aşağı yuvarlar. Bir tırtıl türü ise avcılardan kaçabilmek için düz bir yüzeyde 4-5 tur yuvarlanabilir.
Ancak kullanışlı olabilecek ancak asla evrilmemiş yapılar da vardır. Örneğin dahili bir makineli tüfek taşıyan bir zebra aslanlar tarafından nadiren rahatsız edilecektir. Öyleyse neden evrim bazı şeyleri icat ederken bazılarını edemiyor?
Bu çözülmesi oldukça zor bir konudur. Oluşmamış bir şeyi nasıl inceleyebiliriz? Yaklaşımlardan biri bakteri kamçısı veya göz gibi yapıların evrilemeyecek kadar karmaşık olduğuna inananların ve bu nedenle evrimi reddedenlerin kullandığı bir soruyla başlamak olabilir. Yarım bir kanat ne işe yarar? Diye sorarlar.
Yarım bir kanadın çok kullanışlı olduğu ortaya çıkmıştır. Böcek kanatları aslında su yüzeyinde kürek çekerek hareket etmeyi sağlayan sarkık solungaçlardan evrilmiş olabilir. Bu bir exaptation (ardıluyarlanım) örneğidir yani belli bir amaç için evrilen yapı veya davranışların-her ara aşamada kullanışlı kalarak- yepyeni bir amaç üstlenmesi.
Ancak bu argümanı tersine çevirdiğimizde bazı yapıların evrilemeyeceğini çünkü ara aşamanın hiç bir işe yaramayacağını önerir. Örneğin bazı hayvanlar için iki kanallı radyo, sessiz alarm çağrıları veya türün diğer bireylerinin yerlerini belirlemede oldukça kullanışlı olabilecekken evrilmemiştir. Neden? Nano boyuttaki radyo alıcılarının yakın zamanda icat edilmesi bunun fiziksel olarak imkansız olmadığını göstermektedir. Bu sorunun cevabı yarım bir radyonun hiçbir işe yaramayacağı olabilir. Doğal radyo dalgalarını algılamak hayvanlara çevreleri hakkında faydalı bir bilgi vermez. Bu da organizmaların radyo dalgalarını algılamalarına izin verecek mutasyonların doğal olarak seçilemeyeceği anlamına gelir. Radar da benzer sebeplerle evrilmemiş olabilir.
Görünür ışık için ise aynı şey geçerli değildir. Şurası açıktır ki basitçe ışığın varlığını veya yokluğunu algılamak birçok ortamda oldukça avantajlı olacaktır. Oldukça bulanık bir görüntü bile hiç yoktan iyidir.
Görülebilir ışık yaymak da faydalı olabilir (kendisi ışığı algılayamayan canlılar için bile). Okyanus dalgalarını aydınlatan ışık veren fitoplanktonlar (biyolüminesan fitoplanktonlar) örneğin, fitoplanktonların düşmanlarını yiyen avcıların davet edilmesini sağlar. Benzer bir argüman ses için de geçerlidir: yarasalar, balinalar gibi hayvanlarda birbirinden bağımsız olarak ekolokasyon (ses dalgalarıyla cisimlerin yerlerini belirlemek) çeşitlerinin nasıl evrildiğini kolayca görebiliriz.
Havada balon gibi uçan bitkilerin neden hiç oluşmadığını merak edenler olabilir. Bu ilk bakışta pek de imkansız gibi görünmeyen bir fikirdir: birçok deniz yosunu pnömatosist adı verilen oksijen veya karbondioksitle dolu keselere sahiptir. Başka bazı algler hidrojen üretebilirler. Böylece bir deniz yosununun büyük ince bir pnömatosisti hidrojenle doldurup uçması mümkündür. Uçan bitkiler böylece su ve kara bitkilerine karşı ışığa ulaşma açısından büyük bir avantaj sağlayabilirlerdi. Öyleyse neden gökyüzü canlı yeşil balonlarla dolu değil?
Bunun sebebi çok ince zarlı büyük pnömatosistlerin avcılara ve dalga hareketlerine karşı çok daha savunmasız olması ve bu nedenle geçiş evrelerinin asla evrilemesi olabilir.
Üstelik algler sadece suda sülfür bulunmadığı zaman hidrojen üretirler ve her durumda hidrojen gazının molekülleri pnömatosist zarından dışarı kaçacak kadar küçüktürler. Dolayısıyla yarım bir hidrojen balonu pek bir işe yarayacakmış gibi görünmemektedir en azından bizim gezegenimizde. Evrimin bile sınırları vardır.

Yanlış 9: Evrim homoseksüellik gibi olguları açıklayamaz

Bir çok hayvan türünde yaygın olarak görülen eşcinsel davranışı açıklayabilecek pek çok evrimsel mekanizma vardır
Basit mantık yürütme, evrimin eşcinselliği açıklayamayacağını söyler- homoseksüellik geni neden seçilsin? Eşcinselliğe yatkınlığa neden olan genetik özellikler neden uzun zaman önce elimine edilmemiştir?
Böyle argümanlar şaşırtıcı derecede yaygındır ve tamamen yanlıştır.
Homoseksüel davranış bizonlardan penguenlere kadar yüzlerce türde gözlemlenmiştir. İnsan veya diğer hayvanlarda homoseksüelliğin (embriyonik gelişim sırasında geçekleşen hormonal aşırılıklardan ziyade) ne derecede genetik temelli olduğu hala kesinlik kazanmamış olmasına karşın homoseksüellikle ilgili gen varyantlarının bir populasyonda neden varlığını sürdürebildiğini açıklayabilen birçok mekanizma vardır.
Yaygın bir kanı eşcinselliğin çocuk sahibi olmamak anlamına geldiğidir. Ancak bu doğru değildir özellikle kendi kültürünüz dışındaki bazı kültürlerde. Batılı ülkelerde eşcinsellerin birlikte yaşamaları kabul görene kadar birçok homoseksüel kişi karşı cinsten partnerlere sahipti. Bazı geleneksel toplumlarda tek cinse özel olmayan çeşitli eşcinsellik formları yaygındır.
Hayvanlar arasında homoseksüel davranış genellikle tek cinsle sınırlı değildir. Örneğin bazı Japon makak maymunu populasyonlarında dişiler dişi seks partnerlerini erkeklere tercih ederler ancak erkeklerle de çiftleşirler –başka bir deyişle biseksüeldürler.
Eşcinselliğin dolaylı yoldan da olsa bireylerin üreme başarısını arttırdığı da öne sürülmektedir. Örneğin aynı cinsten partnerler sosyal hiyerarşilerin üst seviyelerine çıkmak ve karşı cinse ulaşmak için daha fazla şansa sahip olabilir. Bazı türlerde homoseksüel ilişkiler erkeklerin az bulunmasına tepki olarak gelişebilir, hiç yavru sahibi olmamaktansa bazı dişi çiftler bir erkekle çiftleşerek doğan yavruyu birlikte yetiştirebilir.
Diğer bir olasılık eşcinselliğin bireylerden çok gruplar ve akrabalar için fayda sağlaması olabilir. Bonobo maymunlarında homoseksüel davranış sosyal dayanışmayı arttırdığı için grup seviyesinde fayda sağlar. Samoa’daki bir çalışmada gay erkeklerin yeğenlerine daha fazla zaman ayırdıkları gözlenmiştir, bu da akraba seçiliminin (diğerlerinin bedenindeki genlerinizi desteklemek) bir örneği olabilir.
Sağlığınız için
Belki de eşcinsellik nötraldir, uyumu ne arttırır ne de azaltır. Makaklarda eşcinsel davranışın uyumsal bir açıklamasını bulmak için yapılan çabalar sonuçsuz kalmıştır. Görünüşe göre sadece zevk için bu işi yapmaktalar. Bir çok insanın sandığı gibi eşcinsellik üreme başarısını düşürse bile bu kadar yaygın olmasının birçok muhtemel sebebi var. Söz gelimi, yakın zamanda yapılmış bir çalışmaya göre eşcinsel davranışa neden olan gen varyantları dişilerde doğurganlığı arttırmak gibi etkilere de sahip. Eşcinsellik dişilerin belli eğilimlere sahip erkekleri tercih etmelerinin bir sonucu da olabilir. Eşeysel seçilim tavuskuşlarının kuyruğu gibi genel uyumu azaltan özellikleri destekleyebilir.

Yakın zamana kadar hayvanlardaki homoseksüel davranışlar göz ardı edilmiş veya reddedilmiştir. Bu nedenle bu açıklamalardan hangisini doğru olduğu konusunda henüz bir sonuca varılmamış olması sürpriz değildir. İleride farklı türlerde farklı açıklamaların geçerli olduğu da ortaya çıkabilir.

Yanlış: 10 Yaratılışçılık evrime denk bir alternatiftir 

Yaratılışçıların üzerinde fikir birliğinde oldukları tek şey evrimi sevmedikleridir. İncilde bile iki farklı yaratılış öyküsü anlatılır.
Eğer biri size yaratılışçılığın dünyadaki yaşamla ilgili daha iyi bir açıklama getirdiğini söylerse ona yaratılışçılığın hangi versiyonu? diye sorun.
Yaratılışçılar arasında yaşamın nasıl varolduğuyla ilgili olağanüstü çeşitlilikte inanışlar vardır. Bazı yaratılışçılar dünyadaki büyük çeşitliliği evrimin sağladığını kabul ederler- insanlar dışında. Diğerleri tüm yaşamın evrimleştiğini ancak bu olayın doğaüstü bir varlık tarafından yönetildiğini savunurlar.
Bazıları evrimin küçük değişiklikler yapabileceğini (mikroevrim) kabul ederler ancak çok sayıdaki küçük değişikliğin yeni bir tür ve hatta yeni organizma grupları oluşturabileceğini (makroevrim) kabul etmezler. Bazıları Tanrı’nın ilk yaşamı yarattığını ancak daha sonra her şeyi kendi kendine evrimleşmeye bıraktığını düşünürler.
Zamanlama konusunda da fikir ayrılıkları vardır. ‘Genç dünya yaratılışçıları’ İncil’in kendi içindeki çelişkilere rağmen hatasız olduğunu düşünürler ve gezegenin 6000 yıl önce yaratıldığını öne sürerler. ‘Yaşlı dünya yaratılışçıları’ ise aksi yöndeki yüzlerce kanıtı kabul ederler.
Bu hizipleşme sadece bir başlanıçtır. Bazıları dünyanın görünürdeki yaşını reddetmezler ancak bunun bir illüzyon olduğunu savunurlar (Omphalos hipotezi, bazıları bunu ‘Tanrı bizi kandırmak için yaptı’ olarak özetlerler). Bazıları ise gezegenin milyonlarca yıllık olduğunu ancak üstündeki yaşamın yakın zamanda yaratıldığını savunurlar.
Yaratılışçıların tümü en azından bir Yaratıcı’ya inanır. Ancak o kimdir?: Tanrı, Allah, Yehova, Brahma, Zeus, Uzaylılar veya bir dev Hermafrodit?
Ancak gezegenimizi ve üzerindeki yaşamı inceleyen kişiler çok net sonuçlara varmışlardır: Dünya yaklaşık 4 milyon yıl yaşında ve üzerindeki tüm canlılar çok daha basit yaşam formlarından dereceli olarak evrimleşmiştir. Herhangi bir dış müdahalenin gerçekleştiğine dair bir kanıt bulunmamıştır. Evet ufak detaylar konusunda biyologlar, jeologlar ve kozmologlar arasında çok sayıda görüş ayrılıkları vardır ancak bunlar er ya da geç yeni keşifler ve deneylerle çözümlenecektir. Gerçek her zaman en son kazanan olacaktır
Buna karşın çok sayıdaki farklı yaratılışçı görüşün hangisini doğru olduğunu bulmanın bir yolu yoktur. Herkes kendi yaratılışçı versiyonuyla gelebilir (ve çoğu öyle yapmaktadır). Örneğin Uçan spagetti canavarına inananları nasıl suçlayabilirsiniz? Eriştenin gerçek yaratıcı olmadığı nasıl ispatlanabilir.

Kaynak:

http://evriminayakizleri.blogspot.com/

Doğal Seçilim Eşcinselliği Açıklayabilir mi?

Bir çok hayvan türünde yaygın olarak görülen eşcinsel davranışı açıklayabilecek pek çok evrimsel mekanizma vardır
Basit mantık yürütme, evrimin eşcinselliği açıklayamayacağını söyler- homoseksüellik geni neden seçilsin? Eşcinselliğe yatkınlığa neden olan genetik özellikler neden uzun zaman önce elimine edilmemiştir?

Böyle argümanlar şaşırtıcı derecede yaygındır ve tamamen yanlıştır.

Homoseksüel davranış bizonlardan penguenlere kadar yüzlerce türde gözlemlenmiştir. İnsan veya diğer hayvanlarda homoseksüelliğin (embriyonik gelişim sırasında geçekleşen hormonal aşırılıklardan ziyade) ne derecede genetik temelli olduğu hala kesinlik kazanmamış olmasına karşın homoseksüellikle ilgili gen varyantlarının bir populasyonda neden varlığını sürdürebildiğini açıklayabilen birçok mekanizma vardır.

Yaygın bir kanı eşcinselliğin çocuk sahibi olmamak anlamına geldiğidir. Ancak bu doğru değildir özellikle kendi kültürünüz dışındaki bazı kültürlerde. Batılı ülkelerde eşcinsellerin birlikte yaşamaları kabul görene kadar birçok homoseksüel kişi karşı cinsten partnerlere sahipti. Bazı geleneksel toplumlarda tek cinse özel olmayan çeşitli eşcinsellik formları yaygındır.
Hayvanlar arasında homoseksüel davranış genellikle tek cinsle sınırlı değildir. Örneğin bazı Japon makak maymunu populasyonlarında dişiler dişi seks partnerlerini erkeklere tercih ederler ancak erkeklerle de çiftleşirler –başka bir deyişle biseksüeldürler.

Eşcinselliğin dolaylı yoldan da olsa bireylerin üreme başarısını arttırdığı da öne sürülmektedir. Örneğin aynı cinsten partnerler sosyal hiyerarşilerin üst seviyelerine çıkmak ve karşı cinse ulaşmak için daha fazla şansa sahip olabilir. Bazı türlerde homoseksüel ilişkiler erkeklerin az bulunmasına tepki olarak gelişebilir, hiç yavru sahibi olmamaktansa bazı dişi çiftler bir erkekle çiftleşerek doğan yavruyu birlikte yetiştirebilir.

Diğer bir olasılık eşcinselliğin bireylerden çok gruplar ve akrabalar için fayda sağlaması olabilir. Bonobo maymunlarında homoseksüel davranış sosyal dayanışmayı arttırdığı için grup seviyesinde fayda sağlar. Samoa’daki bir çalışmada gay erkeklerin yeğenlerine daha fazla zaman ayırdıkları gözlenmiştir, bu da akraba seçiliminin (diğerlerinin bedenindeki genlerinizi desteklemek) bir örneği olabilir.

Sağlığınız için

Belki de eşcinsellik nötraldir, uyumu ne arttırır ne de azaltır. Makaklarda eşcinsel davranışın uyumsal bir açıklamasını bulmak için yapılan çabalar sonuçsuz kalmıştır. Görünüşe göre sadece zevk için bu işi yapmaktalar. Bir çok insanın sandığı gibi eşcinsellik üreme başarısını düşürse bile bu kadar yaygın olmasının birçok muhtemel sebebi var. Söz gelimi, yakın zamanda yapılmış bir çalışmaya göre eşcinsel davranışa neden olan gen varyantları dişilerde doğurganlığı arttırmak gibi etkilere de sahip. Eşcinsellik dişilerin belli eğilimlere sahip erkekleri tercih etmelerinin bir sonucu da olabilir. Eşeysel seçilim tavuskuşlarının kuyruğu gibi genel uyumu azaltan özellikleri destekleyebilir.

Yakın zamana kadar hayvanlardaki homoseksüel davranışlar göz ardı edilmiş veya reddedilmiştir. Bu nedenle bu açıklamalardan hangisini doğru olduğu konusunda henüz bir sonuca varılmamış olması sürpriz değildir. İleride farklı türlerde farklı açıklamaların geçerli olduğu da ortaya çıkabilir.

Kaynak:

http://evriminayakizleri.blogspot.com/

Kayıp insanlar mı? Artık kayıp değiller

EN ÜNLÜ ESERİ olan Türlerin Kökeni’ninde Darwin, insan evri­minden bahsedişini şu muhteşem dokuz kelimeyle sınırlı tutuyor: “İnsanın kökeni ve insanlığın tarihi üzerine bir ışık tutulacak.” Bu, ki­tabın ilk baskısında kullanılan cümle, ki aksini belirtmediğim sürece ben hep bu baskıya atıfta bulunuyorum. Altıncı (ve sonuncu) baskıya gelindiğindeyse, Darwin kendisine bir istisna yapmak için izin verdi ve bu cümle “İnsanın kökeni ve insanlığın tarihi üzerine güçlü bir ışık tu­tulacak” halini aldı. Bu büyük adamı, kalemi beşinci baskının üzerinde ve “güçlü” kelimesini kullanma lüksüne kendisini bırakıp bırakmaması gerektiğine sağduyululukla kafa yorarken hayal etmek hoşuma gidiyor. Yaptığı bu eklemeye rağmen cümlede tasarlanmış bir hafiflik var.
Darwin insan evrimini anlatmayı bilerek yavaştan almış ve bir baş­ka kitaba ertelemişti: İnsanın Türeyişi. Bu sonraki eserin iki cildi bo­yunca, bir altbaşlık olan Cinsiyet Açısından Seçilim konusuna (ki bu konu çoğunlukla kuşlarda incelenmişti) insanın evriminden daha çok yer ayrılmış olması şaşırtıcı olmasa gerek. Şaşırtıcı değil, çünkü Dar­win bu kitapları yazdığı zamanlarda, maymunlar içindeki en yakın ak­rabalarımızla bizim aramızda bağ kuran hiçbir fosil yoktu. Darwin’in bakabileceği maymunlar sadece yaşayanlardan ibaretti ve o da bunları iyi kullandı. Doğru (ve neredeyse tek bir) argüman ortaya koyarak en yakın akrabalarımızın hepsinin Afrikalı (goriller ve şempanzeler; bonobolar o zamanlar şempanzelerden ayrı bir tür olarak tanınmıyordu, ama onlar da Afrikalıydı) olduğunu söyledi ve eğer insanların atalarının fosilleri bulunacaksa, aranacak yerin Afrika olduğu tahminini yürüttü. Darwin fosillerin azlığından yakındı ama yine de duruma dair kararlı bir iyimserlik gösterdi. Hocası ve aynı zamanda o zamanların büyük taşılbilimcisi olan Lyell’e atıfta bulunarak, “bütün omurgalı sınıfları açısından fosil kalıntılarının keşfinin son derece yavaş ve rastlantısal bir süreç olageldiğine” işaret etti ve ekledi, “Ayrıca, insan ile soyu tüken­miş bir tür maymunsu yaratık arasında bağlantı kuracak kalıntıları bize sağlama potansiyeli yüksek olan bölgelerin henüz taşılbilimciler tara­fından araştırılmamış olduğu da unutulmamalı.” Afrika’yı kastediyordu ve kendisinden hemen sonra gelenlerin onun bu önerisini görmezden gelip Afrika yerine Asya’da arama yapmaları bu arayışa fayda sağlamadı.
Yine de “kayıp halkaların” gitgide daha az kayıp hale gelişleri Asya’da başladı. Fakat ilk bulunan bu fosiller görece daha yakın za­mana aitti, bir milyon yaşının altındalardı, hominidlerin (insansılar) günümüz insanına oldukça yakın oldukları ve Afrika’dan çıkıp Uzak Doğuya göç ettikleri dönemlere aitlerdi. Bu fosillere, keşfedildikleri yer göz önünde bulundurularak “Java Adamı” ve “Pekin Adamı” isim­leri verildi. Java Adamı, Hollandalı insan bilimci (antropolog) Eugene Dubois tarafından 1891′de keşfedilmişti. Hayatının amacına ulaştığına ve “kayıp halkayı” bulduğuna olan inancını ifade etmesi bakımından fosile Pithecanthropus erectus adını verdi. Tepkiler iki farklı kaynaktan geldi, ki bu da sanki onun çıkarımını doğruluyordu: kimileri bunun tamamen insan olduğunu söylediler, kimileri de dev bir şebek oldu­ğunu. Hırçın ve küskün hayatının ileriki yıllarında Dubois, daha yakın zamanda keşfedilen Pekin fosillerinin kendi Java Adamına benzedi­ği yönündeki yorumlara içerledi. Fosilini şiddetle sahiplenen Dubois, Java Adamının tek gerçek kayıp halka olduğuna inanıyordu. Çeşitli Pe­kin Adamı fosilleriyle aradaki farkı vurgulamak için, Pekin fosillerini, modern insana çok daha yakın olarak ve Trinil’den çıkarılan kendi Java Adamını insan ve maymun arasındaki form olarak tanımladı.

Pithecanthropus [Java Adamı] bir insan değildi, şebeklere bağlı büyük bir cinsti, fakat beyninin fazlasıyla büyük boyutlu olması yüzünden şebeklerden üstündür ve iki ayak üzerinde durup yü­rüyebilme becerisiyle şebeklerden ayrılır. Genellikle insansı may­munların iki katı, insanların da yarısı kadar sefalizasyona [beyin hacminin vücudun hacmine oranı] sahipti…

Trinil’in “Maymun Adamı” Java’nın, günümüzde neredeyse ge­nel geçerlik kazanmış olan ilkel bir insan olduğu yönündeki görü­şün doğmasına sebep olan şey, insansı bir maymun için çok çok büyük ve ortalama insan beyniyle karşılaştırıldığında küçük olan beyninin (her ne kadar en küçük insan beyninden daha küçük olmasa da) şaşırtıcı boyutuydu. Bununla birlikte, kalvaryası [ka­fatası kubbesi] insansı maymunlara, özellikle de şebeklerinkine, biçimsel olarak yakından benziyor. . .

Diğerlerinin Dubois’in bu sözünü, Pithecanthropus ‘un sadece ko­caman bir şebek olduğu ve şebeklerle insanlar arasında bir geçiş formu olmadığı şeklinde yorumlamalarının Dubois’in asabiyetine bir faydası olmadığına eminim. Bu yüzden Dubois daha önceki duruşunu tekrar vurgulamak için çok çabaladı: “Trinil’in Pırhecanrhropus’unun gerçek ‘kayıp halka’ olduğuna hala ve eskisinden de güçlü olarak inanıyorum.”
Yaradılışçılar zaman zaman, Pithecanthropus’un ara form olan bir maymun-adam olduğu iddiasından Dubois’in geri adım atışını poli­tik bir silah olarak kullandılar. Bununla birlikte, yaradılışçı bir orga­nizasyon olan Tekvindeki Cevaplar (Answers in Genesis) bu iddiayı, geçersiz hale gelen savlar listesine ekledi ve iddianın artık kullanıl­maması gerektiğini söyledi. Böyle bir liste tuttukları için onlara saygı duymak lazım. Daha önce söylediğim gibi, Pithecanthropus’un hem Java hem de Pekin örneklerinin oldukça genç yani bir milyon yıldan daha genç oldukları gösterilmiş bulunuyor. Artık bizimle birlikte Homo cinsi içinde, fakat Dubois’in koyduğu tür ismi olan erecrus’u koruyarak sınıflandırılıyorlar: Homo erectus.
Dubois azimle başladığı “kayıp halka” macerasına atılmak için dünyanın yanlış yerini seçmişti. Bir Hollandalı olarak ilk önce Hollan­da Doğu Hint Adalarına yönelmesi doğaldı, fakat onun kararlılığında bir adamın Darwin’in nasihatini dinlemesi ve Afrika’ya gitmiş olma­sı gerekirdi: zira, az sonra göreceğimiz gibi, atalarımızın evrildiği yer Afrika’ydı. Peki o zaman bu Homo erectus örnekleri neden Afrika’dan ayrılmışlardı ve Asya’da işleri neydi? “Afrika’dan çıkış” sözü, atalarımı­zın Afrika’dan gerçekleştirdikleri muazzam göçü tanımlamak için Ka­ren Blbcen’den1 alınmıştır. Fakat yapılan iki farklı göç vardı ve bunları birbirine karıştırmamamız çok önemli. Görece daha yakın zaman­da, belki de 100.000 yıldan da az bir süre önce, bize bayağı benzeyen gezgin Homo sapiens grupları Afrika’dan ayrıldı ve bugün dünyanın her yerinde gördüğümüz ırklara ayrıldı: Eskimo, Kızılderili, Aborijin, Çinli, vesaire. İşte “Afrika’dan çıkış” sözü aslında bu yakın zaman göçü için söylenir.

Fakat Afrika’dan bunun öncesinde de bir göç gerçekleş­mişti ve bu erectus öncüler Asya ve Avrupa’da, aralarında Java ve Pekin örneklerinin de olduğu fosiller bıraktılar. Af­rika dışından bildiğimiz en eski fosil orta Asya’da bir ülke olan Gürcistan’da bulunmuş­tu ve kendisine “Gürcü Adam” lakabı verilmişti: (oldukça iyi korunmuş) kafatasının bugünkü modern yöntemlerle 1,8 milyon yıl yaşında olduğu belirle­nen minyon bir yaratıktı bu. Hepsi de Homo erectus olarak sınıflan­dırılan Afrikalı ilk mültecilerden daha ilkel olduğunu belirtmek için (bazı taksonomlar (sınıflandırmacılar) tarafından, zira diğerleri onu ayrı bir tür olarak tanımıyorlar) Homo georgicus olarak isimlendiril­di. Daha yenilerde, Gürcü Adam’dan biraz daha eski bazı taş aletler Malezya’da keşfedildi ve bu keşif bu yarımadada fosil kemiklerin ye­niden aranmaya başlamasını tetikledi. Ama her koşulda, bütün bu erken Asya fosilleri çağdaş insanlara oldukça yakınlar ve bugünler­de Homo cinsinde sınıflandırılıyorlar; çok daha eski atalarımız için Afrika’ya gitmemiz gerekiyor. Fakat ondan önce, bir “kayıp halkadan” neler beklemeliyiz sorusunu sormak için bir duralım.

Bu tartışmanın uğruna, farzedin ki, “kayıp halka” kavramını başlan­gıçtaki allak bullak anlamıyla ciddi­ye alalım ve şempanzelerle (solda) aramızda bir ara form arayalım. Biz doğruca şempanzelerden türemedik, fakat onlarla paylaştığımız ortak ata­nın bizden çok şempanzelere benzi­yor olduğunu söylemek kulağa adil geliyor. Bu atanın, özellikle bizimki    gibi kocaman bir beyni yoktu, büyük ihtimalle dik yürümüyordu, bizden çok daha kıllıydı ve kesinlikle konuşma dili gibi gelişmiş insan özellikleri yoktu. Yani, sık karşılaştığımız bu yanlış anlama karşısında her ne kadar şempanzelerden türemediğimize dair tutumumuzu ko­rumamız gerekse de, biz insanlar ve şempanzeler arasındaki bir form acaba nasıl bir şeye benzerdi diye sormanın bir zararı yok.
Eh, kıl ve konuşulan dil pek iyi fosilleşmiyor, fakat beynin büyük­lüğü hakkında kafatasından, yürüme biçimiyle ilgili olarak da iskele­tin tamamından (iskelette foramen magnum, yani omuriliğin kafata­sının içinden geçtiği delik, iki ayak üzerinde yürüyenlerde aşağı doğ­ru bakarken dört ayak üzerinde yürüyenlerde geriye doğru baktığı için kafatası da dâhil olmak üzere bütün iskeletten) iyi ipuçları elde edebiliriz. Kayıp halka olmaya aday örnekler şu özelliklerden birine sahip olabilir:

1. Orta seviyede beyin büyüklüğü ve orta seviyede yürüme biçimi: belki de başçavuşlar ve hanımefendilerin tercih ettiği gururlu bir dik yürüyüşten ziyade bir çeşit kambur ve badi badi yürüme biçimi.
2. Şempanzeninki büyüklüğünde bir beyin ve insan gibi dik yü­rüme biçimi.
3. Büyük, insanınki gibi bir beyin, şempanze gibi dört ayak üze­rinde yürüme.
Şimdi bu olasılıkları aklımızda tutarak, bizim elimizde olan ama Darwin’in inceleme şansına sahip olmadığı pek çok Afrikalı fosilden bir kısmını inceleyelim.

HAYLAZ BİR RUH HALİ İÇİNDE HALA UMUYORUM Kİ…

10. Bölümde anlatacağım moleküler kanıtlar, şempanzelerle or­tak atamızın yaklaşık altı milyon yıl ya da biraz daha önce yaşamış olduğunu gösteriyor, öyleyse haydi aradaki farkı ikiye bölelim ve yak­laşık üç milyon yıl yaşında olan fosillere bakalım. Bu devrin en ünlüsü olan fosil, kendisini Etiyopya’da keşfeden Donald Johanson tarafın­dan Australopithecus afarensis olarak sınıflandırılan “Lucy’dir”. Ne yazık ki elimizde Lucy’nin kafatasının sadece bazı parçaları var, fakat alt çenesi beklenmedik şekilde iyi korunmuş. Lucy, günümüz stan­dartlarına göre küçük yapılıydı, ama Homo floresiensis kadar değil. Gazeteler, şok edecek kadar yakın bir zaman önce, Endonezya’daki Flores adasında soyu tükenmiş olan bu küçük yaratığa sinir bozu­cu şekilde “Hobit” ismini takmışlardı. Lucy’nin iskeletinin parçaları, onun iki ayak üzerinde yürüdüğüne ama büyük ihtimalle çevik bir şekilde tırmanabildiği ağaçlarda saklandığına işaret edecek bütün­lükte. Lucy e ait olduğu düşünülen kemiklerin hepsinin gerçekten de sadece tek bir bireye ait olduğuna dair iyi kanıtlar var. Öte yandan aynı durum, Lucy’e benzeyen veya hiç olmazsa aynı dönemden olan ve yine Etiyopya’da, bir şekilde birlikte gömülmüş en az on üç bireyin bir yığın kemiklerinden oluşan “İlk Aile” için geçerli değil. Lucy’nin ve İlk Ailenin parçaları Australopithecus afarensis’m nasıl göründüğüne ilişkin iyi bir ilk izlenim yaratıyor, ama pek çok farklı bireyden elde edilen parçalarla güvenilir ve gerçeğe uygun bir canlandırım yapmak çok zor. Neyse ki, 1992′de Etiyopya’nın aynı bölgesinde, AL 444-2 ola-

rak bilinen oldukça eksiksiz bir kafatası bulundu (solda) ve bu keşif daha önce yapılan ama ke­sinleşmeyen canlandırımları da doğrulamış oldu.

Lucy ve benzerleriyle ilgili çalışmaların vardığı sonuç, bun­ların beyinlerinin şempanzele-rinkiyle yaklaşık aynı büyüklükte olduğu fakat şempanzelerin aksine, aynı bizim gibi arka ayakları üzerinde dik yürüdükleridir; yani yukarıda varsaydığımız üç farklı senaryodan ikincisi: “Lucyler” biraz dik yürüyen şempanzeler gibiydi. Onların ikiayaklılık özelliği Mark Leakey’in fosilleşmiş bir volkan kü­lünde bulduğu kuvvetli çağrışımlar yapan bir dizi ayak izi tarafından çarpıcı biçimde doğrulanmıştır. Bunlar daha güneyde, Tanzanya’daki Laetoli’dedir ve Lucy’den de AL 444-2′den de yaşlıdır: yaklaşık 3,6 mil­yon yıl yaşında. Genellikle yanyana yürüyen (belki de el ele?) bir çift Australopithecus afarensis’e ait oldukları düşünülür ama burada asıl önemli olan şudur ki, 3,6 milyon yıl öncesine varılana dek, iki ayağı üzerinde dik duran bir maymun Dünya üzerinde yürüyordu, ayakları bizimkine bayağı benziyordu ve beyni bir şempanzeninki kadardı.
Australopithecus afarensis adını verdiğimiz türün (Lucy’nin türü) üç milyon yıl öncesinden olan atalarımızı içermekte olduğu çok olası görünüyor. Diğer fosiller aynı cins altında farklı türler olarak sınıf­landırıldılar ve bizim atalarımızın bu cinsin üyeleri olduğu neredey­se kesin. Keşfedilen ilk Australopithecus ve bu cinsin ilk numunesi, Taung Çocuğu adı verilen bir fosildi. Taung Çocuğu henüz üç buçuk yaşındayken bir kartal tarafından yenmişti. Kanıtların gösterdiğine göre, fosilin göz yuvalarındaki izler günümüzde yaşayan kartalların yine günümüz maymunlarının gözlerini çıkarırken maymunlarda bıraktıkları izlerin tıpatıp aynısı. Zavallı küçük Taung Çocuğu, gök­lerde kartalların gazabıyla taşınırken, rüzgâra acı bir çığlık bırakı­yorsun, kaderine yazılmış olan kavuşacağın ünü bilmek bile seni rahatlatamaz bu anda, iki buçuk milyon yıl sonra, Australopithecus africanus’un ilk numunesi olacaksın. Zavallı anne Taung, Pliosen’de gözyaşları döküyor.
İlk numune, bir türün isimlendirilen ve bir müze tarafından ken­disine etiket verilen ilk bireyidir. Teorik olarak, daha sonra bulunanörnekler, türe uygunluklarının belirlenmesi için bu ilk numune ile karşılaştırılır. Taung Çocuğu 1924 yılında Güney Afrikalı insan bilimci Raymond Dart tarafından keşfedildi ve Dart ona yeni bir cins ve tür ismi verdi.
Peki “tür” ile “cins” arasındaki fark nedir? Daha ileri gitmeden gelin bu soruyu hızlıca yanıtlayıp önümüzden kaldıralım. Cins daha içerik­li bir bölümdür. Bir tür bir cinse dâhildir ve genellikle bu cinsi başka türlerle paylaşır. Homo sapiens ve Homo erectus, Homo cinsi içindeki iki türdür. Australopithecus africanus ve Australopithecus afarensis, Australopithecus cinsi içindeki iki türdür. Bir hayvanın ya da bitkinin Latince ismi her zaman büyük harfle başlayan bir cins ismini takiben küçük harfle başlayan tür isminden oluşur. Her iki isim de eğik (italik) yazılır. Bazen bunlara ek olarak bir de alt-tür ismi bulunabilir, bu da örneğin Homo sapiens neanderthalensis’te olduğu gibi tür isminden hemen sonra gelir. Sınıflandırmacılar isimler konusunda sık sık anlaş­mazlık yaşarlar. Örneğin çoğu sınıflandırmacı Homo sapiens neandert-halensis yerine Homo neanderthalensis der, böylece Neandertal’leri alt-türden tür statüsüne yükseltmiş olur. Cins isimleri ve tür isimleri genellikle tartışma konusu olur ve bilimsel literatürde sürekli yapı­lan gözden geçirmeler sonucu değişebilir. Zamanında, Paranthropus botsei’nin ismi Zinjanthropus boisei ve Australopithecus boisei1 idi ve hala da gayri resmi olarak (yukarıda sözünü ettiğimiz iki “zayıf” (çe­limsiz) Australopithecus türlerinden değil de) gürbüz bir Australopit­hecus olarak anılır. Bu bölümün ana mesajlarından biri hayvanbilim-sel sınıflandırmanın biraz gelişigüzel olan doğasıyla da ilgili.
Raymond Dart, o zamanlar Taung Çocuğuna, yani cinsin ilk numune­sine Australopithecus ismini vermişti ve atamıza verilen iç karartıcı dere­cede hayal gücünden yoksun bu isim üzerimize yapışıp kaldı. Bu kelime sadece “güneyli maymun” manasına geliyor. “Güney ülkesi” anlamına gelen Avustralya (Australia) ile hiçbir alakası yok. Dart böyle önemli bir cins için çok daha yaratıcı bir isim düşünebilirdi. Hatta, bu cinsin diğer üyelerinin
daha sonraları ekvatorun kuzeyinde keşfedileceğini de düşünebilirdi.

Her ne kadar alt çene­si olmasa da elimizdeki en harika şekilde korunmuş kafataslarından biri, Taung Çocuğundan biraz daha yaşlı olan Bayan Ples. Bayan Ples, ki kendisi aslında irice bir dişiden ziyade ufak bir erkek “Bayan PW de olabilir, ilk başta Plesianthropus cinsi altında sınırlan­dırıldığı için bu takma adı almıştır. Plesianthropus “neredeyse insan” anlamına gelir ki bu “güneyli maymundan” çok daha iyi bir isimdir. İnsan istiyor ki, sınıflandırmacılar daha sonraları Bayan Ples ve ben­zerlerinin aslında Taung Çocuğu ile aynı cinsten olduğuna karar ver­diklerinde Plesianthropus ismi bütün bu türlerin ismi haline gelsin. Ne yazık ki, hayvanbilimsel isimlendirmenin kuralları kölelik derece­sinde katıdır. Hangi ismin daha önce ortaya atıldığı, mana ve uygun­luktan önce gelir. “Güneyli maymun” berbat bir isim olabilir ama ne yapalım: çok daha anlamlı olan Plesianthropus’tan daha önce ortaya atılmış ve başka seçeneğimiz yok, tabi eğer . . . Haylaz bir ruh hali içinde hala umuyorum ki bir gün biri Güney Afrika’daki bir müzenin tozlu bir rafında uzun zaman önce unutulmuş bir fosil bulacak ve bu fosilin Bayan Ples ve Taung Çocuğu ile aynı çeşitten olduğu apaçık olacak, ama fosilin üzerindeki bir etikette kargacık burgacık bir yazı olacak ve o yazı şunu diyecek: “Hemianthropus ilk numune, 1920″. Böylece, bir anda, dünyanın dört bir yanındaki bütün müzeler elle­rindeki Australopithecus örneklerini ve alçılarını yeniden etiketlemek zorunda olacak ve hominid tarihiyle ilgili kitaplarla makaleler de aynı şeyi yapmak zorunda kalacak. Dünyanın her yerinde kelime işlemci­si programlar, metinlerde beliren Ausrra/opırhecusları tek tek bulup Hemianthropus ile değiştirmek için fazla mesai yapacak. Uluslararası kuralların dilde, hem dünya çapında geçerli hem de geçmişe yönelik olan bir değişimi zorunlu kılabileceği başka bir yol aklıma gelmiyor.

Şimdi, sözde kayıp olan halkalarla ve isimlerin gelişigüzelliği ile ilgili söylemek istediğim diğer önemli noktaya gelelim. Bayan Ples’in ismi Plesianthropus’tan Australopithecus’a çevrildiğinde gerçekte hiçbir şeyin değişmediği açık. Yani normalde kimse bu konuda farklı bir şey düşünmeye meyletmez. Yine de, bir fosilin benzer şekilde yeniden incelendiği ve anatomik sebeplerden dolayı bir cinsten diğerine aktarıldığı bir durum varsayalım. Ya da, birbirine rakip insan bilimci­ler arasında fosilin hangi cinse ait olması gerektiğinin tartışma konu­su olduğunu varsayalım ki bu çok sık olan bir şeydir. Ne de olsa, bir cinsten diğerine geçiş noktasında, mesela Australopithecus ve Homo cinslerinin sınırında bulunan bireylerin olması evrimin mantığının temelinde yatıyor. Bayan Ples’in ve günümüz Homo sapiens’mm kafa-tasına bakıp, “evet, bu iki kafatası kesinlikle farklı cinslere ait olmalı” demek kolay. Eğer günümüzdeki insan bilimcilerin hemen hepsinin Homo cinsinin üyelerinin Australopithecus cinsinden atalardan türediğini kabul ettiğini varsayarsak, bu varsayımda, türlerin birbirinden türeyiş zincirinin bir noktasında, sınır çizgisinde oturan en azından bir birey mutlaka olmalıydı. Bu önemli bir nokta, bu yüzden izin ve­rirseniz bu konuyu biraz uzatacağım.

Bayan Ples’in kafatasının şeklini, 2,6 milyon yıl önce yaşamış Austra­lopithecus africanus’un bir temsilcisi olarak aklınızda tutarak KNM ER 1813 adı verilen sağdaki kafatasına bir göz atın. Sonra onun altındaki KNM ER 1470 isimli kafatasına bakın. Her iki­sinin de yaşının yaklaşık 1,9 milyon yıl olduğu düşünülüyor ve her ikisi de yetkililer tarafından Homo cinsi altında sınıflandırılmış. 1813 bugün Homo habilis olarak sınıflandırılmış olsa da, bu her zaman böyle değildi. Yakın zamana dek 1470 de böyle sı­nıflandırılmıştı fakat son zamanlarda onu Homo rudolfensis olarak yeniden sınıflandırmaya yönelik bir hareket­lenme var. İşte yine gördünüz; kul­landığımız isimler ne kadar değişken ve geçici. Ama önemli değil: her ikisi de Homo cinsine demir atmış görünü­yorlar. Onların Bayan Ples’ten ve ben­zerlerinden en belirgin farkı, Bayan Ples’in öne çıkık bir yüzünün ve beynin içinde bulunduğu kafatası boşluğunun daha küçük olmasıydı. 1813 ve 1470 bu özelliklerin her ikisi açısından da insana, daha may­munsu olan Bayan Ples’ten daha yakınlar.

Şimdi solda Twiggy adı veri­len kafatasına bakın. Tvviggy de bugünlerde genellikle Homo ha­bilis olarak sınıflandırılıyor. Fakat Tvviggy’nin ileri çıkık burnu onun, 1470 ve 1813′tense Bayan Ples’i an­dırmasına sebep oluyor. Büyük olasılıkla, Twiggy’nin bazı insan bilimciler tarafından Australopit­hecus cinsine bazıları tarafından ise Homo cinsine dâhil edildiğini duyunca şaşırmayacaksınız. Hatta aslına bakılırsa bu üç fosilin her biri, ayrı ayrı zamanlarda Homo ha-bilis ve Australopithecus habilis olarak sınıflandırıldılar. Daha önce belirttiğim gibi, bazı yetkililer kimi zaman 1470′in ismini habilis’ten rudolfensis’e değiştirmek suretiyle ona farklı tür isimleri vermişlerdi. Bütün bunlar yetmiyormuş gibi, tür belirleyici isim olan rudolfensis her iki cins ismine de, yani Australopithecus ve Homo ya, eklenmiştir. Özetle, bu üç fosil, yetkililer tarafından farklı zamanlarda farklı şekil­lerde aşağıda listelenen şu isimlerle anılmıştır:

KNM ER 1813: Australopithecus habilis, Homo habilis KNM ER 1470: Australopithecus habilis, Homo habilis,
Australopithecus rudolfensis, Homo rudolfensis OH 24 (“Twiggy”): Australopithecus habilis, Homo habilis
Peki isimlendirmedeki bu karışıklık bizim evrim bilimine olan güvenimizi sarsmalı mı? Aksine. Bu yaratıkların hepsinin evrimsel ara formlar, yani bir zamanlar kayıp olan fakat artık bulduğumuz bağlantılar olduğu düşünüldüğünde, bu durumun tam da görmeyi beklediğimiz şey olması gerekiyor. Eğer sınıra bu kadar yakın ve sı­nıflandırması bu kadar zor olan ara formlar olmasaydı o zaman ke­sinlikle endişelenmemiz gerekirdi. Nitekim, evrimsel bakış açısından ele alındığında, eğer fosil kayıtları daha eksiksiz olsaydı fosillere ayrı ayrı isimler verilmesinin imkansız hale gelmesi gerekirdi. Fosillerin bu kadar az bulunur olmaları bir bakıma talihli bir durum. Eğer eli­mizde kesintisiz ve aralıksız bir fosil kaydı olsaydı türlere ve cinsle­re birbirinden farklı isimler vermek imkansız, ya da en azından çok problemli olurdu. Taşılbilimciler (paleontologlar) arasındaki, falanca fosilin filanca türe/cinse ait olup olmadığı şeklindeki geçimsizliklerin ana kaynağının ilginçtir ki son derece beyhude olduğu sonucuna va­rırsak haksızlık etmiş olmayız.
Şans eseri, evrimsel değişimin tamamının hiçbir kayıp halkası olmayan kesintisiz bir fosil kaydının bize bahsedildiği varsayımını aklınızda tutun. Şimdi 1470′e verilen dört Latince isme bakın. İlk ba­kışta ismin habiHs’ten rudolfensis’e çevrilmesi, Australopithecus’tan Homo’ya çevrilmesinden daha küçük bir değişim gibi görünebilir. Bir cinse ait iki tür birbirlerine, iki cinsin birbirine olduğundan daha çok benzemeli, değil mi? Sınıflandırma hiyerarşisinde cins seviyesiyle (mesela Afrikalı maymunsuların iki alternatif cinsi olarak Homo ya da Pan) tür seviyesi (mesela şempanzeler içinde troglodytes ya da pa-niscus) arasındaki ayrımın temeli bu değil midir? Eh, evet, evrimsel ağacın dallarının ucu gibi düşünebileceğimiz günümüz hayvanlarını sınıflandırırken bu doğru, çünkü geride kalmış ataları ağacın tepesin­deki, uçların hemen altına doğru bulunan dallarda rahatça yatmakta­dır, ayak altında değildir zira ölüdür bu atalar. Doğal olarak daha geri­de (ağacın içeride kalan kısımlarına doğru) birleşen dallar birbirlerine, birleşme yeri uçlara daha yakın olan (daha yakın zamanda yaşamış or­tak ataları olan) dalların birbirine benzediğinden daha az benzeye­cektir. Ölmüş ataları sınıflandırmaya çalışmadığımız sürece bu sistem güzelce işler. Fakat ne zaman ki az önce varsaydığımız kesintisiz fosil kaydını bu ağaca dâhil etmeye çalışırız, o zaman o güzelim bölümler bozuluverir. Birbirinden ayrı isimler koymak, genel bir kural olarak, imkansızlaşır. Eğer 2. Bölüm’de tavşanlarla yaptığımız gibi zamanda durmadan geriye gidersek bunu rahatlıkla görebiliriz.
Modern Homo sapiens’m atalarının izini geriye doğru sürersek, bu­gün yaşayan insanlarla aradaki farkın yeni bir tür ismini (mesela Homo ergaster’i) gerektirecek kadar çok olduğu bir zaman gelmeli. Yine de yolda atılan her adımda muhtemelen bireyler kendi ebeveynlerine ve kendi çocuklarına, hepbirlikte aynı türün içine yerleştirilmeye ye­tecek kadar çok benziyor olacaktır. Şimdi daha da geriye gidip Homo ergaster’in atalarının izini sürdüğümüzde, başlıca ergasrerlerden fark­lı bir tür ismiyle, mesela Homo habilis olarak adlandırılmayı hakedecek derecede farklı olan bireylere ulaştığımız bir zamana ulaşmalıyız. Bu tartışmanın ana fikrine gelmiş bulunuyoruz. Geri gitmeye devam eder­sek belli bir noktada modern Homo sapiens’ten, kendilerine farklı bir cins ismi verilmesini, diyelim Australopithecus’u, hakedecek derecede farklı bireyleri bulmaya başlamalıyız. Problem şu ki, “Homo sapiens’ten yeterli derecede farklı” demek “en baştaki Homo’dan yeterince farklı” (burada Homo habilis) demekten tamamen farklı bir şeydir. Doğan ilk Homo habilis numunesini düşünün. Anne babası Australopithecus idi. Ebeveynlerinden farklı bir cinse mi dâhildi yani? Ne budalaca! Tabi ki öyleydi. Ama bu budalalık gerçeğin hatası değil, hatalı olan bizim her şeyi isimlendirilmiş bir kategori ile göstermeye yönelik insanca inadı­mız. Gerçekte, ilk Homo habilis diyebileceğimiz bir yaratık filan yoktu. Hiçbir türün ya da cinsin ya da sınıfın ya da şubenin ilk numunesi diye bir şey yoktu. Eğer tarih boyunca ortalıkta her an sınıflandırmayı yapa­bilecek bir hayvanbilimci olsaydı, şimdiye kadar hayata gelmiş olan her yaratık, ebeveynleri ve çocukları ile tamı tamına aynı türe dâhil olacak şekilde sınıflandırılırdı. Buna rağmen, çağdaşlığın getirdiği yavaş kav­rayış ve pek çok halkanın kayıp olması sayesinde (evet, çelişkisel bir anlamda sayesinde) farklı türlere, cinslere, ailelere, takımlara, sınıflara ve şubelere sınıflandırma işi mümkün oldu.
Keşke gerçekten elimizde tastamam ve kesintisiz bir fosil yolumuz, evrimsel değişim gerçekleşirken yapılmış sinematik bir kayıt olsaydı. Bunu istiyorum çünkü aslında biraz da, falanca fosilin filanca türe ya da cinse ait olup olmadığına dair tartışıp birbirleriyle hayat boyu kanlı bıçaklı olan hayvan bilimcilerin ve insan bilimcilerin yüzlerinin utançtan kızardığını görmek çok hoşuma giderdi. Beyler (bu tartış­maları bayanlar neden yapmıyor acaba) kelimeleri tartışıyorsunuz, gerçeği değil. Darwin’in de İnsanın Türeyişi kitabında dediği gibi, “Maymunsu bir yaratıktan insanın bugün olduğu yaratığa bilinçsizce yol alan formların oluşturduğu bir dizide ‘insan’ kelimesinin kullanıl­ması gereken kesin bir nokta belirlemek imkânsızdır.”
Fosillerden bahsetmeye devam edelim ve daha yakın zamana ait olan, her ne kadar Darwin’in zamanında kayıp olsalar da artık kayıp olmayan halkalara bakalım. Kendimizle, kimi zaman Homo kimi za­man Australopithecus olarak adlandırılan 1470 ve Tvviggy gibi çeşitli yaratıklar arasında hangi ara formları bulabiliriz? Aslında bazılarıyla çoktan tanıştık, Java Adamı ve Pekin Adamı normalde Homo erectus olarak sınıflandırılır. Ama bu ikisi Asya’da yaşamışlardı ve elimizde insan evriminin Afrika’da gerçekleştiğine dair iyi kanıtlar var. Java Adamı ve Pekin Adamı ve benzerleri ana kıta Afrika’dan göçmüşlerdi. Onların Afrika’da kalmış eşlenikleri ise, her ne kadar bir zaman­lar hepsine Homo erectus adı verilmiş olsa da, bugünlerde genel olarak Homo ergaster olarak sınıflandırılıyor ki bu da isimlendirme yöntemlerimizin kaypaklığını gösteren bir başka örnek. Şimdiye kadar bulunan insan öncesi Homo erectusfosillerin en eksiksiz olanlarından biri ve Homo ergaster’m en ünlü örneği, Richard Leakey’in taşılbilimci takımının yıldız fosil kâşifi Kamoya Kimeu tarafından keşfedilen Tur-kana Oğlanı, ya da Nariokotome Oğlanı’dır.
Turkana Oğlanı yaklaşık 1,6 milyon yıl önce yaşamıştı ve 11 yaşında ölmüştü. Eğeryetişkinlikyıllarınadekyaşayabilseydi 1 metre 80 santim boy atabileceğine dair işaretler var. Yetişkin beyninin hacmi yaklaşık 900 santimetre küp (cc) olurdu. Bu da beyinleri ıooo cc civarında olan Homo ergasterIerectus için tipiktir. Bu, hacmi 1300 ile 1400 cc arasında değişen çağdaş insanın beyninden ciddi miktarda küçük, ama Homo kabilisin beyninden (yaklaşık 600 cc) büyük; Homo habilis’in beyni de Ausrra/opirheciis’tan (yaklaşık 400 cc) ve şempanzelerden (yakla­şık aynı) büyük. Üç milyon yıl öncesindeki atamızın şempanzeninki gibi bir beyne sahip olduğu ve arka ayakları üzerinde dik yürüdüğü sonucuna vardığımızı hatırlarsınız. Buradan hareketle, öykünün ikin­ci yarısının, yani 3 milyon yıldan bugüne geçen sürenin, artan beyin büyüklüğünün öyküsü olduğunu farzedebiliriz. Ve zaten de öyle.
Pek çok fosil örneğine sahip olduğumuz Homo ergaster/erectus, bugünkü Homo sapiensle iki milyon yıl önceki Homo habilis arasın­daki yolun yarısını simgeleyen ve artık kayıp olmayan çok ikna edi­ci bir halka. Homo habilis de, yukarıda bahsettiğimiz gibi kendisini dik yürüyen bir şempanze olarak tanımlayabileceğimiz üç milyon yıl önceki Australopithecus’tan sonraki muhteşem halka. Artık “kayıp” olmadıklarını kabul etmek için daha kaç tane daha halkaya ihtiyaç var? Ve ayrıca, Homo ergaster ile modern Homo sapiens arasında köprü kurabilir miyiz? Evet: bu ikisi arasında geçiş formu olan son birkaç bin yıla ait zengin fosil yataklarımız var. Bunlardan bazılarına tür ismi verildi, mesela Homo heidelbergensis, Homo rhodesiensis ve Homo neanderthalensis gibi. Diğerlerine (kimi zaman da bu saydıkla­rımıza) “arkaik” yani eski Homo sapiens deniyor. Ama sürekli söyle­diğim gibi, isimlerin önemi yok. Önemli olan, halkaların artık kayıp olmadığı. Ortalık ara form kaynıyor.

SADECE GİDİP BİR BAKIN

O halde, aşamalı değişimin, ta üç milyon yıl önceki “dik yürüyen şempanze” Lucy’den biz modern insanlara dek çok güzel bir fosil bel­gesi var. Tarih inkarcıları bu kanıtlarla nasıl başa çıkıyor? Kimisi lâfzî inkârla. Buna 2008′de Charles Darwin’in Dehası isimli bir Kanal Dört (Channel Four – Bir İngiliz TV kanalı) belgeseli için yaptığım bir rö­portaj sırasında rastladım. “Amerika’nın Endişeli Kadınları” oluşumu­nun başkanı Wendy Wright’la röportaj yapıyordum. Kendisinin “Ertesi gün hapı1, bir çocuk sapığının en yakın dostudur” şeklindeki yorumları nasıl bir mantığa sahip olduğu hakkında iyi bir fikir veriyor ve nitekim söyleşimiz sırasında beni bu konuda hiç hayal kırıklığına uğratmadı. Televizyondaki belgesel için bu söyleşinin çok küçük bir bölümü kul­lanıldı. Şimdi okuyacağınız ise söyleşinin daha uzun yazılı bir nüshası, fakat bu bölümün amacına yönelik olarak kendimi Wright’la insanın atalarının fosil kayıtlarını konuştuğumuz kısımla sınırlandırdım.

Wendy: Geri dönmek istediğim konu evrimcilerin hala evrimi destekleyecek bilime sahip olmamaları. Onun yerine, evrimi des­teklemeyen bilim sansürleniyor. Mesela evrimin, bir türden diğe­rine gidildiğini gösteren hiçbir kanıtı yok. Eğer olsaydı, eğer evrim gerçekleşmiş olsaydı o zaman mutlaka, ister kuşlardan memeli­lere ya da, ya da daha ötesine gitsin, mutlaka en azından bir tane kanıt olurdu.

Richard: Ama inanılmaz miktarda kanıt var zaten. Özür dile­rim ama sizin gibiler bunu adeta bir mantra gibi tekrarlayıp du­ruyorsunuz çünkü, siz, siz sadece birbirinizi dinliyorsunuz. Yani, eğer gözlerinizi açıp da kanıtlara bir bakabilseydiniz …

Wencfy: Tamam bana gösterin, bana şeyi gösterin, kemikleri gösterin, bir vücut gösterin, bana bir türden diğerine geçişin aşa­malarının kanıtını gösterin.

Richard: Ne zaman iki tür arasında olan bir fosil bulunsa siz hep “Aaa işte bakın, şimdi bir yerine iki boşluk daha oluştu” diyor­sunuz. Yani, bulunan fosillerin hemen hepsi zaten bir şeyle başka bir şey arasındaki bir geçiş formu.

Wendy [gülüyor]: Eğer dediğiniz doğru olsaydı, Smithsonian Doğa Tarihi Müzesi bütün bu örneklerle dolup taşıyor olurdu, ama öyle değil.

Richard: Hayır öyle, tabi ki öyle . . . insanlar açısından, Darvvin’den bu yana, insan fosillerindeki ara formlara ilişkin ar­tık muazzam miktarda kanıt ve mesela Australopithecus’un da bir sürü türü var, ve . . . sonra, Homo habilis var – bunlar daha yaşlı bir tür olan Australopithecus ile daha genç olan Homo sapiens ara­sındaki formlar. Yani, peki neden bunları ara form olarak kabul etmiyorsunuz?
Wendy: . . . eğer evrimin gerçek kanıtları olsaydı bunlar müze­lerde gösteriliyor olurdu, sadece çizimlerle değil.
Richard: Size az önce Australopithecus, Homo habilis, Homo erectus, Homo sapiens – arkaik Homo sapiens ve nihayet modern Homo sapiens’ten bahsettim – bunlar güzel bir dizi ara formdur.
Wendy: Ama hala cismen bir kanıtınız yok, bu yüzden …

Richard: Kanıt cismen orada. Müzeye gidin ve görün . . . Yani herhalde onları buraya getirmiş değilim, ama istediğiniz herhangi bir müzeye gidebilir ve bir Australopithecus, bir Homo habilis, bir Homo erectus, bir arkaik Homo sapiens ve bir de modern Homo sapiens görebilirsiniz. Harika bir dizi ara form. Niçin sürekli size kanıt gösterdiğim halde “Bana kanıt göster” deyip duruyorsunuz? Müzeye gidin ve kendi gözlerinizle görün.

Wendy: E gittim zaten. Müzelere gittim ve buna rağmen hala benim gibi ikna olmamış bir sürü insan var…

Richard: Peki, peki Homo erectus ü gördünüz mü?

Wendy: Ve bana kalırsa, bizi inanmaya zorlamak ve sansürle-mek yönünde bir çaba var, biraz da saldırgan bir çaba bu. Bu sanki pek çok insanın hala evrime inanmamasının hüsranından kaynak­lanıyor. Şimdi eğer evrimciler inançlarında kendilerine güvenli ol­salardı bilgiyi sansürleme gibi bir çaba olmazdı. Bu evrimin hala eksik ve kuşkulu olduğunu gösteriyor.

Richard: Ben . . . Hüsrana uğramış olduğumu itiraf ediyorum.

Bu hüsran söylediğiniz sebepten değil, size dört beş fosilden bah­setmiş olduğum halde… [ Wendy gülüyor] … sizin hala benim ne söylediğimi kulakardı etmenizden kaynaklanıyor… Niçin gidip o fosillere bakmıyorsunuz?

Wendy:… Eğer müzede olsalardı, ki müzelere defalarca gittim, onlara objektif olarak bakardım, ama benim dönmek istediğim konu…

Richard: İyi de müzedeler zaten.

Wendy: Asıl gelmek istediğim konu evrim felsefesinin insan ırkını yıkıma uğratabilecek ideolojilere yol açabilecek olması…

Richard: Evet ama Darvinciliğin politik olarak iğrenç bir şe­kilde kullanılmış olan yanlış yorumlanışlarına işaret edip durmak yerine, Darwinciliği anlayıp sonra bu korkunç yanlış anlamaların üstesinden gelebileceğiniz bir pozisyonda olmak daha iyi bir fikir olmaz mıydı?

Wendy: Eh zaten evrim yandaşı olanlar tarafından buna o ka­dar sık itiliyoruz ki. Sürekli önümüze sürdüğünüz bu bilgiden sak­lanıyor değiliz ki. Sanki bu bilginin orada olduğunu bilmiyoruz sanmayın, çünkü ondan uzaklaşamıyoruz bile. Habire kafamıza sokulmaya çalışılıyor. Ama bana kalırsa sizin hüsranınız, pek ço­ğumuzun, satmaya çalıştığınız bilgileri yutmadığımız ve ideoloji­nizi hala kabul etmediğimiz gerçeğinden kaynaklanıyor.

Richard: Homo erectus’u gördünüz mü? Homo habilis’i gördü­nüz mü? Australopithecus u gördünüz mü? Size bunu soruyorum.

Wendy: Benim müzelerde ve ders kitaplarında gördüğüm, ne zaman bir türden diğerine evrimsel farklılaşma olduğunu iddia etseler, bu iddianın çizimlere ve resimlere dayandığı . . . gerçekte cismen var olan bir kanıta değil.

Richard: Eh, o zaman Nairobi Müzesine gidip oradaki orjinal fosilleri görmeniz gerekiyor belki de. Ama isterseniz bu fosillerin tıpatıp kopyası olan alçı fosilleri de herhangi büyük bir müzede görebilirsiniz.

Wendy: Hmm, peki o zaman izin ver de sana neden bu kadar saldırgan olduğunu sorayım. Neden senin inandığın şeye herkesin inanması senin için bu kadar önemli?

Richard: Ben inançtan bahsetmiyorum, ben gerçeklerden bah­sediyorum. Size belli başlı fosillerden bahsettim ve size bu konu hakkında ne zaman soru sorsam soruyu geçiştirip başka bir konu­ya atlıyorsunuz.

Wendy: . . . Sadece izole olmuş bir şeye dair bir kanıtın değil, insanı şaşkına çeviren tonlarca kanıtın olması gerekir, ama yine söylüyorum, hiç kanıt yok.

Richard: Sırf onlar daha çok ilginizi çeker diye düşündüğüm için insansı fosillerini örnek olarak seçmiştim, ama herhangi bir omur­galı grubunda benzer fosilleri bulabilirsiniz, adını siz koyun …

Wendy: Ama sanırım herkesin evrime inanması senin için ne­den bu kadar önemli, bu konuya döneceğim .. .

Richard: İnanç kelimesini sevmiyorum. Ben insanlardan kanıt­lara bakmalarını istemeyi tercih ediyorum ve sizden de kanıtlara bakmanızı rica ediyorum . . . Müzelere gitmenizi ve sağlam ger­çeklere bakmanızı ve size kanıt olmadığını söyleyenlere inanma­manızı istiyorum. Sadece gidin ve kanıtlara bir bakın.

Wertdy [gülüyor]: Ve evet, ben de diyorum ki. . .

Richard: Bu gülünecek bir şaka değil. Yani cidden, gidin, gidin. Size insansı fosillerinden bahsettim ve siz de gidip atın evrimini görebilirsiniz, gidip ilk memelilerin evrimine bakabilirsiniz, gidip balıkların evrimine bakabilirsiniz, gidip balıklardan karada yaşa­yan ikiyaşamlılara ve sürüngenlere geçişe bakabilirsiniz. Bunların herhangi birini herhangi iyi bir müzede bulabilirsiniz. Sadece gözlerinizi açın ve kanıtlara bakın.

Wendy: Ben de diyorum ki gözlerinizi açın ve bizi seven ve her birimizi yaratmış olan Tanrı tarafından meydana getirilmiş toplu­lukları görün diyorum …

Bu fikir alışverişinde ben, gereksiz bir inatçılıkla Wendy’nin bir müzeye gidip bakması dileğimi onun kafasına zorla sokmaya çalışı-yormuşum gibi görünüyor olabilirim, ama dediklerimde samimiydim. Bu insanlar “Hiç fosil yok ki, bana kanıtları göster, bana bir tek fosil göster . . .” demek üzere yetiştirilmişler ve bunu o kadar sık tekrar edi­yorlar ki nihayet buna inanıyorlar. Ben de bu yüzden bu kadın üze­rinde, ona üç ya da dört tane fosilden bahsetmeye ve bunları görmez­den gelerek benden kaçmasını engellemeye yönelik bir deney yaptım. Sonuç gerçekten iç karartıcı ve tarih inkarcılarının, tarihi kanıtlarla karşı karşıya kaldıklarında en sık kullandığı taktiğe güzel bir örnek yani görmezden gel ve mantrayı tekrar et: “Bana fosilleri göster. Fosil­ler nerede? Hiç fosil yok. Bana ara form olan bir fosil göster, senden bütün istediğim bu . ..”
Diğerlerinin aklı isimlere takılıyor, gerçekte bir bölünme olmasa da isimlerin ister istemez sözde bölümler oluşturma eğilimi var. Ara form olma potansiyeline sahip her fosil eninde sonunda ya Homo ya da Australopithecus olarak sınıflandırılıyor. Hiçbir fosil bunların arasın­da bir form olarak sınıflandırılmıyor. Ama yukarıda açıkladığım gibi bu, hayvanbilimsel isimlendirmenin geleneklerinin bir sonucu, bu bölümler ve sınıflar gerçek dünyanın bir esası değil. Hayalinizde can-landırabileceğiniz en mükemmel ara form bile kendisini ya Homo ya Australopithecuslara sıkıştırılırken bulacaktır. Ama gerçekte, büyük olasılıkla taşılbilimcilerin yarısı tarafından Homo yarısı tarafındansa Australopithecus olarak isimlendirilecektir. Ve ne yazık ki taşılbilim-cilere, bu muğlâk olarak arada kalmış fosillerin evrim kuramı için tam da beklediğimiz şeyler olduğu konusunda birlik olacakları yerde, ter­minolojik anlaşmazlıkları yüzünden saç saça baş başa gelmek üzere oldukları izlenimini verecekleri hakkında bel bağlayabiliriz.
Bu sanki biraz yetişkin ile çocuk arasındaki ayrıma benziyor. Yasal durumlar için ya da genç bir insanın oy verebilecek veya orduya ka­tılabilecek kadar olgun olduğuna karar vermek için kesin bir ayrım yapmak gerekliliği söz konusu. 1969′da Britanya’da yasal oy verme yaşı yirmibirden onsekize düşürülmüştü (aynı değişiklik ABD’de 1971′de yapıldı). Şimdi oy verme yaşını onaltıya düşürme konusu konuşuluyor. Ama yasal oy verme yaşı ne olursa olsun, hiç kimse on sekizinci (ya da yirmi birinci veya on altıncı) yaş gününün insanı bir gecede farklı bir kişiye çevirdiğini ciddi ciddi düşünmüyor. Hiç kimse, insanların haki­katen çocuk ve yetişkin olmak üzere ve “ara form” olmaksızın sadece iki türünün olduğu inancına sahip değil. Haliyle hepimiz, büyümek denilen dönemin, arada kalmışlığın uzun bir antrenmanı olduğunu biliyoruz. Aramızdan bazılarının hiç büyümediğini bile söyleyebili­riz. Buna benzer şekilde insan evrimi, Australopithecus afarensis’ten Homo sapiens’e, çağdaş bir sınıflandırmacı tarafından ebeveynlerin kendileriyle aynı türe dâhil edilecek çocuklar doğurduğu kesintisiz bir dizi oluşturuyor. Öngörü eksikliğine ve kuralcılığa yakın sebeplerden dolayı, çağdaş sınıflandırmacılar her fosile, üzerinde Australopithe­cus ya da Homo benzeri bir şey yazan bir etiket yapıştırmakta ısrar ediyor. Müze etiketlerinde kesinlikle “Australopithecus africanus ve Homo habilis’in tam ortasında bir yerde” yazmasına izin yok. Tarih inkarcıları bu isimlendirme geleneğini, sanki gerçekte ara formların olmadığının bir kanıtıymış gibi hemen benimsiyor. Yani o zaman di­yebilirsiniz ki ergenlik dönemi diye bir şey yoktur çünkü baktığınız insanların her biri ya oy verebilen bir yetişkin (onsekiz yaş ve üstü) ya da oy veremeyen bir çocuktur (onsekiz yaşın altı). Bu adeta, “oy verme yaşı eşiğinin yasal olarak gerekliliği, ergenlerin olmadığını ka­nıtlar” demekle eşdeğer.
Fosillere geri dönelim. Eğer yaradılışçılar haklıysa, Australopithe­cus “sadece bir maymundur”, yani ondan sonra gelenlerin arasından “kayıp halkaları” aramak konu dışıdır. Her şeye rağmen, bu fosillere yine de bir bakalım. Her ne kadar bölük pörçük de olsa birkaç iz var. 4-5 milyon yıl önce yaşamış olan Ardipithecus, çoğunlukla dişleriyle tanınıyor ama ona dikkatle bakan anatomicilerin çoğunun onun dik yürüdüğü sonucuna varmalarına yetecek miktarda kafatası ve ayak kemikleri de bulundu. Çok daha yaşlı olan iki fosilin, Orrorin (“Mi-lenyum Adamı”) ve Sahelanthropus’un (“Toumai”, aşağıda) kâşifleri de aynı sonuca vardılar.

Sahelanthropus, çok yaşlı olması (altı milyon yıl yaşın­da, şempanzelerle olan ortak atanın yaşına yakın) ve Rift Vadisinin batısında (takma adı “Toumai’nin” “yaşam umu­du” anlamına geldiği Çad’da) bulunmuş olması bakımından dikkat çekicidir. Diğer pale-oantropologlar1, Orrorin ve Sahelanthropus un kâşifleri ta­rafından bu fosiller hakkında yapılan iki ayaklılık iddialarına şüpheci yaklaşıyorlar. Ve insanların kötü niyetli olduğuna inanan bi­rinin işaret edebileceği gibi, bu tip problemli fosillere şüpheyle yakla­şanların arasında her zaman başka fosilleri keşfedenler bulunur!

Paleoantropoloji diğer bilim alanlarından daha sık olarak reka­betlerle kirlenir. Ya da renklenir mi demeli? Kabul etmeliyiz ki dik yürüyen Australopithecus’u, şempanzelerle paylaştığımız (olası) dört ayaklı ataya bağlayan fosil kayıtları hala yeterince zengin değil. Ata­larımızın arka ayakları üzerinde nasıl doğrulduklarını bilmiyoruz. Daha çok fosile ihtiyacımız var. Ama en azından, Darwin’in aksine bugün bizim elimizde bulunan ve şempanzeninki kadar büyük bir beyni olan Australopithecus’tan, balon gibi kafatasımız ve kocaman beynimizle biz modern Homo sapiens’e geçişi gösteren iyi bir fosil kaydı olmasına bayram edelim.
Bu bölüm boyunca sizlere kafatası resimleri gösterdim ve bunları karşılaştırmanızı istedim. Mesela bazı fosillerdeki burun boşluğunun ya da kaş sırtının öne çıkıklığını belki de farketmişsinizdir. Bazen ara­da farketmesi zor bir fark bulunur, ki bu da bir fosilden daha sonraki diğer bir fosile olan aşamalı geçişi anlamamıza yardımcı olur. Fakat bu noktada işi güçleştiren bir duruma dikkat çekmek istiyorum, ki bu durum kendince ilginç bir noktaya dönüşecek. Bir bireyin hayatı boyunca, birey büyüdükçe gerçekleşen değişiklikler her koşulda, bir­biri ardından nesiller boyunca gelen yetişkinleri karşılaştırdığımızda gözlemlediğimiz değişikliklerden daha çarpıcıdır.

Aşağıdaki kafatası, doğumdan hemen önceki bir şempanzeye ait. Bunun, 174. sayfada gösterilen yetişkin şempanzenin kafatasından tamamen farklı olduğu ve bir insanınkine (hem yetişkin hem de yeni doğmuş bir insana) çok daha fazla benzediği açık. Ge­nellikle insan evriminde çocuk­luk dönemi özelliklerinin yetiş­kinlikte devam ettiği yönündeki (ya da -aynı şey olmasa da- cinsel açıdan olgunlaştığımız halde vü­cutlarımızın hala çocuk olduğu yönündeki) ilginç bir fikri anlat­mak için pek çokyerde kullanılan bir çocuk ve yetişkin şempanze fotoğrafı vardır. Bu fotoğraf bana gerçek olamayacak kadar iyi gödü ve uzman fikri almak için fotoğrafı meslektaşım Desmond Morris’e gönderdim. Sence bu uydurma olabilir mi, diye sordum ona. Daha önce, bu derecede insana benzeyen bir şempanze yavrusu görmüş müydü? Dr. Morris örneğin sırtı ve omuzları konusunda şüpheli olsa da kafasının görünüşünden tatmin olmuş. “Şempanzeler karakteristik olarak kambur dururlar ama bu şempanzenin insanınki gibi dik duran harika bir boynu var. Ama sadece kafasına bakarsak bu fotoğrafa güvenebiliriz.” Bu kitabın yayımcısının resim seçicisi Sheila Lee, bu ünlü fotoğrafın orjinal kaynağını aradı ve kaynağın Amerikan Doğa Tarihi Müzesinin 1909-15 yılları arasında Kongo’da düzenlediği bir keşif gezisi olduğu bilgisine ulaştı. Hayvanlar fotoğrafları çekildiği sırada ölülerdi ve Sheila fotoğrafçı Herbert Lang’ın aynı zamanda bir tahnitçi1 olduğuna dikkat çekiyor. İnsan, şempanze yavrusunun garip bir şekilde insansı bir duruşunun olmasının nedeni, postun kötü dol­durulmuş olmasından mı kaynaklanıyor diye düşünmeden edemiyor. Ama müzeye göre Lang örneklerin fotoğrafını onları doldurmadan önce çekmişti. Her şeye rağmen, ölü şempanzenin vücudunun du­ruşunu, yaşayan bir şempanzenin yapamayacağı şekilde düzenlemek mümkün. Desmond Morris’in vardığı sonuç doğru gibi görünüyor. Yavru şempanzenin omuzlarının insanınkine benzeyen duruşundan şüphe edebiliriz ama kafasına güvenebiliriz.

Her ne kadar omuzları gerçeğin yükünü taşıyamasalar da, şempan­zenin kafasının dış görünüşüne bakarak yetişkin fosillerini karşılaştır­manın bizi nasıl yanlış yönlendirebileceğini hemen görebilirsiniz.

Ya da daha yapıcı şekilde söyleyecek olursak, yetişkin ile yavrunun kafa­ları arasındaki çarpıcı farkın bize, burun deliğinin öne çıkıklığı gibi bir özelliğin daha çok (ya da daha az) insansı olma yönünde nasıl da değişebileceğini gösteriyor. Şempanze embriyolojisi insana benzeyen bir başı nasıl oluşturabileceğini “biliyor”, çünkü bebeklik ve çocuk­luk döneminden geçerken bunu her şempanze yavrusu için yapıyor. Australopithecus’un pek çok ara form üzerinden, burun boşluğu kısa-larak Homo sapiens’e evrilişini, yavrunun özelliklerine yetişkinlikte de sahip olmaya devam etme yolundan giderek (neoteni adı verilen ve 2. Bölümde bahsettiğimiz bir yöntemle) gerçekleştirdiği düşüncesi akla yakın görünüyor. Her koşulda, evrimsel değişimin büyük çoğunluğu bazı vücut kısımlarının diğerlerine kıyasla büyüme oranlarındaki de­ğişimlerden oluşuyor. Buna heterokronik (“farklı zamanlamalı”) bü­yüme denir. Sanırım söylemek istediğim şey, embriyolojik değişimin gözlenen esaslarını bir kez kabul ettiğinizde evrimsel değişimin adeta çocuk oyuncağı olduğu. Embriyolar farklı büyüme hızı ile şekillendi­rilir yani embriyonun farklı kısımları farklı hızlarda büyür. Bebek bir şempanzenin kafatası, çene kemiği ve burun boşluğunun, diğer kafa­tası kemiklerine kıyasla görece daha hızlı kemik büyümesi gösterme­leri sayesinde bir yetişkinin kafatasına dönüşür. Tekrar etmeliyim ki, her türdeki her hayvan, kendi embriyolojik gelişimi sırasında, tipik bir yetişkin biçimin nesilden nesile coğrafi çağlar boyunca değiştiğinden çok daha çarpıcı biçimde değişir. Ve işte bu da benim, embriyolojiyi ve embriyolojinin evrimle ilgisini anlatan bir sonraki bölüme attığım pas olsun.

Richard Dawkins / Yeryüzündeki En Büyük Gösteri / s.171-192   
Kaynak:

Genforscher wollen Neandertaler klonen

Stephen Spielbergs “Jurassic Park” wird wohl eine Kino-Utopie bleiben. Doch möglicherweise gibt es in absehbarer Zeit einen Neandertaler-Park.

George Church, Gentechniker an der Harvard Medical School, erklärte am Rande einer Fachkonferenz in den USA, dass es bald möglich sein werde, Mammuts und Neandertaler zu klonen. Ob er bereits konkret an einem solchen Projekt arbeitet, verriet er nicht. Doch die Gedanken, die er sich darüber gemacht hat, scheinen sehr weit gediehen zu sein.

 
Kann man Schimpansen-Gene so manipulieren, dass Neandertaler entstehen?Fotos: Finstermeier (1), Lersch (1) / CC-Lizenz, Fotomontage: Ramuck / Antropus Magazin

Indischer Elefant als Mammut-Leihmutter

Zunächst will man – sozusagen als “warm up” – das vor 4000 Jahren ausgestorbene Mammut wiederbeleben. Wie die Gene dieser Eiszeit-Elefanten ausgesehen haben, weiß man inzwischen – rund 70 Prozent des Mammut-Genoms sind entschlüsselt. Als Leihmutter soll ein indischer Elefant dienen. Beide Linien trennten sich erst vor wenigen Millionen Jahren, dürften sich also ähnlich genug sein. Die Elefanten-Gene sollen so manipuliert werden, bis sie der Mammut-DNA ähneln. Anschließend soll ein Elefantenweibchen den Embryo austragen.

Schimpanse soll zum Neandertaler werden

Der nächste Schritt wäre dann, einen Neandertaler-Klon zu erschaffen. Auch das Genom des Neandertalers ist inzwischen zu großen Teilen entschlüsselt. Als Leihmutter und Embryonenspender soll allerdings kein Mensch – der öffentliche Aufschrei wäre wohl zu groß – sondern ein Schimpanse dienen. Die sind schließlich unsere nächsten Verwandten, ähneln dem Menschen zu 95 Prozent, dem Neandertaler wahrscheinlich auch. Ein Schimpansen-Weibchen soll den Neandertaler-Cyborg in die Welt setzen.

Es gibt noch technische Hürden

Alles Utopie oder schon bald Realität? Stephan Schuster, Paläogenetiker an der Universität Pennsylvania, der an der Entschlüsselung des Mammut-Genoms mitgearbeitet hat, hält das Klonen von Mammuts zumindest für möglich. In einem Zeitungsinterview erklärte er: “Die Mammuts sind im Grunde moderne Elefanten wie die anderen auch. Sie hatten nur das Pech auszusterben.” Allerdings, da sind sich alle Experten einig, müssen noch einige technische Hürden überwunden werden, bis es gelingen kann, ein Mammut zu erschaffen. Doch die Uhren der Genetik ticken bekanntlich schnell.

Unheimliche Dinge werden möglich

Grundsätzlich stellt sich natürlich die Frage, ob das Klonen eines Menschen – und der Neandertaler war zweifelsohne ein Mensch – ethisch überhaupt zu vertreten ist. Denn wie viele Schimpanse-Mensch-Monster würden zuvor in der genetischen Mülltonne landen, bevor ein Neandertaler-ähnliches Wesen entstünde? Und was käme danach? Der Cro-Magnon-Mensch? Stephan Schuster: “Sobald wir technisch in der Lage sind, das Mammut zurückzubringen, werden mit derselben Technik unheimliche Dinge möglich. Das wiederauferstandene Mammut wäre da wohl unser geringstes Problem.”

Gibt es bereits einen Humanzee?

In Deutschland sind Experimente mit menschlichen Genen streng reglementiert. Doch in den USA sind die Gesetze lockerer. Da wird fleißig Dr. Frankenstein gespielt. Forscher haben Mäuse mit menschlichen Hirnzellen ausgestattet und Schafe mit menschlichen Lebern gezüchtet. Außerdem soll es bereits einen Patentantrag auf einen “Humanzee” gegeben haben – ein Mischwesen aus Schimpanse und Mensch. Ob es sich dabei um einen theoretischen Bauplan oder ein lebendiges Wesen handelte, wurde nicht veröffentlicht. Dieses Patent wurde glücklicherweise abgelehnt.

Durch moderne Gentechnik sollen Mammuts und Neandertaler wieder auferstehen. Gibt es bald einen Neandertaler-Park? Grafik: Nasa / Public Domain, Bearbeitung: Ramuck
gesehen:

Klonen wir den Neandertaler!

Die Entwicklung der Bionik in den nächsten Jahren wird Kloning-Experimente und Technologien parat stellen.

1997, als ein Wissenschaftler-Team um Svaante Pääbo, damals an der Universität München, in einer Nobel Preis-würdigen Arbeit, aus dem Original-Neandertaler, dem sogenannten Feldhofer-Skelett, DNA (oder DNS, Erbsubstanz) entnahm und analysierte, konnte das Team anschließend zuversichtlich vermelden: “Die Neandertaler sind nicht unsere Vorfahren.”
Obwohl dieser Menschentyp erst vor rund 30.000 Jahren von der Bildfläche verschwand und zuvor etwa 10.000 Jahre lang mit dem modernen Homo sapiens in Europa koexistierte, zeigte die genetische Analyse, dass die beiden Familienzweige sich schon 500.000 Jahre früher aufgespalten hatten. Auch wenn die Neandertaler also die gleiche geographische Region wie die heutigen Europäer bewohnten, von der Atlantikküste im Westen bis nach Usbekistan im Osten, von Wales im Norden bis nach Gibraltar und weiter bis in die Levante im Süden, wiesen sie doch keine größere Verwandtschaft mit Europäern als mit irgendwelchen anderen Populationen der heutigen Menschheit auf. Sie bildeten, wie die Genetiker meldeten, eine eigene, klar abgegrenzte Spezies.

In einem zweiten Experiment im Jahr 1999, durchgeführt von William Goodwin und Kollegen von der Universität Glasgow an den Überresten eines Neandertaler-Kleinkinds, die in einer Höhle im nördlichen Kaukasus gefunden wurden, bestätigten sich die Ergebnisse des ersten Tests. Auch hier bestand wieder eine deutliche Distanz zu allen heute lebenden Menschen. Die beiden Skelette wiesen zwar untereinander eine genetische Differenz von 3.5 Prozent auf, die aber bei der geographischen Entfernung von mehreren Tausend Kilometern und der zeitlichen Kluft von etlichen Zehntausend Jahren wenig überraschte. Ein weiterer Test zeigte übrigens, dass sowohl Neandertaler als auch heutiger Mensch ungefähr gleich weit vom Schimpansen entfernt sind. Das überraschte nicht, spalteten sich doch Neandertaler und Homo sapiens beide vom vergleichsweise neuzeitlichen Homo heidelbergensis ab, während der Split Schimpanse/Mensch schon vor gut fünf Millionen Jahren stattfand.

Im Gegensatz zu der technisch aufwendigen PCR-Methode der Pääbo-Gruppe wandte das schottische Team in diesem Fall zur DNA-Analyse die einfachere Hybridisierungs-Methode an. Ein weiterer Vorteil dieser Methode, bei der die Distanz zu einer heutigen DNA-Form gemessen wird: sie erwies sich auch als erfolgreich bei Neandertaler-Proben aus Krapina (Kroatien), deren Alter auf 130.000 Jahren vor heute geschätzt wird. Die PCR-Methode hingegen, die z. B. auch zur Bestimmung des AIDS-Virus benutzt wird, funktioniert nur bei DNA, die weniger als 100.000 Jahre alt ist.

Jedenfalls schien jetzt die alte Kontroverse – ob die Neandertaler (a) die direkten Vorfahren der modernen Europäer seien, ob sie (b) wenigstens eine genetische Spur in heutigen Menschen hinterlassen hätten, oder (c) völlig unabhängig wären – endgültig gelöst. Die Antwort lautete: die Neandertaler waren (c) mit keiner heutigen Menschengruppe verwandt. Und die Gewissheit wuchs noch aufgrund einer ganzen Reihe anderer Untersuchungen: Neandertaler und moderner Homo sapiens waren zwei verschiedene Spezies, sagten die Wissenschaftler – vergleichbar unterschiedlichen Affenspezies.

Doch der Effekt der unumstößlichen Sicherheit, der Verlässlichkeit der gewonnen Erkenntnisse, war nur von kurzer Dauer. Aus Portugal kam letztes Jahr die Nachricht von einem Skelettfund – es handelte sich um das sogenannte Kind von Lapedo – der Merkmale des modernen Menschen aufwies, aber auch deutliche Kennzeichen des Neandertalers. Hatten Neandertaler und moderne Menschen also doch lebensfähige Nachkommen gezeugt? Besonders überraschend war dabei das Alter des Skeletts: 24.000 Jahre. Zu diesem Zeitpunkt hätte es längst keine Neandertaler mehr in Europa geben sollen. Der letzte Neandertaler, so hatte man bis dahin noch zuversichtlich verkündet, sei in Zafarraya, Spanien, vor 28.000 Jahren ausgestorben.

Wie auch immer: das Schicksal des Neandertalers steht hier nicht zur Debatte. Wissenschaftlich erscheint es aber in einem ganz neuen Licht aufgrund von Funden aus – Australien. Hier gibt es menschliche Fossilien, teilweise wurden sie schon um 1880 ausgegraben oder gefunden, die archaische Züge aufweisen, die manchmal an den Homo erectus erinnern – also jenen Vorfahren von modernen Menschen und Neandertalern, der noch vor dem Homo heidelbergensis liegt. Nach dem berühmtesten Fund dieser Art nennt man diese australischen Fossilien als dem Kow Swamp-Typus zugehörig. Das Paradoxe an diesen Funden ist, dass sie zuverlässig auf 10.000 bis 30.000 Jahre datiert werden konnten. Auch aus Indonesien, aus Ngandong, gibt es erectus-ähnliche Funde. Ihr Alter wurde auf 27.000 Jahre vor heute datiert. Homo erectus ist aber nach allgemeiner Übereinstimmung spätestens vor 500.000 Jahren abgetreten.

Doch nicht genug damit: Charakteristiken des Kow Swamp-Typs finden sich in Australien noch an Skeletten aus sehr viel jüngerer Zeit. Sogar heute lebende Aborigines werden von Paläanthropologen wegen ihrer äußerlichen Merkmale gelegentlich als “archaische Kaukasoide” eingestuft. Das bedeutet nichts anderes als “Europäer eines früheren Typs”. Einige Wissenschaftler meinen daher, dass, genau genommen, die Kow Swamp-Fossilien weniger an Homo erectus erinnern. Sie ähneln eher Neandertalern.

Kurios ist dabei der Fund eines vollständig modern wirkenden, grazilen Skeletts, das unter dem Namen Lake Mungo 3 bekannt geworden ist. 1974 gefunden, kürzlich erst zuverlässig auf 60.000 Jahre datiert, wurde es im Jahr 2000 genetisch untersucht. Das macht “Mungo” zum ältesten modernen Homo sapiens, der bisher genetisch analysiert wurde. Doch das Resultat zündete in der Wissenschaft wie eine Tischbombe auf einer Party: “Mungo” ist mit keiner der heute lebenden Menschenarten verwandt.

Was kann man aus diesem verwirrenden Ergebnis ablesen? Dass der erste moderne Mensch in Australien entstand, statt in Afrika? Dass er gleichzeitig in Australien UND in Afrika entstand?

Auf alle Fälle klar ist, dass die Genetik fürs erste an eine Schallmauer ihrer Erkenntnisfähigkeit gestoßen ist. Bisher wurde für diese Art von Tests immer nur DNA aus den Mitochondrien – aus den Energiezentren der Zellen – entnommen. Ob aber Neandertaler beispielsweise andere Gene, aus dem Zellkern, an die heutigen Menschen weitergegeben haben, ist bisher noch unbekannt. DNA-Untersuchungen an Cro-magnon Menschen, den Nachfolgern der Neandertaler in Europa, gibt es bislang ebenfalls noch keine. Auch Untersuchungen an der Erbmasse des Lapedo-Kindes fehlen bisher. Erst sie würden zeigen, ob Neandertaler und moderne Homo sapiens tatsächlich miteinander Nachkommen zeugen konnten.

Damit die genetischen Analysen Sinn machen, bedarf es erst noch der wirklichen Entschlüsselung des menschlichen Genoms, das sozusagen jetzt bereits gedruckt vorliegt, aber noch nicht entziffert worden ist. Man kann zwar eine Seite im Buch des Lebens aufschlagen, aber der Text kann noch nicht gelesen werden. Zudem fehlt bisher noch ein genetischer Rosetta-Stein, eine Konkordanz, die uns zeigt, was die Neandertal-DNA uns eigentlich sagen will. Erst wenn eine relativ komplette genetische Topographie auch für mittlerweile ausgestorbene Hominiden vorliegt, können wir hoffen, dass gewisse Schlüsselbereiche der genetischen Codes zwischen Neandertaler und Homo sapiens miteinander zur Deckung gebracht werden können. Und das könnte bedeuten, dass die geographische Deckungsgleichheit zwischen Neandertalern und modernen Europäern nicht allein eine genetische Verwandtschaft suggeriert, sondern auch beinhaltet. Die alte Kontroverse über das Schicksal der Neandertaler ließe sich zuletzt also vielleicht doch mit der Option (b) beantworten: dass sie wenigstens eine genetische Spur in den heutigen Menschen hinterlassen hätten.

Dass diese Möglichkeit nicht ausgeschlossen werden kann -darauf lassen verschiedene Gruppen unter den Schimpansen (unseren nächsten Verwandten) schließen. Denn obwohl Schimpansen sich optisch für unser Auge wenig unterscheiden, sind sie doch oft genetisch um etliche Prozentpunkte weiter von einander entfernt als Homo sapiens und Neandertaler. (Bei Orang Utans verhält es sich noch extremer.) Und trotzdem sind sie untereinander voll fortpflanzungsfähig.
Die Entwicklung der Bionik in den nächsten Jahren wird Kloning-Experimente und Technologien parat stellen, die sicher die Jurassic-Park und Insel des Doktor Moreau-Phantasien REAL übertreffen werden. Welche ethischen Bedenken sollte es geben, eine gefährdete Art (sibirischer Tiger, indischer Löwe) durch Vervielfältigung zu bewahren? Und was hindert uns daran, eine bereits ausgestorbene Art (Mammut) wieder zu erwecken? Von da aus ist es dann nur noch ein kleiner, Darwinscher Schritt, Schimpansen und Orangs zu kreuzen, um zu sehen, ob die Spezies-Barriere im Labor niedergerissen werden kann. Und danach: Klonen wir den Neandertaler? Immerhin war er ein evolutionär erfolgreiches Modell, das über 200.000 Jahre in Europa unter teilweise extremen Klimabedingungen überlebt hat. Vielleicht bietet ja die Rückkehr zum künstlich designten Neandertaler-Typus die einzig reale Überlebenschance für Menschen in Europa, eine – bald – kommende Eiszeit erfolgreich zu überleben?

Quelle:

http://www.heise.de/tp/artikel/7/7105/1.html

Jeolojik Zamanlar

Hadean

(4.600 – 4.000 milyon yıl)

Yerküremizin oluşumu ve kimyasal evrim süreci

Dünyanın güneş sistemi içinde bir gezegen olarak oluştuğu zamandan, Arkeen’e kadar geçen yaklaşık 600 milyon yıllık bir zaman dilimidir. Hadean’ın ilk zamanlarında yaklaşık Mars boyutlarında bir gök cisminin Dünya ile çarpışması sonucu kopan parçaların Ay’ı oluşturduğu düşünülmektedir.

Hadean sırasında ilk atmosfer ve okyanuslar oluşmuştur. Bu dönemde yeryuvarı çok sayıda meteor düşmesine hedef olmaktaydı ve volkanik etkinlik çok yüksekti. Dünyamız, volkanların püskürttüğü metan, amonyak, su buharı, hidrojen sülfür, karbon mono ve dioksit, azot, fosfor ve kükürt gibi gazlardan oluşan ilkel ve bugünkü canlılar için zehirli bir atmosferle çevriliydi. Henüz ozon tabakası oluşmadığından güneşin mor ötesi ışınları yeryüzüne kolaylıkla ulaşıyordu. Maddelerin yüksek enerji altında sentezlenmesi sonucu yeni moleküller oluştu ve okyanusların korunaklı yerlerinde birikti. Bu şekilde başlayan ve uzun süre devam eden kimyasal evrim süreci ile moleküllerden bir kısmı değişime uğradı ve canlılığın temel maddesi olan DNA ve RNA molekülleri haline geldi.

Hadean döneminde dünya coğrafyasına ilkel okyanuslar hakimdi. Bunların üzerinde bugünkü volkanik Japon adalarına benzeyen irili ufaklı ve kısa ömürlü bir çok kara parçası bulunuyordu.

Arkeen

(4.000 – 2.500 milyon yıl)

Biyolojik evrimin başlangıcı ve ilkel oksijensiz yaşam

Bu devirdeki ilk okyanuslarda oksijen yoktu. Daha önceki devirde oluşan DNA molekülleri, canlılığın çeşitlenmesinde “protein sentezinin denetlenmesi” gibi önemli bir rol üstlendi. Böylelikle, yaklaşık 4 milyar yıl önce “bir gen + bir enzim” şeklinde kendi eşitini yapabilen ilk canlı moleküller meydana geldi. Bu ilk hücreydi ve biyolojik evrim süreci başlamış oluyordu.

Oksijensiz solunum yapabilen ilk canlılar (protobiyota) çevrelerinde birikmiş besin maddelerini kullanarak kendi enerjilerini ürettiler. İlkel hücrelerin çekirdekleri, hücre zarları ve özelleşmiş aygıtları (organelleri) yoktu. Hücre proteinden yapılmış bir zar ile çevriliydi ve içinde genetik kodun bulunduğu DNA zinciri (kromozom) yer alıyordu.

Prokaryotik bakteriler adı verilen bu canlılar, yaklaşık 3.3 milyar yıl önce güneş enerjisini kullanarak “fotosentez yapma” özelliği kazandılar. Fotosentez yapabilen yeni tip bakteriler (siyanobakteriler), o zamana kadar oksijensiz olan okyanuslara oksijen aktarmaya başladılar. Bu bakterilerin oluşturduğu jeolojik yapılar “stromatolitler” olarak bilinir.

Arkeen sırasında dünya coğrafyasına yine denizler ve ufak kara parçaları egemendi. Ancak, yaklaşık 3.5 – 3 milyar yıl önce bu levhacıklar konveksiyon akımları nedeniyle süratle çarpışarak birbirine eklendi ve yeryuvarının ilk kıtaları oluşmaya başladı.

Proterozoyik

(2.500 – 545 milyon yıl)

İlkel tek hücreden karmaşık çok hücrelilere

Oksijenli atmosferin oluşumu
Bakterilerin yaygınlaşması
Çekirdekli hücrelerin (ökaryotların) gelişmesi
Çok hücreli Ediakara topluluklarının oluşması

Yaklaşık 2.5 milyar yıldan itibaren oksijen erimiş halde okyanuslarda ve serbest halde atmosferde giderek daha da zenginleşti. Atmosferde serbest oksijenin artmasıyla daha iyi fotosentez yapabilen ilk kalkerli mavi – yeşil su yosunları (siyanofitler) tropikal denizlerin sığlıklarında yaşamaya başladı.

Bu dönemde görülen en önemli olaylardan biri de hücre zarının oluşmasıdır. Hücre zarının oluşması hücre evriminde önemli gelişmelere neden oldu. Bu zar hem hücreyi, hem de genetik materyali dış etkenlerden daha iyi korudu. Özel yapısı nedeniyle bir çok molekül içeriye giremedi. İçeriye girebilenler de hücre içindeki özel organelleri meydana getirdi. Bu olay, yaşam sürecindeki ilk “doğal seçilim” di.

Böylece, yaklaşık 1.5 milyar yıl önce ilk çekirdekli hücrelere sahip bakteriler (ökaryotlar) dünya hayatına katıldı. Oksijenin giderek artmasıyla canlanan yaşam, günümüzden 700 milyon yıl önce ilk kez çok hücreli canlıların ortaya çıkmasıyla daha da çeşitlendi. “Ediakara topluluğu” olarak bilinen ilk çok hücreliler yumuşak bir gövdeye sahip kabuksuz denizel organizmalardı. Bu hayvan topluluğunda süngerler ve denizanaları gibi bugün bilinen bazı üyelerin yanı sıra, günümüzde hiçbir dalla ilgisi olmayan canlılar da yaşamışlardı.

Proterozoyik sırasında devam eden kıtasal hareketlerle dev boyutlu kıta “Rodinia” oluşmuştur. Dönemin başlangıcında yeryuvarı en büyük buzul çağlarını yaşamıştır. “Kartopu Dünya” olarak da adlandırılan bu buzul çağlarında yeryüzü birkaç kilometre kalınlığında buz tabakaları ile kaplanmıştır.

Paleozoyik (1. zaman)

Kambriyen

(545- 495 milyon yıl)

Kambriyen patlaması

Hayvanlar aleminin hızlı evrimi ve çeşitlenmesi
Kabuklu canlılara ilişkin ilk örnekler
Bilinen hayvan şubelerinin bir çoğunun ortaya çıkması ve çeşitlenmesi

Kambriyen yeryüzündeki yaşam için bir dönüm noktası ve yeryüzündeki yaşamın bir daha asla tekrarlanmayacak şekilde hızla evrimleşip çeşitlendiği bir devir olmuştur. Devrin başında en yaşlı kalkerli algler görüldü. Yine ilk graptolitler bu devirde görüldü.

Tüm tartışmalara karşın “Kambriyen Patlaması” olarak adlandırılan ve bu süreçte, sadece 25 milyon yıl içinde bugün bilinen hayvan şubelerinin neredeyse hemen hepsi ortaya çıkmış ve hızla evrimleşmişlerdir. Bunlar kolsu ayaklılar, salyangozlar, midyeler, kafadan ayaklılar, deniz kestaneleri ve mercanlar gibi hayvanların ataları olan ilk kabuklu omurgasızlardı.. Kambriyen devrinin en karakteristik canlısı 1. zamanın sonunda soyu tükenmiş olan Trilobitlerdi.

Kambriyen’in sonunda ilk defa yarı omurgalı canlılar karalardaki ufak su birikintilerinde yaşamaya başladı.

Ordovisiyen

(495 – 440 milyon yıl)

Tatlı sulardaki ilk omurgalılar

İlk çenesiz balıklar
Zırhlı balıklar
Denizlerde yaşayan omurgasız hayvanların çeşitlenmesi
Bitkilerin ve eklembacaklıların karaya çıkışı

Bu devirde denizlerde yaşayan omurgasız hayvanlarda büyük çeşitlenmeler görüldü. Göllerdeki omurgalı hayat, çenesiz balıklar ile yavaş yavaş çeşitlenmeye başladı. İlk kez bu zamanda gövdelerinin büyük bir kısmı kemik levhalarla kaplı, yassı şekilli zırhlı balıklar ortaya çıktı. Dış iskeletli (kavkılı) deniz hayvanlarına ait aile sayısı Kambriyen sonunda 150 iken, Ordovisiyen’deki uyumsal açılımın ardından 400′e çıktı. Bu devirde görülen yeni gruplardan bazıları; midyeler, yosun hayvancıkları, stromatoporoidler, mercanlar, deniz laleleri, deniz kestaneleri ve deniz yıldızlarıdır. Ayrıca articulat (eklemli) dallıbacaklılar bu devirde sayıca ve çeşitlikçe patlama yaşadı. Bunlardan en yaygını 70 cm’lik dev deniz akrepleriydi.

Ordovisiyen’in en göze çarpan olayı, çok hücreli yaşamın denizlerden karalara göçüdür.

Silüriyen

(440-410 milyon yıl)

Karalardaki ilk canlılar: Bitkiler ve böcekler

Çenesiz balıkların yayılması, tatlı su balıklarının ve ilk çeneli balıkların evrimi;
Ökaryot (çekirdekli) yaşamın karaya kalıcı olarak yerleşmesi;
Örümcekler, böcekler, kırkayaklar ve akrabaları ile ilk damarlı bitkilerin görülmesi.

Silüriyen’de sıcaklığın artması nedeniyle Gondwana kıtasını kaplayan buzullar erimiş ve denizler alçak kara alanlarına ilerleyerek sığ denizler oluşturmuştu. Yok oluşun ardından boşalan yaşam alanları hızla çeşitlenip yayılan canlılarca işgal edildi.

Silüriyen’in en başarılı grubu denizlerde hızla çeşitlenen omurgalılardan çenesiz balıklardı. Çenesiz balıklardan bazıları tatlı sulara da uyum sağlamışlardı. İlk çeneli balıklar tatlı sularda ortaya çıktı.

İlk damarlı bitkiler bu devirde görüldü

İlk kara hayvanlarından ortama uyum yetenekleri tartışılmaz olan eklembacaklılar bu devirde ilkin damarlı bitkilerle kaplı karalarda dolaşmaktaydı. Örümcekler, Akrepler, böcekler, kırkayaklar ve akrabaları bu ortamın sakinleriydi.

Devoniyen

(410-354 milyon yıl)

Çift yaşamlılar: Bir ayakları karada, bir ayakları denizde

Çenesiz ve çeneli balıklar çeşitlendi, ilk köpek balıkları ve ilk kemikli balıkların görünümü;

Omurgalılar ilk defa karaya çıkması ve ilk iki yaşamlıların (Amphibia) görülmesi;.

İlk ağaç ve ormanların görülmesi;
Tohumlu bitkilerin ilk görünümü;
Ammonitlerin ilk görünümü;

Silüriyen’de başlayan evrimsel eğilimler bu dönemde de devam etti. Denizlerde ilk kez ammonitler, kemikli balıklar ve köpekbalıkları görüldü.

İlk tohumlu bitkiler ve ağaçlarla birlikte ilk ormanlar da Devoniyen’in sonuna doğru evrim geçirdiler. Bunlardan en yaygını gelecekte Karbonifer ormanını oluşturacak olan kibrit otlarının evrimiydi.

Denizlerde yaygınlaşan omurgalılar karaya ilk adımlarını devrin sonunda atarak karalara ayak bastı. Bunlar atmosfer oksijeni ile kısa süreli de olsa solunum yapabilen ilk ciğerli balıklar (Dipnoi) ile çift yaşamlılardı (Yaşamlarının bir süresini suda bir süresini ise karada geçiren canlılar: Amphibia’lar). Bu gelişmeler omurgalıların sulardan karalara çıkışlarının ilk sürecini başlattı.

Karbonifer

Dev boyutlu bitkiler – Kömür devri

(354-298 milyon yıl)

Bataklık ormanlarının ortaya çıkıp yaygınlaşması;
Amniyotik yumurtanın oluşumu : Sürüngenler ve ilk uçan böceklerin görülmesi;
Gondwana ile Lavrasya’nın çarpışması : Pangea kıtasının oluşması

Dünya kömür rezervlerinin büyük bir bölümü bu devire ait olduğundan, devire “karbon içeren” anlamında Karbonifer adı verilmiştir. Karbonifer tüm dünya karalarının ekvatoral düzlemde bir araya toplanmaya başladığı ve büyük bir bölümünün günümüz Amazon ormanlarına benzetilebilecek yağmur ve bataklık ormanlarıyla kaplı olduğu bir devirdi. Dev boyutlu bitki örtüsünün (eğrelti ve eğrelti benzeri bitkilerle, ilk tohumlu bitkiler) yanı sıra, dev boyutlu böcekler, kırkayaklar ve akrepler ve çeşitli iki yaşamlılar bu devrin önemli canlılarıydı. Karbonifer’in sonuna doğru, dev kıta Pangea’nın oluşması ve buzullar genişlemesi sonucunda deniz suları çekildi ve iklim kuraklaştı. Kuraklaşan iklimle birlikte bitkilerin ve ormanların yapısı da değişti ve yeni ortamda sürüngenler kendilerini yavaş yavaş göstermeye başladı.

Göllerde yaşayan balıkların çift yaşamlılara doğru evrim geçirmesi ve bunların karalarda yürüyebilme özelliği kazanmaları sonucu, sudan karaya geçiş hızlandı. Böylelikle ilk kez, kara koşullarına daha iyi uyum sağlamış olan ve hızlı hareket edebilen ilkel kertenkeleler ortaya çıktı. Bunların en önemli özellikleri, balıkları ve çift yaşmalıların aksine yumurtalarını karalara bırakmalarıydı.

Permiyen

(298-250 milyon yıl arası)

Memeli benzeri sürüngenler devri

Kurak karasal iklim ve Pangaea kıtası oluşumunun tamamlanması
Bataklık ormanlarının yok oluşu, açık tohumluların yaygınlaşması
Sürüngenlerin yükselişi
Büyük yok oluş

Permiyen’de gece-gündüz arasındaki sıcaklık farklılıkları aşırı uçlarda seyretmiş ve kurak ve karasal bir iklim yaşanmıştır. Denizlerin kıyı şeridi daralmış ve seviyesi düşen sularda, deniz canlılarının yaşama alanları gittikçe azaldı. Buna karşılık tek hücreli ve iri kabuklu fusulinler yarı tropikal denizlerde evrimlerinin doruk noktasına ulaştılar. Karbonifer’in çeşitli ve yaygın çift yaşamlılar faunası azalan sulak alanlarla birlikte geri çekilerek yerlerini sürüngenlere bıraktı.

Devrin sonuna doğru alt çene ve diş yapılarında memeli sınıfının karakterini içeren yeni tip sürüngenler görülmeye başladı. Böylece memelilerin ataları sürüngenler soyundan ayrılan bir kol ile evrimleşmeye başladı.

Bataklık ormanları Permiyen ortalarında kuraklığa dayanamayarak yok oldu. Buna karşılık çamgiller büyük ormanlar oluşturdu.

Permiyen sonundaki büyük yok oluş tüm türlerin %90-95′ini yok etti.

İlk Kitlesel Biyolojik Yokoluş

1. zaman yaklaşık 295 milyon yıl sürdü. Zamanın sonuna kadar omurgalı sınıflardan balıklar, çift yaşamlılar ve sürüngenler hızla evrimleşti. !. zaman sırasındaki en önemli olay canlıların sulardan karalara çıkması ve buralada kendilerine yeni yaşam alanları bulmasıydı.Bu olay bitkiler – balıklar – çift yaşamlılar – sürüngenler arasındaki evrimsel ilişkilerle gerçekleşti. 1. zaman sonundaki ani iklimsel değişiklikler biyolojik toplu yok oluşlara neden olmuştur. Tüm türlerin % 90 – 95′i oradan kalktı. Böylece trilobitler, graptolitler, tablalı mercanlar, fusulinler gibi omurgasız canlılarla zırhlı balıklar ve ilkel sürüngenler gibi omurgalılar 2. zaman geçemedi.

Mesozoyik (2. Zaman)

Triyas

(250 -203 milyon yıl)

Dinozorların ayak sesleri

Pangaea kıtası bir bütün halinde ve henüz parçalanmamış durumda
İklim karasal ve sert.

Büyük yok oluşum ardından denizlerde ve karalarda yaşamın yeniden çeşitlenip zenginleşmesi

İlk dinozorlar.

İlk memeliler ve pek çok yeni sürüngen grubunun görülmesi ve bunların farklı ekosistemlere yerleşmeleri.

İlk mercanların ve belemnitlerin görülmeleri

Triyas’ta, ilk toplu yok oluştan kurtulmayı başaran az sayıda ve çeşitlilikteki canlı grubu, uyumsal açılımla boşalan ekosistemlere yayılmışlardır. Bu devirde denizlerde yaşayan omurgasızlar büyük oranda modern biçimlerine kavuştu ve bitki yaşamında açık tohumluların ve özellikle kozalaklı bitkilerin baskınlığı arttı. Karasal ekosistemlerde omurgalıların baskınlığı devam etti. Sürüngenler süper kıtalar üzerinde ve okyanuslarda uygun iklim koşulları altında çok daha kolay evrimleşme olanağı buldular. İlk toplu yok oluştan kurtulabilen az sayıda sürüngenlerden terapsitler , çift yaşamlılardan Labyrinthodont ve Archosaurular çeşitlendi. Dinozorlar henüz çok çeşitli değildi. Devrin sonuna doğru ilk memeliler ve timsahlar görüldü.

Jura

(203 – 144 milyon yıl)

Dev sürüngenler devri

Pangaea kıtasının parçalanmaya başlaması.
Ekvatoral ve nemli olan iklim devir boyunca gittikçe yumuşaması
Dinozorlar karasal ekosistemlerin baskın omurgalı grubu olması
Denizlerde sürüngenler devri başlaması
Sürüngenler uçmaya başlaması
Belemnitler denizlerde yaygınlaşıp çeşitlenmesi
Bitkiler dünyasında “Sikatlar” yükselmesi
Kuşlar ilk defa görülmesi

Jura devri sırasında dinozorlar hızla evrimleşerek çeşitlenip dev boyutlara ulaştı. Jura başlarında Diplodocus ve Apatosaurus gibi dev sauropod dinozorlar çeşitlendi. Allosaurus ve Campsognathus gibi etçil Theropodlar sayıca bollaştı. Bilinen en büyük uçan omurgalı olan Pterosaurlar gökyüzünde egemen oldu; denizlerde yaşayan İhtiyozorlar, Plesiyozorlar ve dev boyutlu deniz timsahları yaygınlaştı.

Havada uçan dinozorlar zamanın sonuna doğru krallıklarını ilan etti. Böylece kuş benzeri dinozorlar yaygınlaşırken, Archeopteryx gibi dinozor benzeri ilkel kuşlar ortaya çıktı. Sürüngenlerden ayrılan bir kol üzerinden evrim geçirmeye başlayan bu ilk kuşlar hem dişli hem de tüylüydü. Bunlar iki sınıf arasında ara geçiş formları olup evrimi kanıtlayan en önemli örneklerden biridir.

İlk gerçek memeliler bu devirde gelişmeye ve çeşitlenmeye devam etti.

Jura’nın sonlarına doğru ilk çiçekli bitkiler ortaya çıktı.

Kretase

(144 – 65 milyon yıl)

Dinozorların yükselişi ve hazin sonu

Dinozorların altın devri
Çiçekli bitkilerin yaygınlaşıp, baskın bitki grubu aşamasına yükselmesi.

Pangaea kıtasının parçalanması devam etmesi ve Lavrasya ve Gondwana kıtaları birbirlerinden tamamen ayrılması

Nemli tropikal iklim koşullarının devamı.

Kretase, pek çok yeni grubun görüldüğü ya da çeşitliliğini arttırdığı bir devir olup dinozorların altın çağıdır. Bilinen dinozorların, %40′ı Kretase’nin son 15 milyon yılında evrim geçirmişlerdir. Tyrannosaurus rex ve Triceratoplar gibi pek çok tanınmış dinozor bu devrin canlıları arasındaydı.

İhtiyozorlar ve Pterozorlar devrin sonuna doğru azaldı. Pek çoğunun soyu K/T (Kretase/Tersiyer) geçişi yok oluşundan önce tükendi. Sıcak kanlı kuşlar, hızla yüzebilen kemikli balıklar ve çiçekli bitkiler Kretase de başarılı gruplar arasındadır. Bu devirde sucul sürüngenlerin dev biçimleri olan Mosazorlar dikkat çekicidir.

İlk defa Kretase’de evrimleşen çiçekli bitkiler hızla yayılarak açık tohumluların yerlerini aldı. Çınar, kavak, söğüt, kestane, meşe ve defne gibi kapalı tohumlu çiçekli bitkiler evrimleşerk tüm karaları kapladı.

Keseli ve plasentalı (yavru gelişimini anne karnında tamamlar) memeli grupları Kretase sırasında evrim geçirmeye başladılar; fakat yaygınlaşmak için devrin sonunda gerçekleşecek büyük yok oluşu beklemek zorunda kaldılar.

Denizlerde sürüngenlerin ve balıkların egemenliğinin yanı sıra omurgasızlardan ammonitler ve rudistler evrimleşerek çeşitlenen önemli gruplardı.

Devrin sonunda bir meteor çarpması sonucu gerçekleştiği düşünülen büyük yok oluş, hem dinozorları ve hem de pek çok yaygın canlı grubunu ortadan kaldırdı.

İkinci Kitlesel Biyolojik Yokoluş

Yaklaşık 65 milyon yıl önce yerküre, korkunç bir meteor yağmuruna hedef oldu. Oluşan yoğun gaz ve toz bulutu güneşin yararlı etkilerini uzun süre kesti. Bu durum, iklimde büyük çapta değişikliklere yol açtı ve besin zinciri bozuldu. Bu büyük trajedi ile başta dinozorlar olmak üzere karalarda ve denizlerde canlıların bir çoğu yok oldu. Geriye kalan gruplar arasında en şanslıları memelilerdi. Bu büyük felaket memelilerin 3. zamanda gelişmesi ve evrimleşmesi için evrimsel olarak boş alanlar yarattı. Artık zafer memelilerindi.

Senozoyik (3. Zaman)

Paleosen

(65- 53 milyon yıl)

Memelilerin Zaferi

İkinci toplu yok oluşun ardından yeryüzünde her şey yeniden başladı. Yaşam tümüyle normal hale gelinceye kadar yaklaşık 10 milyon yıl geçmişti. Büyük felaketten keseli ve plasentalı memelilerin ilkel tipleri az bir kayıpla kurtulmuştu. Bunlar, dallanan evrim kollarıyla çeşitlenerek karaları işgal etmeye ve dinozorlardan boşalan evrimsel alanları hızla doldurmaya başladı. Bu devrede kıtaların birbirinden ayrı takımadalar biçimindeki konumu, memelilerin birbirinden etkilenmeden farklı evrimsel çizgilerde çeşitlenmelerine neden olmuştur. Günümüzün canlıları ile soyları tükenmiş pek çok grup; eteneli; keseli, tek delikli ve kuşlar bu devirde evrim geçirmeye başladı.

Denizlerde yeni tip omurgasızlar yaşama katıldı.

Sürüngenler ve kuşlar yeni gruplarla evrim yolculuklarına devam ettiler.

Paleosen süresince Dünya ölçeğinde deniz seviyesi düşük olup Kuzey Amerika, Afrika ve Avusturalya’nın iç bölgelerinde kuraklık yaşanmıştır.

Eosen

(53 – 33.7 milyon yıl)

Memelilerin yükselişi ve günümüz yaşamının doğuşu

Bu devirde iklim genel olarak sıcak ve ılıman, mevsimler belirsiz, yağışlar oldukça bol ve deniz seviyesi yüksekti. Artık karalarda tümüyle memeliler egemendi. Etçiller, otçullar, keseli memeliler ile primatların (insan ve maymunların ataları ile birlikte ortak grubu) dahil olduğu plasentalı memeliler yaşamda yerlerini aldılar.

At, tapir, gergedan, fil, domuz, deve ve primatların dahil olduğu çağımızın memeli takımlarının çoğu ilk defa Erken Eosen’de 10 kg dan daha az hayvanlar olarak ortaya çıkmışlardı. Günümüzdeki biçimlere benzer olmasa da ilk yarasalar böcekçillerden farklanarak evrimleşti.

Bu devrede, kuzey Amerika ile Asya arasındaki Bering boğazı iklimsel değişiklikler nedeniyle bir çok hayvan grubu için kara köprüsü oldu. Böylece, çağımız toynaklılarının (atların) ataları Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika’ya yayıldı. Başlangıçta küçük boyutlu olan memelilerin bazıları devrenin sonuna doğru boyutlarını hızla artırarak dev boyutlara ulaştı.

Balina ve deniz inekleri gibi deniz memelileri ilk defa bu devrede evrim geçirmeye başladı. Balinalar Eosen devri içinde (Zeuglodan 20-25 m) büyük boyutlara ulaştı. Kazlar, ördekler, balıkçılar, baykuşlar ve şahinler ve benzeri ilk çağdaş kuşlar da ilk defa Eosen de görüldü.

Omurgasızlardan nummulitler ve yumuşakçalar (molluska) tropikal denizlerde gelişip çeşitlendiler.

Oligosen

(33.7-23.8 milyon yıl)

İlk hortumlu memeliler

Oligosen’de iklimde belirgin bir soğuma gerçekleşti. Pek çok hayvan grubunun yaşadığı alanlar bu sıcaklık azalmasından etkilendi. Yaygın görüşe göre Himalaya dağ kuşağının yükselmeye başlaması iklimsel soğumaya neden olmuş ya da hızlandırdı. Soğumayla birlikte Antartika üzerinde buzullar oluşmaya başlıyarak, deniz seviyesinde düşüş görüldü ve bunun sonucunda da denizlerdeki plankton sayısı ve çeşitliliğinde düştü ve kıtalar kuraklaştı. Tropik ormanlar ekvator kuşağına çekilirken, yerlerini yaprağını döken ılıman iklim ormanlarına bırakmışlardı. Bu devrede çiçekli bitkilerin çağdaş biçimlerinin çoğu evrimleşip, yaygınlaşmıştı. Bunlar arasında en dikkat çekici olanı “ot”lardı. Asya’nın kurak iç bölgelerinden başlayarak yayılan otlarla, ilk otlak alanlar oluştu.

Gelişmiş sindirim sistemine sahip ilk çift toynaklılar Oligosen’de evrim geçirdiler. Yeni sindirim sistemleri onlara lifli ve sindirimi zor otlarla beslenmede büyük avantaj sağladı.

Oligosen’nin en iri hayvanları tek toynaklılardı. Bu devrede yaşayan Orta Asyanın dev boynuzsuz gergedanı Paraceratherium (Baluchitherium) yaşamış en büyük karasal memeli bir hayvandı ve yüksekliği omuz hizasında 6 m, uzunluğu 8 m ve ağırlığı da 10 ton kadardı.

Afrika’da fillerin ataları ve gergedan benzeri hayvanlar boyutlarını geliştirmişlerdi. Kendine özgü keseli memeli faunasıyla Avusturalya’da memeli çeşitliliği arttı.Yırtıcı memeliler, atlar, gergedanlar, domuzlar, geyikler Oligosen’de çeşitlendi.

Miyosen

(23.8-5.3 milyon yıl)

Atların göçü ve egemenliği

Miyosen göreceli olarak ılıman bir devredir. Devre boyunca kuraklık ve devre sonlarında ise soğuma gerçekleşti.

Miyosen’in en önemli biyolojik değişimi; ormanların azalmasıyla çöl, otlak alanlar ve tundra gibi açık yaşam sistemlerinin kurulmasıydı. Bu durum ılıman iklim kuşağında yeni bir çeşitlenmeye ve hayvansal yaşamda pek çok morfolojik farklılaşmaya neden olmuştu. Özellikle kuşlar ve memelilerde yeni türlerin ortaya çıkmasına olanak sağlamış ve memeli çeşitliliğini zirveye ulaştırmıştı. Böylelikle geyikler, rakunlar, gelincikler, zürafalar ve sırtlanlar soylarından farklı türler geliştirmişlerdi.

Kıtalar arasındaki su engellerinin zaman zaman kalkmasıyla; Avrupa-Asya-Afrika, Asya-Kuzey Amerika arasında hayvansal göçler yaşandı. Denizlerde balinalar ve deniz inekleri evrim geçirmeye devam ettiler; hem tek hem de çift toynaklı hayvanlar hızlı bir farklanma evresi yaşamışlardı. Bu devrede üç parmaklı atlar, develer, değişik özellikte gergedanlar, dört savunma dişli filler (Gomphotheridae) ve insansılar (Anthropoidler) yaygınlaşmışlardı. Orta Asya’dan Anadolu’ya, kuzey Afrika’ya ve Avrupa’ya doğru günümüz atına çok benzeyen Hipparion’lar göç etti.

Pliyosen

(5.3-1.8 milyon yıl )

Hominidlerin (İnsan soyunun) evrimi

Pliyosen boyunca küresel soğuma eğilimi devam etmiş ve kutup buzulları alanlarını genişletmiştir. Yerküre Pliyosen’in sonuna doğru buzul çağlarına girmiş; yarı tropikal bölgeler Ekvatora doğru geriledi. Buzul alanlarının artması deniz seviyesinin düşmesine ve bunun sonucunda da Kuzey-Güney Amerika ile Amerika-Asya arasında karasal bağların kurulmasına neden oldu.

Pliyosen faunası Miyosen’den çok farklı değildi. Günümüz memelilerinin tüm takım ve aileleri evrimlerine devam ettiler. At, gergedan, fil, tapir ve develerin soyları azalırken, kemirgenler, özellikle yer sincapların sayıları arttı. Tek toynaklı atlar ilk defa bu devirde evrimleşti. Kılıç dişli kaplanlar, köpekler, gelincikler Miyosen’in önde gelen yırtıcı hayvanları olmuştu. Hominidlerin (insanların) evrimi bu devrenin en önemli olayları arasındadır. Afrika’da savanların ve açık alanların yaygınlaşması Hominidlerin bu alanlara hızla yayılmasına neden oldu.

Pleyistosen

(1.8 – 0.01 milyon yıl)
Buzul çağları

Pleyistosen insan türlerinin evrim geçirdiği bir devredir. İnsan alet yapmaya ve ateşi kullanmaya bu devrede başladı.

Pleyistosen’de buzul çağlar ile bunları bölen ılıman hatta tropik dönemler de yaşandı. Buzul dönemlerde buzullar ılıman kuşağa doğru ilerleyerek zaman zaman karaların yüzde otuzunu kapladı; buna bağlı olarak deniz seviyeleri düştü ve kıtalar arasında karasal bağlantılar oluştu. Bu durum hayvan ve insan türlerinin göçlerine olanak sağladı.

Pleyistosen’deki yaşam günümüze çok benzemekteydi. Bugün yaşayan pek çok kozalaklı, çiçekli bitki, böcek, yumuşakça kuş ve memeli cinsi-türü bu devrede de yaşamıştı. Ancak bu hayvanların yeryüzündeki yaşam alanları, günümüzden oldukça farklıydı. Fillerin ve su aygırlarının Pleyistosen temsilcileri Londra’nın bulunduğu enleme kadar yayılmışlardı. Ayrıca Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika’da; kılıç dişli kaplanlar, mamutlar, kürklü gergedanlar, geniş boynuzlu bizonlar, mastodonlar, kurtlar ve develer yaşamaktaydı.

Pleyistosen sonunda buzul çağları sona ermiş; iklim ılımanlaşmış ve denizler hemen hemen günümüzün seviyesine ulaşmıştır.

Pleyistosen sonunda gerçekleşen yok oluşla birçok hayvan türünün soyu tükenmiştir. Bazı bilim adamlarınca bunun nedeni olarak avcılık yapan insanlar gösterilmektedir. Ayrıca insanların taşıdığı bir virüsün de tüm bu türleri yok etmiş olabileceği düşünülmektedir.

Holosen

(0.01 milyon yıl – Günümüz )

Dünyamız nereye koşuyor?

Gerçek bir jeolojik devre değildir.
Pleyistosen’de yaşanan son buzul çağının sona ermesiyle başlayan devre yaklaşık 10 bin yıl öncesinden başlayan ve günümüze ulaşan bir zaman dilimini ifade etmektedir.

Buzul çağları arasında daha sıcak bir buzul arası dönemi ifade eden Holosen, insanlığın tüm kayıtlı tarihini ve uygarlığını içerir. Bu devrede insanlar yerleşik hayata ve tarım toplumuna geçerek pek çok uygarlık kurmuşlar ve doğayı ciddi olarak etkileyip değiştirmişlerdir.

Kaynak:

http://www.mta.gov.tr/v1.0/daire_baskanliklari/ttm/index.php?id=jeolojik

‘Evrim biyolojinin kendisidir’ / Prof. Steve JONES

Evrimi anlamadan biyolog olamazsınız. Tıpkı yerçekiminin doğru olduğuna inanmadan fizikçi olamayacağımız gibi. Nihayetinde bildiğimiz her şey buna bağlıdır. Her ne kadar evrim, biyolojiye eklediğimiz bir şey gibi görünse de aslında biyolojinin kendisidir. Biyolojinin şu alanını seviyorum çünkü hastalıkları yok ediyor fakat evrime inanmıyorum, demek mümkün değil. Biyolojinin belli parçalarını seçip istemediklerinizi dışarıda tutamazsınız.

Evrensel Basım Yayın’ın 300. kitabı olan Neredeyse Bir Balina, Darwin’in Türlerin Kökeni’nin güncel bilimsel bilgi birikimi ışığında İngiliz genetik profesörü Steve Jones tarafından yeniden ele alınarak yazılmış bir versiyonu. Bildiğiniz gibi Bilim ve Gelecek’in Ekim 2006 tarihli 32. sayısının kapak dosyası bu kitaptan yola çıkarak kotarılmıştı ve Steve Jones’un bir makalesi de yer alıyordu. Sade bir dilin ve güncel örneklerin hakim olduğu kitap Steve Jones’un bilimin herkesçe anlaşılır kılınması için attığı ilk adım değil. Genetikle geçen onlarca yıl, evrim, varyasyonlar, ırklar, seks ve kalıtımsal hastalıklar gibi onlarca konunun bilimsel aktivitelerle doğrudan ilişkisi bulunmayan insanlarca anlaşılır kılınması için yaptığı televizyon ve radyo programları, popüler bilim kitapları, gazete makaleleri, kısaca bilim misyonerliği çabası 62 yaşındaki Profesör Steve Jones’u geçtiğimiz ay İstanbul’a getirdi. Şu anda University College London’da Cepaea nemoralis türü kara salyangozlarının çeşitliliği üzerinde çalışan Jones’un İstanbul Teknik Üniversitesi Gümüşsuyu Kampüsü’nde ve 25. İstanbul Kitap Fuarı’nda düzenlenen “Evrim Kuramına Güncel Bir Bakış” başlıklı söyleşisini kaçıran okuyucularımız için, yaptığımız söyleşinin bir telafi olacağını umuyoruz.

Professor Steve Jones

Prof. Steve Jones

Darwin neyi, ne kadar biliyordu?
Darwin’in Türlerin Kökeni’ni yazdığı zaman mevcut olmayan bilgiler size göre onu en fazla hangi aşamada zorlamıştır? Örneğin, jeolojik zamana ilişkin ani türsel değişimlere karşılık tarihsel zaman içinde sabitlik gösteren tür tablosu, yani değişim ve sabitlik sorunu kitapta nasıl ele alınmış? Sizin bu konudaki müdahaleleriniz hangi noktalarda yoğunlaştı?
Darwin Türlerin Kökeni’ni yazdığında DNA ve kalıtım hakkında fazla bir şey bilmiyordu. Oysa şimdi lise çağındaki çocuklar için bile DNA’nın görüntülenmesi mümkün. Darwin bütünü parçalara ayırmak ve bunlar arasındaki uyuşumu, benzerlik ve ayrılıkları karşılaştırmak yani diğer bir ifadeyle anatomik bir çalışma devam ettirmek yoluna başvurmuştu. Aslında bizim yaptığımız bu yaklaşımı daha da derinleştirmekten fazlası değil. DNA’nın anatomisi Darwin’in anatomik analizlerini doğruluyor. DNA’daki benzerlikler temel alınarak tüm canlıların bir sistemler hiyerarşisine yerleştirilmesi mümkün; tıpkı Darwin’in grup içinde grup şeklinde ifade ettiği gibi. Kediler kaplanlara benzer. Kediler ve kaplanlar köpeklere daha az benzer. Kediler, kaplanlar ve köpekler farelere daha az benzer vb. Bu gruplandırmayı sokaktan geçen herhangi biri de yapabilir; anatomist ise daha etkin bir hale sokar. DNA da bu anlamda derinlemesine bir ayrım sağlayabilir.
Sonuç olarak DNA’nın keşfinin evrime olan yaklaşımımızı fazlaca değiştirdiğini düşünmüyorum. Fakat kalıtımdan anladığımız şeyi tamamen değiştirdi. Darwin kalıtımın mekanizması konusunda tamamen yanılıyordu. Kanda yer alan birtakım maddelerin bir araya gelerek bireye anne ve babasının ortalama özelliklerini sağladığını düşünüyordu. Türlerin Kökeni’nin yayınlanmasından iki yıl sonra İskoç bir mühendis kendisine yazdığı bir mektupta şöyle demişti: “Avantaj sağlayan bazı özellikler zamanla yaygınlaşabilir. Şöyle bir örnek açıklayıcı olabilir: Sarı ve kırmızı boyaları karıştırdığımızı ve mor elde ettiğimizi düşünelim. Kırmızı renk avantaj sağlıyorsa durum kötü çünkü mordan kırmızıya dönmek mümkün değil”. Bu düşünce karşısında Darwin’in eli kolu bağlıydı çünkü kuramında ciddi bir sorun olduğunun farkına varmıştı. Aynı zamanda dürüst bir bilim adamı olduğundan Türlerin Kökeni’ni hatasını düzeltmek üzere baştan yazmaya koyulmuştu fakat başarılı olamadı. Elbette Mendel’in kalıtım birimlerinin karışımına getirdiği açıklama, yani bunların bir araya gelip yeni nesillerde tekrar ayrıldığını söylemesi durumu çözebilirdi. Fakat Darwin’in Mendel’den haberi olmadı. İşte günümüz ve Darwin’in çağı arasındaki en büyük fark bu.
Bana gelince, kalıtım konusundaki bilgilerimi kitaba elbette ekledim. Fakat amacım bir genetik ders kitabı yazmak değildi, öyle de yaptım.

Genetik belirlenimin etkisi nereye kadar?
Peki, kalıtım ve değişmezlik konusunun Darwin tarafından algılanma biçiminden çağımız bilimcilerinin yaklaşımına dönelim. Toplum için dezavantaj veya avantaj niteliği taşıyan insan imaları sizce dozu kaçırılmış bir genetik belirlenimciliğin göstergesi mi yoksa dünyanın dört bir yanında sürdürülen deneylerden elde edilen sonuçların doğru bir yansıması mı?
Evrimi her tür topluluk için bir özür olarak kullanma eğilimi çok büyük. Marx’tan Bayan Thatcher’a -ne yazık ki!- kadar evrim hemen herkesin konusu oldu ve bu genetik belirlenimcilik hakkındaki birçok yanlış anlamayı da beraberinde getirdi. En basit ifadeyle kollarımı çırptığımda havaya yükselmememin nedeni kollarımın yerinde kanatlarımın olmamasıdır ve bu genetik belirlenimdir. Kulağa bayağı geliyorsa insanlara dair daha makul bir örnek verelim; koşma yetisi gibi. İnsanlar koşabilirler fakat bazılarının daha hızlı koştuğu muhakkak. Herkesin koşabiliyor olması iki bacağa sahip olmalarından, yani genlerinden kaynaklanıyor. Öyleyse asıl soru şu: “Bazılarının daha hızlı koşuyor olması genlerinden mi yoksa yaptıkları antrenmanlardan mı kaynaklanıyor?” Sonuçta daha hızlı koşmak için daha çok çalışmak gerektiği kesin.
Bu örneği daha iyi anlamak ve sorumuza yanıt vermek için yaklaşık on yıl önce keşfedilen bir geni ele almak gerekecek: anjiyotensin dönüştürücü enzim (ADE) geni. Kan gruplarıyla ilgili bu genin ağır ve hafif iki tipi mevcut. Türkiye’de hafif tipi taşıyanların oranı her altı kişide bir kişi, bu kişiler genin tek kopyasını taşıyorlar. Yapılan araştırmalar tek kopya taşıyan kişilerin kalp krizi geçirme olasılıklarının daha fazla olduğunu ve kalp ilaçlarına yanıt verme olasılıklarının daha yüksek olduğunu gösteriyor. İşte bu genetik belirlenimdir. Bazı durumlarda hastanelerde acil müdahale gerektiren hastalarda bile, hayat kurtarıcı işlemleri uygulamadan ADE geni kontrol ediliyor. Güçlü tipi taşıyan kişilere müdahale yapılırken zayıf tip taşıyıcılarında uygulanacak girişimlerin sonuçsuz kalacağı biliniyor. Genetik belirlenimin bir örneği daha…
İşin sosyal boyutuna geri dönecek olursak; örneğin olağanüstü sportif başarılara imza atan bireylere baktığımızda, hatta daha klasik bir örnek olması için oksijen desteği olmadan Everest Dağı’na tırmanan insanları ele aldığımızda, yapılan araştırmalar bu işi başaran kimselerin tümünün ADE geninin güçlü versiyonunun iki kopyasını taşıdığını ortaya koyuyor. Tek bir güçlü kopya veya iki zayıf kopya taşıyan kişilerin, ne kadar çalışırlarsa çalışsınlar bu tırmanışı başarmaları mümkün gözükmüyor. Bu da genetik belirlenimdir. Sonuç olarak genetik belirlenimin var olmadığını söylemek delilik olur. Olimpiyatlara katılacak ulusal takımın yalnızca antrenmanlarda daha iyi dereceler yapmalarına göre değil aynı zamanda ADE genlerine göre de seçilmeleri ilginç olurdu. Fakat bu konuda ne kadar ileri gidilebilir? Örneğin ABD’de cinayet işleyen insanlar mahkemeye çıkıp kendilerini kontrol etmelerini engelleyen bir gen taşıdıklarını, kavga çıkaran biri karşısında bu nedenle kendilerini kaybettiklerini söylüyorlar. “Benim suçum değil, genlerimin suçu diyorlar”. Bu insanlar şimdiye kadar savunmalarında başarısız olmuş olabilirler fakat bunlar günün birinde geçerlilik kazanacaktır. Sonuçta böyle bir şey yoktur çünkü varlığından hoşlanmıyorum denilemez. Genetik belirlenim vardır ve bizim bununla başa çıkmayı öğrenmemiz gerekiyor.

Neden farklı insanlar genlerin farklı tiplerine sahip?
Belirli davranışları veya işlevleri modelleyen genlerin varlığı anlaşılabilir fakat, taşıyıcısına ve türe sağladığı avantaj nasıl açıklanabilir? Ne tür bir süreç örneğin saldırganlıkla ilgili bir geni kalıcı ve varyasyona açık bir hale getirmiş olabilir?
İşte bu genetiğin en büyük ve anlaşılmamış sorusudur. Yukarıda örnek verdiğimiz türde genlerin farklı tiplerine neden sahip olduğumuz sorusu genelde genetikçilerin cevaplayamadığı, dolayısıyla sormadıkları bir soru haline geldi. İnsan genom projesi bitirildiğinden beri bunun devamı niteliğinde yeni bir proje gündeme geldi: Hap-Map. İnsan genomundaki 9 milyon farklı DNA noktası kullanılarak genomdaki belli alanların haritası çıkarılıyor. Neden DNA üzerinde 9 milyon değişken nokta var? Verilebilecek kolay yanıt değişkenliği mutasyonlara bağlar. Evrimsel biyolojide ise bu mutasyonlara bağlı değişkenlik tüm sistemler için zaten kabul edilen bir bilgi. Bundan çok daha fazlası olmalı… Uzun süredir, renk ve kabuk şekli açısından farklılık gösteren salyangozların genetiği üzerinde çalışarak benzer sorulara ben de yanıt arıyorum.

Çöp mü hazine mi?
Çöp DNA’ya ne dersiniz? Kısa süre öncesine kadar çöp yakıştırması uygun görülen bölgeler bugün insanı insan yapan özelliklerin arandığı alanlar oldu. Çöp mü hazine mi?
Evrimsel açıdan herhangi bir şeyi önemsiz olarak atfetmek başlı başına bir hatadır. 1970′li yılların başında genomun incelenmeye başlandığını ve büyük kısmının protein kodlamadığını gördüklerinde çok şaşırdıklarını hatırlıyorum. Bu son derece beklenmedik bir durumdu ve çöp DNA ifadesi kullanılmaya başlandı. Çöp kelimesini asıl anlamlı yapan Fugu rubripes (kirpi balığı) olarak bilinen bir balığın genomunda yapılan gözlemler oldu. Dışarıdan bakıldığında hiçbir farklılığı olmayan bu balığın genomunda çöp DNA hemen hiç mevcut değildir. Yani neredeyse tüm DNA protein kodlayıcı genlerden oluşuyor ve balıkta görünür hiçbir sorun yok. Bir balıkta bu olabiliyorsa neden bizde olmuyor. Üstelik bu genom açısından oldukça maliyetli bir iştir. Tüm bu malzemenin kopyalanması, bunun için enerji ve hammadde harcanması yerine madem mümkün ne diye kurtulmuyoruz? Şimdilerde çöp DNA içinde de birtakım diziler saptanmaya başlandı. Bu dizilerin bizzat protein kodlamakla birlikte işlevsel genler üzerinde kontrol sağladıklarını görüyoruz. Sorunun yanıtını hala bilmiyoruz fakat gerçek şu ki şu anda çöp DNA dediğimiz şeye “altın” diyeceğimiz ve önemsiz olarak nitelendirdiğimiz şeyin önemini fark edeceğimiz gün yakındır.

Kimin DNA’sını alsak?
Sizin ilk tepkiniz ne olmuştu? Ciddi bir sorun olduğunu düşündünüz mü?
Evet, bir sorun olduğuna kesinlikle inanıyordum ve tam da bu nedenle evrimsel biyoloji ile ilgilenmeyi seçtim. Moleküler biyologlar veya hücresel biyologlar daima birtakım keşifler yaparlar ve felsefi konuşmak gerekirse hayata platonik bakarlar. Hücre diye veya genom diye bir tespitte bulunur, bunun tanımını verirler, o kadar. İnsan Genom Projesi’nde de aynı şey oldu. Belli bir kişinin genomunu almadılar ve projeye ilk başladıklarında kimin DNA’sını kullanacakları konusunda kararsızlığa düştüler. James Watson kendi DNA’sının kullanılmasını talep etti. Nelson Mandela’yı önerenler oldu. Tüm dünyanın tanıdığı harika bir adam, iyi bir fikir olabilirdi. Sonuçta tüm dünyadan 30 kişi seçmeyi uygun gördüler. Hepsinin bir araya getirilmesiyle ortalama bir insan yaratıldı. Bizler de bir kenarda durmuş “Bu adamlar da ne yapıyor böyle? Delirmişler mi? Neden genomu haritalıyorlar?” diyorduk. Bunu yapmalarının nedeni işte söz ettiğim bu platonik bakış açısıydı. Bunu yaptıklarında işlerinin biteceğini düşündüler. Oysa artık durumun o kadar da basit olmadığını biliyoruz. İnsanlar arasında azımsanmayacak bir genetik varyasyon vardır.

Irklar arasındaki farklar
Söz konusu varyasyonlar ne kadar büyük? Mesela ırklardan veya insan türü dahilindeki alttürlerden bahsedebilecek kadar büyük ve önemli mi?
Aslında insan ırkı sorunu biyolojide geride bırakılmış bir soruydu fakat, ilk olarak Francis Galton’un biyoloji alanındaki çalışmalarıyla tekrar gündeme geldi. Şüphesiz bir ırkçı olan Galton’un hazırlamış olduğu “İnsan ırklarının zihinsel kapasitesi” başlıklı bir diyagramı hatırlıyorum. Normal dağılım denen istatistiksel gösterim biçimini kullanarak yaptığı sıralama yukarıdan aşağıya şöyleydi: Eski Yunanlılar, İngilizler, Avrupalılar, Afrikalılar, Avustralyalılar ve son sırada köpekler. Üstüne üstlük köpekler ve Afrikalılar’ın örtüştüklerini söylüyordu. Elbette bu korkunç bir saçmalık. Diğer yandan uzaktan bakıldığında, örneğin Mars’tan gelen bir uzay gemisinden dünyaya bakıldığında birçok farklı insan türünün var olduğu düşünülebilir; siyah derililer, açık renkliler, sarı renkliler, çekik gözlüler vb.
Irklarla ilgili asıl gerçek şu ki gördüğünüz şey aslında gen dağılımının tam bir yansıması değildir. Çok kısa süre önce sonuçlanan bir çalışmaya göre derinin siyah veya diğer renklerden biri olması tek bir gene bağlı olarak değişiyor. Genin iki versiyonundan biri derinin siyah olmasını, diğeri ise diğer renkleri sağlıyor. Birçok insanın umduğundan çok daha basit bir açıklama. Diğer genlere baktığınızda, örneğin kan grupları, proteinler, DNA vb., bir Türk ile bir Çinli veya bir Afrikalı arasındaki fark bu anlamda çok daha küçüktür. Ayrıca ırkların birbirleriyle çiftleşmeleri veya çiftleştiklerinde doğurgan döl vermeleri mümkün olmayan ayrık biyolojik birimler şeklinde tanımlanamayacağını da biliyoruz.
Her şey bir yana Afrikalılar Avrupalılar’dan biyolojik olarak tamamen farklı olsalardı da bunu söylemekten kaçınmazdım. Aradaki küçük farkların varlığı ise benim ırkçılık hakkındaki kişisel görüşlerimi değiştirmiyor. Nesnel verilere sahip olmayan bilimi ayrı bir kenara almak gerekiyor; insanları, sirke sineklerinin üzerinde çalışır gibi değerlendirmeye almak! Sonuç olarak Afrikalılar’dan veya Araplar’dan hoşlanmayan insanlar, ulaşılan sonuçların ikna ediciliğine aldırmadan bu tutumlarına devam edeceklerdir. Eğer onlara bir neden sunan genetikse genetiğe, başka bir şeyse o şeye sığınacaklardır.

Bakteriler, şempanzeler Uzak-yakın akrabalarımız
O halde genetik yakınlık ile türsel ilişki arasında doğrusal bir ilişki yok. Diğer yandan türler arasında akrabalık ilişkilerini ele alan tüm çalışmalar DNA düzeyindeki gruplamalara dayanıyor. Genetik ilişkiyi ortaya koyma aşamasında bir alt sınır mı var?
Aslında belli bir sınır yok. Asıl heyecan verici olan herhangi bir yapının merkezinde yatan kısma baktığınızda birçok mekanizmanın, mesela enerji elde etmek için besinlerin yıkımı gibi, değişmediğini görebilirsiniz. Bakterilerdeki mekanizmalar insan türündekilere oldukça benzer. Bence bu bakterilerle uzak akraba oluşumuz için oldukça güçlü bir kanıt. Mekanizmalardaki değişimlerin ilerleme sağlamak kadar hasara neden olma olasılıkları da var. Bu yüzden oldukça muhafazakâr bir yapıdan söz ediyoruz. Her iki olasılık söz konusu olduğundan evrilme zemini doğuyor. İnsan insülin geni veya büyüme hormonu geni bakteri genomuna aktarıldığında faaliyet göstermeye devam ediyor. Bu şekilde büyüme hormonu üreten fabrikalar var. İşin ticari boyutu bir yana, durup düşündüğümüzde bakteri içine yerleştirildiğinde çalışmaya devam eden insan geni kavramının ne kadar büyüleyici olduğunu görebilirsiniz. Bu işleyişin nedeni bakterilerle olan akrabalığımızdır. Şempanzelere ise çok daha yakınız. Veya ikimizin yakınlığı, dünya üzerinde herhangi birinin bir şempanzeye olan yakınlığından daha fazladır. Zaten evrim de bundan ibaret…

Y kromozomu, ilginç bir konu
Bir de evrimsel eğilim, ileri gidiş gibi iddialara sıkça konu edilen Y kromozomu mevzusundan kısaca söz edebilir misiniz?
Bu oldukça ilginç bir konu. İnsanlardaki ve şempanzelerdeki Y kromozomu birbirinden oldukça farklı. Şempanzelerde Y kromozomu çok daha küçük yani çok daha hızlı gen kaybediyor. Doğrudan Y kromozomu hakkında söylenebilecek şeyler de var: TDF, testis belirleyici faktörü gibi. Cinsiyet belirme bölgesi üzerinde yer alıyor. Eğer bu geni taşıyorsanız erkek olursunuz, yoksa olmazsınız. Üç yıl önce David Page adlı bir Amerikalı genetikçi Y kromozomunu diziledi. Erkek cinsiyetle ilgili başka genler, hatta memeli türlerinde ortak, ikincil cinsiyet özellikleri şeklinde tanımlanan özelliklere ait genler saptandı. Ayrıca palindromik dizilerin ne kadar yoğun olduğu görüldü; soldan sağa ve sağdan sola aynı şekilde okunan diziler. Y kromozomu üzerinde böyle milyonlarca dizi var. Ayrıca dediğimiz gibi çok hızlı evriliyor. Sonuçta Y kromozomuna özel birçok değişik özellik var ve biz bunların nasıl ve neden olduklarına dair net bir açıklama sunamıyoruz. Darwin’in bu konuda söyleyebileceği şeyler muhtemelen seksüel seçime ilişkin olurdu. Tavuskuşunun kuyruğu örneğinde olduğu gibi. Erkeğin kuyruğu dişininkinden çok daha uzundur çünkü erkek dişinin ilgisini üzerinde toplamak ister. Bu aynı zamanda erkek ve dişi arasındaki bir çatışmaya işaret eder. Erkek mümkün olduğunca fazla sayıda dişinin ilgisini çekmeye çalışır. Dişiyse en iyi olan erkeği arar. Bu çatışma cinsel davranışı belirler ve hayvanlar dünyasında çok işe yarar. Şimdiyse genom düzeyinde bir çatışmadan söz ediliyor. Genlerinizin içinde var olan bir çatışma. Aynı genin anneden gelen kopyası ile babadan gelen kopyasının farklı etkilere neden olabildiğini biliyoruz. X kromozomu ve Y kromozomu arasında da böyle bir durum var. Çünkü dişi, erkek özellikleri taşımanın yol açacağı zarar verici etkileri ortadan kaldırmaya çalışır. Savaş devam eder ve tüm savaşlarda olduğu gibi uç noktalar yaşanır. Y kromozomu giderek küçülmeye başlar ve artık bu noktadan sonra başka bir cinsiyet belirlenim süreci başlar. Örneğin kuşlarda çok daha farklı bir cinsellik davranışı var. Sonuç olarak seksin olduğu yerde evrim de çok hızlı hareket eder.

Evrimi anlamadan biyolog olunmaz
Son olarak kişisel bir soru yöneltmek istiyorum. Çok basit olarak, evrimle ilgili bunca çalışma, bunca konuşma neden? Evrimi nasıl bir bağlam içine oturtuyor, neden bu kadar önemsiyorsunuz?
Evrim çalışmamın temel nedeni oldukça ilginç bir konu olduğunu düşünmem. Sonuçta evrimi anlamadan biyolog olamazsınız. Tıpkı yer çekiminin doğru olduğuna inanmadan fizikçi olamayacağımız gibi. Nihayetinde bildiğimiz her şey buna bağlıdır. Her ne kadar evrim, biyolojiye eklediğimiz bir şey gibi görünse de aslında biyolojinin kendisidir. Biyolojinin şu alanını seviyorum çünkü hastalıkları yok ediyor fakat evrime inanmıyorum, demek mümkün değil. Biyolojinin belli parçalarını seçip istemediklerinizi dışarıda tutamazsınız. İşte bu nedenle evrimden söz etmeye devam ediyorum.

Pro. Steve Jones

Kaynak:

Bilim ve Gelecek

Evolution Of The Sexes: What A Fungus Can Tell Us

Fungi don’t exactly come in boy and girl varieties, but they do have sex differences. In fact, a new finding from Duke University Medical Center shows that some of the earliest evolved forms of fungus contain clues to how the sexes evolved in higher animals, including that distant cousin of fungus, the human.

A pseudophore of the fungus Phycomyces blakesleeanus. Pseudophores are aberrant sexual structures produced in strains of this zygomycete fungus that contain both copies of the sex genes. (Credit: Image courtesy of Duke University Medical Center)

A team lead by Joseph Heitman, M.D. has isolated sex-determining genes from one of the oldest known types of fungi, Phycomyces blakesleeanus, findings which appear in the Jan. 10 issue of Nature.

Fungi do not have entire sex chromosomes, like the familiar X and Y chromosomes that determine sexual identity in humans. Instead, they have sex determining sequences of DNA called “mating-type loci.”

Mating-type loci have been found in a number of higher-level fungal species, and exhibit an unusual amount of diversity. These differences occur even among similar fungal species leading scientists to wonder how they evolved.

Heitman’s group hypothesized that the sex-determining arrangement found in one of earliest forms of fungi might reveal the ancestral structure of mating-type loci, serving as a sort of molecular fossil.

“Fungi are good model systems for the evolution of human sexual differentiation because the genetic sequences responsible for sex are smaller versions of chromosomal sex-determining regions in people,” Heitman said.

To identify the mating-type loci in Phycomyces, the researchers used a computer search to compare known mating-type loci in the genomes of other fungal lineages and then genetic mapping. “We employed a usual-suspects approach, comparing proteins between fungal types before identifying a candidate that appeared related in all lineages,” says Heitman.

Within this stretch of DNA, they were able to isolate two versions of a gene that regulates mating, which they dubbed sexM, (sex minus) and sexP (sex plus). Strains of fungi with opposite versions of the sex genes are able to mate with each other.

Both versions of the gene, sexM and sexP, encode for a single protein called a high mobility group (HMG)-domain protein that leads to sex differentiation through an unknown process. This protein is very similar to one encoded by the human Y chromosome, called SRY, that when turned on leads a developing fetus to exhibit male characteristics. Heitman said this similarity suggests that HMG-domain proteins may mark the evolutionary beginnings of sex determination in both fungi and humans.

Heitman’s team proposes that sexM and sexP were once the same gene that went through a mutation process called inversion. The new versions then evolved into two separate sex genes. The same process is most likely responsible for the evolution of the male Y chromosome, Heitman suggests.

Heitman hopes to next identify the sex region in another fungus, Rhizopus oryzae in order to better understand how HMG-domain proteins control sex determination in fungi. Rhizopus’ genes can be cultured and chemically altered in a way that Phycomyces’ sex genes can not.

“Rhizopus can be used to understand the influences of certain genes in lesser studied fungi much in the way we use mice to understand genetic effects in humans,” explained Alexander Idnurm, Ph.D., the primary author on the study and recently appointed assistant professor at the University of Missouri-Kansas City.

Another troubling mystery for Heitman is that certain younger fungal species lack HMG-domain proteins. He proposes that these proteins have been replaced with alternative transcription factors, which are proteins that turn genes on and off.

ScienceDaily (Jan. 10, 2008)

http://www.sciencedaily.com/releases/2008/01/080109173726.htm

Ten Renginin Çeşitliliği

Yerli popülasyonların ten renkleri dağılımı.

Geleneksel ırk sınıflandırmalarında biyolojik özelliklerin kalıtım tarafından sabitlendiği ve uzun bir zaman boyunca değişmeden kaldığı kabul edilir. Şimdi biliyoruz ki herhangi bir biyolojik benzerlik , mutlaka yakın bir ataya sahip olunduğu anlamına gelmez. Örneğin koyu ten rengi , ortak ataya sahip olmamalarına rağmen , tropik Afrikalılar ve yerli Avustralyalılar tarafından paylaşılmaktadır. Bu durumda ırkları biyolojik olarak tanımlamak olanaklı değildir. Bu yüzden , insanın biyolojik çeşitliliğini yansıtan diğer bir çok göstergeyle birlikte -bir zamanlar , ırkları tanımlarken temel ölçütler olarak düşünülmüş- ten rengindeki çeşitliliği konusunda bilimciler bir çok ilerleme kaydetmiştir. Şimdi , biz sınıflama olayından açıklama olayına geçiyoruz , burada doğal ayıklanma önemli rol oynamaktadır.

İlk olarak Alfred Russel Wallace ve Charles Darwin tarafından formüle edilen doğal ayıklanma -tropik bölgeler gibi- verili bir çevrede yaşamaya , çoğalmaya ve en uygun türlerin doğa tarafından seçilme işlemidir. Zamanla çevresine uyum sağlamakta zorlanan canlılar giderek yok olur; Elverişli olanlar ise daha çok döl bırakarak yaşamlarını devam ettirirler. Ten rengindeki çeşitliliğin ortaya çıkmasından sorumlu doğal ayıklanmanın rolü , insanın biyolojik çeşitliliğini açıklamada kullanılır. Benzer açıklamalar insandaki biyolojik çeşitlenmenin diğer bir çok yönü için de kullanıldı , ancak hepsini burada tartışmak için yeterince yerimiz yok.

Ten rengi birçok gen tarafından belirlenen karmaşık bir biyolojik özelliktir –bunların ne kadar olduğu bilinmiyor. Melanin , derinin dış yüzeyinde epiderm tabakasındaki hücreler tarafından üretilen kimyasal bir maddedir. Koyu tenli toplumlarda melanin hücreleri açık tenli toplumlara oranla daha çok sayıda ve daha iri melanin tanecikleri üretir. Güneşin morötesi ışınlarına karşı bir ekran gibi duran melanin , insanları güneş yanığı ve cilt kanseri olmak üzere bir çok hastalığa karşı korur.

On altıncı yüzyıldan önce , dünyadaki koyu tenli toplulukların hemen hepsi tropik bölgelerde yaşamaktaydı. Ekvatorun yirmi üç derece kuzey ve yirmi üç derece güney enlemi arasında kalan , bir başka deyişle , yengeç dönencesi ve oğlak dönencesi arasında kalan bölge. Koyu ten rengi ve tropikal iklim arasındaki birliktelik eski dünyada hep var oldu. İnsanın uzak ataları milyonlarca yıl bu bölgelerde yaşadılar. Afrikanın en koyu tenli insanları Ekvator ormanlarının güneş almayan bölgelerinde değil , açık ya da savanlık bol güneşli alanlarda evrimleştiler.

Tropikal bölgelerden uzaklaştıkça ten rengi açılır. Afrika’da kuzeye doğru ilerledikçe ten rengi koyu esmerden esmere doğru bir dizi geçiş gözlenir. Ten rengi Orta Doğu’ya , Avrupa’nın güneyine doğru , Orta Avrupa ve Kuzey Avrupa’ya doğru ilerledikçe açılma gösterir. Tropik bölgelerin güneyinde de deri rengi açıktır. Buna karşın , Amerika’daki tropikal nüfus , çok koyu tene sahip değildir. Bunun nedeni Yeni Dünya’nın yerli Amerikalılarının açık tenli Asyalı atalarınca iskanının , göreli yakın bir zamana olasılıkla yaklaşık günümüzden 30.000 yıl öncesine tarihlenmesidir.

Göçlerin dışında , ten renginin coğrafi dağılımını nasıl açıklayabiliriz? Doğal ayıklanma buna bir yanıt getiriyor. Torpikal bölgelerden güneşten gelen yoğun mor ötesi ışınlara karşı korunması olmayan insanlar , şiddetli güneş yanığı tehlikesi altındadırlar. Bu da hastalıklara yakalanma riskini artırabilir. Bu durum , tropikal bölgelerde yaşayan insanlarda (güneş ışığını gölgelemek için şemsiye ve ya losyonlar gibi kültürel ürünler kullanmadıkları ya da kapalı yerlerde kalmadıkları takdirde) ayıklayıcı bir olumsuzluk yaratır. Güneş yanığı üreme ve çoğalmada da bu tür insanları olumsuz etkiler. Güneş yanığı aynı zamanda vücudun terleme yeteneğini de bozar. Bu tropikal ısıya maruz kalmış açık ten renginin , Ekvator bölgesinde insanın yaşama ve çalışma yeteneğini azaltabilen ikinci bir nedendir. Tropikal bölgelerde açık tenli olmanın üçüncü olumsuzluğu ise insanlarda cilt kanserine yol açabilecek olan radyasyona maruz kalmaktır (Blum 1961). Bununla birlikte , cilt kanseri genelde öldürücü değildir. Ancak öyle olduğunda üreme genelde sona ermiş olmaktadır. Bu da cilt kanseri farklılaşmış üremeye yol açmadığı için , doğal ayıklayıcı bir unsur olarak oynadığı rolün kuşkulu olduğunu göstermektedir. Tropikal bölgelerde açık ten rengine sahip olmanın yol açtığı bir dördüncü olumsuzluk ise aşağıda tartışılmaktadır.

W.F. Loomis (1967) ve diğerleri açık ve koyu ten renginin her ikisini de doğal ayıklanma etkileriyle açıklar. Loomis insan bedeninin D vitamini üretimini artırmada mor ötesi ışınların rolünü vurgulamaktadır. Çıplak olan vücut doğrudan D vitaminini güneş ışığından sentez yapar. Bununla beraber (açık ten renginin geliştiği kuzey Avrupa ülkeleri gibi) yılın büyük bir bölümünde havanın , insanların giyinik dolaşmaları için yeteri kadar soğuk olduğu bir çevrede giysi , D vitamininin deride üretilmesini engeller.

D vitamini eksikliği bağırsaklarda kalsiyum emilmesine engel olur ve raşitizm diye bilinen beslenme hastalığı ortaya çıkar. Raşitizm , kemiklerin yumuşama ve deformasyonuna yol açar. Kadınlarda kalça kemiğinin deformasyonu çocuk doğurmayı zorlaştırır. Melanin , mor-ötesi ışınlarını engellediği için kuzey bölgelerde koyu tene karşı bir ayıklanma olmuştur. Kuzeyde kış sırasında açık ten rengi , vücudun güneş ışığına maruz kalan bazı bölümleri tarafından mor-ötesi ışınların en yüksek seviyede emilmesini sağlar. Alınan besinler içerisinde D vitamini eksik ise böylece azalan melanin seçici bir şekilde korunur. D vitamini üretimini düşürdüğümüzde , açık ten bulutlu kuzeyde avantajlı , fakat güneşli tropikal bölgelerde avantajlı değildir. Loomis’e göre tropikal bölgelerde koyu ten rengi mor-ötesi ışınları perdeleyerek vücudu fazla D vitamine karşı korur. Bu vitaminin çok aşırısı vücudun yumuşak dokularında kalsiyum deposunu oluşturur ve böbreklerin sonuçte iflas edebileceği potansiyel olarak ölümcül bir duruma (D Hipervitaminosis) yol açabilir. Safra taşları , eklem rahatsızlıkları ve dolaşım sorunları Hipervitaminosis D’ nin diğer belirtileridir.

Ten rengi üzerinde olan bu tartışma , biyolojik benzerliklerin tek nedeninin ortak ataya sahip olmakla açıklanamayacağını göstermektedir. Doğal ayıklanma insan çeşitliliğindeki bu tür durumlara önemli bir katkıda bulunmuştur.

KAYNAK:

C. P. Kottak , Antropoloji: İnsan Çeşitliliğine Bir Bakış , İstanbul , Ütopya Yayınevi , s. 103-105

İkincil Kaynak:

http://dusunenprimat.blogspot.com/2011/03/ten-renginin-cesitliligi.html

Australopithecus Garhi

The Smithsonian Instution’s Human Origins Program Çevirileri – VII

Yaşadığı Yer: Doğu Afrika ( Bouri bölgesi , Orta Awash , Etiyopya )
Yaşadığı Zaman: 2,5  milyon yıl önce

GENEL BAKIŞ

Australopithecus garhi türü çok iyi belgelenememiş durumdadır. Bütün bilgiler bir fosil kafatası (cranium) , dört diğer iskelet parçasına , ayrıca yakın bir bölgedeki aynı katmanda bulunan bir kısım Au. garhi parçalarına dayanmaktadır. Bu parçalar bize bu türün –diğer Australopithecus türlerine kıyasla- daha uzun kalça kemiğine sahip olduğunu göstermektedir. Uzun olmasına rağmen , güçlülüğünü yitirmemiş kollara sahiplerdi. Bu yapılar , bipedal yürümede uzun adımlara doğru giden bir eğilim olduğunu gösteriyor.

EVRİM AĞACI

Bazı bilim adamları , büyük azı dişlerinin Au. garhinin Paranthropus aethiopicus ile soydaşlık ilişkisi gösterdiğini savunuyorlar . Buna rağmen , yüz , kafatası ve dişlerin kombinasyonu Paranthropusa benzememektedir. Bilim adamları başlarda bu keşiflerin Au. garhinin , Homo genusunun(cinsinin) atası olabileceğini bildirmişlerdi.

BULUNUŞU

Bulunuş yılı : 1990
Zamanımızdan önce 3 milyon ile 2 milyon yıl arasını gösteren insan evrimi ile ilgili fosil kayıtları oldukça zayıf. Bu da Bouri , Orta Awash , Etiyopya bölgesindeki keşifleri özellikle önemli kılıyor. Önce 1990’da sonra da 1996 ve 1998’de Etiyopyalı paleoantropolog Berhane Asfaw ve Amerikalı paleoantropolog Tim White liderliğindeki araştırma ekibi , kısmı kafatası ve diğer iskelet parçalarını da içeren 2,5 milyon yıl önceye tarihlenen öncül insan kalıntıları buldular. 1997 yılında , takım bu öncül insana yeni bir tür olarak Australopithecus garhi adını verdiler. “Garhi” kelimesi Afar dilinde “sürpriz” anlamına gelmektedir.

BOY VE AĞIRLIK

Kesin değil ( Kafatası kalıntısı , bir erkeğe ait olabilir , bu kalıntı , diğer Australopithecus türlerine yakın büyüklükte olduğu görülüyor. )

NASIL HAYATTA KALDILAR ?

Australopithecus garhi fosillerinin , en eski taş aletlerin bazılarıyla ve taş aletlerle kırılıp , kesilmiş bazı hayvan kemikleriyle ilişkili olduğu saptanmıştır. Bu türün , taş alet yapımına ve büyük hayvanların etlerinin ve kemik iliklerinin yenmeye başlanmasına geçişte ilk olabilme olasılığı bulunmaktadır.

BİLİNMEYENLER

Australopithecus garhi ile ilgili henüz cevaplanmamış ileriki keşiflerde cevaplanabilme olasılığı olan sorular :

1-
 Bilim adamları bu türe ait daha fazla birey bulacak mı? Onlar bulana kadar , bu türün insan soy ağacında tam olarak nereye oturacağını belirlemek zor gibi görünüyor.
2- Au. garhi , yakınlarda bulunan taş aletleri gerçekten yapmış mıydı?
3- Au. garhi kafatası parçasının , dişi bir Paranthropus aethiopicus ve ya geç Australopithecus afarensis türlerinden birine ait olması mümkün mü?

Kaynak: 

http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/species/australopithecus-garhi

İkinci Kaynak:

http://dusunenprimat.blogspot.com/2011/03/australopithecus-garhi.html

Sahelanthropus tchadensis

Yaşadığı Yer: Batı Afrika (Çad)
Yaşadığı Zaman: 6 ila 7 milyon yıl önce

GENEL BAKIŞ

Sahelanthropus tchadensis , insanın soy ağacındaki bilinen en eski türlerden biridir. Bu tür , 6 ila 7 milyon yıl önce bir zamanda Batı Afrika (Çad)’ da yaşamıştır. Dik yürümeleri ormanların ve otlakların da dahil olduğu farklı doğa koşullarında hayatta kalmalarına yardımcı olmuş olabileceği düşünülüyor. Şu anda Sahelanthropuslara ait sadece kafatası parçaları bulunmuştur. Çalışmalar bu türün , kuyruksuz iri maymun ve insan özellikleri taşıdıklarını ortaya koydu. Kuyruksuz iri maymuna benzeyen özellikleri:
- Küçük beyni ( Şempanzelerinkinden bile küçük ! )
- Eğimli yüz yapısı
- Çok belirgin kaş çıkıntısı
- İnce ve uzun kafatası.
İnsansı özellikleri ise :
- Küçük köpek dişleri
- Yüzün orta kısmının kısa olması
- Omurilik birleşim kısmının iki ayak üzerinde yürüyemeyen primatlar gibi arkada değil altta olması.

**Sahelanthropusun bipedal ( iki ayak üzerinde yürüyebilen ) olduğunu nerden biliyoruz?
- İki ayak üzerinde yürüyebilmeye dair en eski kanıtlar Sahelanthropuslardan gelmektedir. Kafatasının altındaki büyük açıklık (foreman magnum(kafatasının alt kısmında bulunan boyun deliğinin anatomideki adıdır)) , omuriliğin beyinle bağlantı noktas dikeydir(kafatasının altında). Bu özellik insan hariç , kuyruksuz iri maymunlar da dahil , hiç bir primatta yoktur. Bu özelliği Sahelanthropusun kafasının dik duran bir vücutta bulunduğunu gösterir.

EVRİM AĞACI

İlk insanlar ve ya homininler , 6 ila 7 milyon yıl önce Afrika’da kuyruksuz iri maymunlardan evrildiler. Sahelanthropus tchadensis , iki tane kesin olarak insan anatomisine ait özelliklere sahip. Bunlar ; küçük köpek dişleri ve dört ayak yerine iki ayak üzerinde duran bir vücut yapısı.

BULUNUŞU

Bulunuş yılı : 2001
İlk (şimdilik tek) Sahelanthropus fosilleri Kuzey Çad’da bulunan dokur kafatası örnekleriydi. 2001′de Fransız paleontolog Micheal Brunet liderliğinde olan bilim adamları yaptıkları araştırmada bu fosilleri ortaya çıkardı. 2001 yılından önce , öncül insanlara ait fosiller sadece Doğu Afrika’daki büyük rift vadisi ve Güney Afrika bölgelerinde bulunmuştu. Sahelanthropus fosillerinin Orta-Batı Afrika’da bulunmaları , öncül insanların önceki düşünülenin tersine daha yaygın bölgelerde yaşadığını gösterdi.

BOY VE AĞIRLIK

Şu an sadece bir kafatası , biraz çene parçaları ve bir kaç diş bulunduğu için ( kafatası hariç iskelet bölümü yok ) , bu türün büyüklükleri ile ilgili kesin bilgi yok. Ama bilimadamları bulunan kemiklerin büyüklüklerine bakılarak , büyük olasılıkla şempanze boyutlarında olabileceğini tahmin ediyor.

NASIL HAYATTA KALDILAR ?

Maalesef , Sahelanthropus dişlerinin çoğunluğu çok fazla aşınmış ve şimdilik dişler üzerinde , ne tür besinlerle beslendiğini çözmeye yönelik bir çalışma yapılamamış durumda. Buna rağmen diğer öncül insanlardan baz alınarak , bu türün çoğunlukla bitkisel besinlerle beslendiği sonucunu çıkarabiliriz. Bu diyet , büyük olasılıkla , yaprak , meyve , tohum , kök , kabuklu yemiş ve böcekleri içeriyordu.
BİLİNMEYENLER

Sahelanthropus tchadensis ile ilgili henüz cevaplanmamış ileriki keşiflerde cevaplanabilme olasılığı olan sorular :

1- Sahelanthropus tchadensis’in vücudu neye benziyordu ?
2- Öncül hareket formu nasıldı ?
3- Ne yerlerdi ?
4- Erkek şempanzelerin ve bir çok diğer primatın , özellikle eş seçme konusunda yarışıldığı zamanlarda , rakiplerini tehdit etmek amacıyla kullandığı büyük köpek dişleri neden Sahelanthropus tchadensislerde bulunmuyordu ?
5- Sahelanthropus tchadensis erkekleri ve kadınları arasında boyut farkları var mıydı ?
6- Sahelanthropus tchadensis , şempanze ve insanların ortak ataları mı ?

Kaynak: 

http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/species/sahelanthropus-tchadensis

İkincil Kaynak:

http://dusunenprimat.blogspot.com/2011/03/sahelanthropus-tchadensis.html

Orrorin Tugenensis

Takma Adı: Millenium Man
Yaşadığı Yer:
 Doğu Afrika (Tugen Tepeleri , Orta Kenya)
Yaşadığı Zaman: 5,8 ila 6,2  milyon yıl önce

GENEL BAKIŞ

Yaklaşık 6 milyon yıl önce yaşayan Orrorin tugenensis , insanın soy ağacındaki en eski öncül insanlardandır. Bu türün bireyleri yaklaşık olarak şempanze boyutlarında ve modern insana benzer bir şekilde kalın diş mineli küçük dişleri vardı. Bu türle ilgili en önemli fosil dik kalça kemiğidir. Bu kemik , orrorin tugenensislerin kemik yapısının tipik bipedal olduğunu gösterir. Orrorin tugenensisler ağaçlara tırmanırlardı ama ayrıca yerde iki ayakları üzerinde de yürüyebilirlerdi.

EVRİM AĞACI

Orrorin , insanın soy ağacının en alt kesimindedir. Özellikleri , iki ayak üzerinde dik yürüyebilmesi hariç , insandan çok kuyruksuz iri maymunlara özgüdür.

BULUNUŞU

Bulunuş yılı : 2001
Fransız paleontolog Brigitte Senut ve Fransız jeolog Martin Pickford liderliğindeki araştırma ekibi bu türü , Kenya’nın orta bölgesinde bulunan Tugen tepelerinde buldular. 6,2 milyon ve 6 milyon yıl arasına tarihlenmiş bir düzüneden fazla öncül insan fosili buldular. İnsan ve kuyruksuz iri maymun özelliklerinin ilginç bir birleşimi olan bu fosile , araştırmacılar yeni cins ve tür ismi verdiler. Orrorin tugenensis , yerel dilde “Tugen bölgesindeki özgün insan” anlamına geliyor. Orrorin tugenensis , orrorin cinsindeki bulunan tek türdür.

BOY VE AĞIRLIK

Orrorin kalça kemiği (femur) ve üst kol kemiği (humerus) , Lucy (Austrolapithecus Afarensis)’nin bu kemiklerinden 1,5 kat daha büyük. Buna dayanarak bilim adamları Orrorin’in , A. Afarensislerden 1,5 kat daha büyük olduğunu varsayıyorlar. Bu durumda Orrorin , dişi şempanzeye yakın boyutlarda , 30-50 kilogram arasında ağırlığa sahiptir.

NASIL HAYATTA KALDILAR ?

Paleoantropologlar , Orrorin’in basık , yuvarlak azı dişleri ve küçük köpek dişlerinden yola çıkarak , genel olarak bitkisel besinlerle beslendiğini ortaya koyuyorlar. Bunlar , büyük olasılıkla , yaprak , meyve , tohum , kök , kabuklu yemiş ve böcekleri içeriyordu.

BİLİNMEYENLER

Orrorin tugenensis ile ilgili henüz cevaplanmamış ileriki keşiflerde cevaplanabilme olasılığı olan sorular :

1- Orrorin tugenensis direkt olarak Homo Saphiens’in atası mı ?
Eğer öyleyse bu , A. Afarensis’i bizim hominin soy ağacımızın sonunda çıkmaza girecek olan bir yan dal mı yapar?
2- Ororrin sürekli iki ayak üzerinde mi yürüyordu ?
Bulunan fosiller bu türün iki ayak üzerinde yürüyebileceklerinigösterse bile bu onların sürekli iki ayak üzerinde olmalarını gerektirmez.
3- Bipedallık nasıl başladı ?
Bir hipotez , öncül kuyruksuz iri maymunların yürürken kollarını denge için kullandıklarını ve bu tekniğin onlara en sonunda zeminde yürüme yolunu açtığını ileri sürüyor.
4- Bu tür ile Sahelanthropus tchadensis ve diğer öncül insan olabilme yarışındaki türleri ile ilşikisi nedir?

Kaynak:

http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/species/orrorin-tugenensis

İkincil Kaynak:

http://dusunenprimat.blogspot.com/2011/03/orrorin-tugenensis.html

Ardipithecus Kadabba

Yaşadığı Yer: Doğu Afrika (Orta Awash Vadisi , Etiyopya)
Yaşadığı Zaman: 5,2 ila 5,8  milyon yıl önce

GENEL BAKIŞ

Ardipithecus kadabba bipedaldi(dik yürüyen). Büyük olasılıkla vücut ve beyin boyutu modern şempanzeninkine benzerdi. Sonraki homininlere benzer ama diş diziliminin dışında bulunan köpek dişleri vardı. Bu öncül insan türüne ait fosil kayıtlarında bir kaç kafatası arkası kemikleri ve diş setleri bulunuyor. Ayak parmak kemiklerinden biri geniş ve güçlü görünüyor. Bu da bipedal yürüyebilme baskısına dayanabilme yetisi olduğunu gösteriyor.

EVRİM AĞACI

Bilim adamları ilk başlarda Ardipithecus kadabbanın , Ardipithecus ramidusun alt türü olabileceğini düşündüler , ama sonra diş yapılarının farklılığından dolayı farklı bir tür olarak isimlendirdiler.

BULUNUŞU

Bulunuş yılı : 1997
1997 yılında , Etiyopya’nın Orta Awash bölgesinde yerde duran bir alt çene parçası buluğunda , Paleoantropolog Yohannes Haile-Selassie yeni bir tür keşfettiğinin farkında değildi. Sonra en az 5 bireye ait 11 tane daha parça bulunca Haile-Selassie , yeni bir öncül insan atası fosili bulduğuna ikna oldu. Bu fosiller –ayrıca el ve ayak kemikleri , kısmi kol kemikleri ve köprücük kemiği (clavicle) de içeriyor- 5,6 ila 5,8 milyon yıl önceye tarihlendi. Kemiklerin biri , ayak parmağı kemiği 5,2 milyon yıl önceye tarihlendi ve bu kemik bipedal olduğunu gösteriyor.
Faunal (fosil hayvan) , bulunduğu bölge aracılığıyla , öncül insanların orman ve çalılık bölgelerinin karışımı yerlerde yaşadığını ve pınarlar ve göller aracılığıyla suya bolca erişebildiğini gösteriyor.
2002 yılında , Orta Awash’ın Asa Kama bölgesinde altı tane diş bulundu. Dişlerin aşınma modeli bu fosilin eşsiz ve A.ramidusun alt türü olmayan bir öncül insan fosili olduğunu doğruladı. Bu dişlere dayanarak , 2004 yılında paleoantropologlar Yohannes Haile-Selaisse , Gen Suwa ve Tim White bu fosilleri yeni bir tür olarak Ardipithecus kadabba (“kadabba” , Afar dilinde “en eski ata” anlamına geliyor.)  adını verdiler.

BOY VE AĞIRLIK

Kesin olmamakla birlikte , şempanzeye yakın boyutlarda olduğu düşünülüyor.

NASIL HAYATTA KALDILAR ?

Ardipithecus kadabbanın , şempanzelerin çoğunlukla mevye ve yumuşak yapraklar yemesine benzeyen bir şekilde çeşitli lifli yiyecekler yediğine dair kanıtlar var.
**Lifli besinlerle beslendiğini nerden biliyoruz?
-Ardipithecus kadabbanın arka dişleri şempanzeninkinden geniş ve büyük , ama ön dişleri daha dar. Bu kanıt bize bu türün çiğneme eylemini ağızın arka bölgesinde yaptığını gösterir. Bu tür çiğneme tipi zor yenilen lifli yemiş tarzı yiyecekleri yemek için evrilmiştir.

BİLİNMEYENLER

Ardipithecus kadabba ile ilgili henüz cevaplanmamış ileriki keşiflerde cevaplanabilme olasılığı olan sorular :

1- A.kadabba çoğunlukla bipedal miydi?
Şimdilik bununla ilgili tek kanıt 5,2 milyon yıl önceye tarihlenmiş , diğer A.kadabba fosillerinden 10 mil uzaklıktaki bir ayak parmağı kemiği.
2- Eğer dik yürüyorsa , yürüyüş şekli nasıldı?
3- Bipedallık Ardipithecus soy ağacında bağımsız bir şekilde mi gelişti?
Yoksa A.kadabbanın bir şekilde iki öncül insan türü olan Orroin tugenensis ve Sahelanthropus tchadensis ile yakınlığı var mı?
4- Ardipithecus soyu ile Australopithecus soyunun bağlantısı nasıl?
5- A.kadabba bireyleri arasındaki ortalama erkek ve dişi boyutları nedir?
Seksüel dimorfizm(cinsel farklılık) öncül insanlarda fazla mıydı?

Kaynak:

http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/species/ardipithecus-kadabba

İkincil Kaynak:

http://dusunenprimat.blogspot.com/2011/03/ardipithecus-kadabba.html

Ardipithecus Ramidus

The Smithsonian Instution’s Human Origins Program Çevirileri – IV

Takma Adı : Ardi

Yaşadığı Yer: Doğu Afrika (Orta Awash ve Gona , Etiyopya)

Yaşadığı Zaman: Yaklaşık 4,4  milyon yıl önce

GENEL BAKIŞ

Ardipithecus ramidus , ilk kez 1994’te bulundu. 2009’da bilim adamları “Ardi” takma adında bir kısım iskelet bulduklarını açıkladı. Bu iskeletteki ayak kemikleri , sert bir ayaktan ayrı bir şekilde büyük baş parmakları olduğunu gösteriyordu. Bunun , bipedallikle ilgili olarak ne anlama geldiği hala belirgin değil. Alt karın kemikleri , dağılmış parçalardan tekrar inşa edildi ve bu Ardipithecus ramidusların hem bipedal , hem de ağaca tırmanma özellikleri gösterdiğini ortaya koydu. Araştırmacılar “Ardi” iskeletinin insan-kuyruksuz iri maymun (şempanze benzeri olmayan) ortak atası olup olmadığını tartışıyorlar. Güzel bir köpek dişi örneği , bu türlerde erkek ve dişiler arasında büyük bir fark olmadığını gösteriyor.
“Ardi” fosilinin yakınında bulunan hayvansal kalıntılar , bu türün ağaçlık bir alanda yaşadığını gösteriyor. Bu insanlarınaçık alanda bipedal hale geldiği ile ilgili teoriyi yalanlıyor. Bu teori insanların kuruyan hava ve ağaçsızlaşan çayırlar arasında bipedal özellikleri geliştirdiğini savunuyordu.

EVRİM AĞACI

Etiyopya’da yüzün üzerinde Ardipithecus ramidus kalıntısı bulundu. Bazı kuyruksuz iri maymun özelliklerini taşısa da (çoğu diğer öncül insanlar gibi) , ayrıca daha küçük köpek dişi ve bipedalliğe ilişkin kanıtlar , bu türün bir çok insan özelliğini de barındırdığını gösteriyor. Bu tür , daha önce Etiyopya’da bulunan Ardipithecus kadabba gibi öncül Ardipithecusların soyundan geliyor olabilir.

BULUNUŞU

Bulunuş yılı : 1994
Amerikan paleoantropolog Tim White önderliğindeki takım ilk Ardipithecus ramidus fosillerini Orta Awash , Etiyopya’da 1992 ile 1994 yılları arasında buldu. O zamandan beri White’ın takımı yüzün üzerinde A. Ramidus kalıntısı ortaya çıkardı. White ve çalışma arkadaşları buldukları türe “Ardipithecus ramidus” (“ramid” , Afar dilinde “kök” anlamına geliyor ve bu türün insanlığın kökü olduğunu anlatıyor , “Ardi” kelimesi ise yer anlamına geliyor.) adını verdiler. Bu keşfin olduğu zamanlarda Australopithecus genusu(cinsi) , bilimsel olarak adlandırılmıştı. White , Ardipithecus adını verdiği yeni genusu oluşturarak bu genisi Australopithecuslardan ayırdı. 2009 yılında bilim adamları “Ardi” isimli iskeletin bazı kalıntılarını resmi olarak yayınladı.

BOY VE AĞIRLIK

Boy : Dişiler ortalama 120 cm (3 ft 11 inç)
Ağırlık : Dişiler ortalama 50 kg ( 110 lbs )
Boy ve ağırlıkla ilgili ek bilgiler:
Şimdilik boy ve ağırlıkla ilgili tahminler sadece kısmı dişi iskeleti baz alınarak yapılmıştır. Bu iskelete bakılarak yapılan tahminler , “Ardi” nin 120 cm ve 50 kg civarı olduğunu gösteriyordu. Erkek üst köpek dişleri dişilerinkinden çok fazla büyük değil. Buna dayanarak bilim adamları seksuel dimorfizmin bu tür için çok da fazla olmayacağını düşünüyor. Yani erkek bireyler, dişi bireylere yakın boyutlardaydı. Erkek bireylerin hakimiyet için çatışmamış olmaları mümkün ve bu da daha fazla büyümelerine gerek olmadığını doğrular.

NASIL HAYATTA KALDILAR ?

Ardipithecus ramidus bireyleri genelde omnivordu. Yani bitkiler , et ve meyvelerden oluşan çeşitli besinlerle besleniyorlardı. A. Ramidus zor yenilen kabuklu yemiş ve sert yumru köklerle beslenmedikleri görülüyor.
**Omnivor olduklarını nereden biliyoruz?
- A. Ramidusun diş minesi ne çok kalın ne de çok ince bir yapıda. Eğer diş minesi kalın olsaydı , bu A. ramidusun sert yumru kök ve kabuklu yemişlerle beslendiğini gösterirdi. Eğer ince olsaydı bu da meyve gibi yumuşak besinlerle beslendiğini gösterirdi. A. Ramidus , şempanzeler ile Australopithecus ve Homo türleri arası bir diş minesi kalınlığına sahip , bu da karışık beslenmeye işaret ediyor. A. Ramidus frugivor (meyve-yiyen) değildi , sert yiyecekler de yemesine rağmen sonraki Australopithecus türleri gibi ağır çiğnemek için özelleşmiş dişleri yoktu.

BİLİNMEYENLER

Ardipithecus ramidus ile ilgili henüz cevaplanmamış ileriki keşiflerde cevaplanabilme olasılığı olan sorular :

1- A. Ramidusun pelvis(alt karın) kemikleri öncül insanların bipedal olduğu hipotezini destekler mi? Pelvis , parçalanmış fosillerden yeniden oluşturuldu ve bazı bilim adamlarına göre bu bipedalliğin kesin kanıtı sayılmaz
2- Ortalama erkek A. Ramidus bireylerinin büyüklükleri ne kadardı ? Eğer çoğu fosil düşük seksüel dimorfizmi destekliyorsa , bu erkek ve dişilerin farklarının daha çok olduğu diğer öncül insan türleriyle nasıl bağlantılıdır ve bunun anlamı nedir?

Kaynak: 

http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/species/ardipithecus-ramidus

İkincil Kaynak:

http://dusunenprimat.blogspot.com/2011/03/ardipithecus-ramidus.html

Australopithecus Anamensis

The Smithsonian Instution’s Human Origins Program Çevirileri – V

Yaşadığı Yer:
 Doğu Afrika (Turkana Gölü , Kenya ve Orta Awash, Etiyopya)
Yaşadığı Zaman: Yaklaşık 4,2 ila 3,9  milyon yıl önce

GENEL BAKIŞ

Australopithecus anamensis , insan ve kuyruksuz iri maymun özelliklerini bir arada göstermektedir. Tibianın (kaval kemiği) üst bitişi insan benzeri genişlemiş bir kemiği olduğunu , ayrıca ayak bileğinin yönü de insanınkine yakın olduğunu gösteriyor. Bunlar bipedal yürüme yeteneği olduğunu ve tek ayağın vücut ağırlığını desteyebilecek şekilde olduğunu doğruluyor. Uzun önkolu ve bilek kemiklerinin özellikleri bu bireylerin muhtemelen ağaçlara da iyi tırmanabildiklerini gösteriyor.

EVRİM AĞACI

Çene kalıntıları bu türün , Australopithecus afarensisin direkt atası olduğu ve büyük olasılıkla Ardipithecus türleriyle soydaş olduğu izlenimini uyandırıyor.

BULUNUŞU

Bulunuş yılı : 1995
1965 yılında , Harvard Üniversitesinden Bryan Patterson önderliğinde araştırma ekibi , Kuzey Kenya’nın Kanapi bölgesinde , bir öncül insana ait , tek bir kol kemiği buldular. Ama bu öncül insana ait ek fosiller olmadan Patterson hangi türe ait olduğunu emin bir şekilde belirleyemedi. 1994 yılında , paleoantropolog Meave Leakey önderliğindeki araştırma ekibi , aynı alanda sayısız diş ve kemik parçaları buldular. Leakey ve meslektaşları bu fosillerin çok ilkel hominin olduğu konusunda karar kıldılar ve Australopithecus anamensis (“anam” , Turkana dilinde göl anlamına geliyor) ismini verdiler. Araştırmacılar daha sonra da aynı bölgede Au. Anamensis fosilleri buldular (Allia Bay bölgesi dahil) , bütün fosiller zamanımızdan önce 4,2 milyonla 3,9 milyon yıl arasına tarihlendi

BOY VE AĞIRLIK

Bu türün boyutları yüksek olasılıkla dişi şempanze ile aynıydı. Şu ana kadar seksuel dimorfizmin fazla olduğuna dair güçlü kanıtlar da bulunuyor.

NASIL HAYATTA KALDILAR ?

Australopithecus anamensis bireyleri paralel sıralar şeklinde dizili dişleri olan kalın yapılı , uzun ve dar bir çeneye sahipti. Güçlü çenesinin yanında , sert diş mineli dişleri , Au. anamensis bireylerinin bir zamanlar zor yenen , yıpratıcı yiyeceklerle beslendiğini gösteriyor. Ama onların genellikle bitki ile beslenen , kabuklu yemişler gibi sert yiyeceklerin yanı sıra , meyvelerle de beslenen bir tür oldukları düşünülüyor. Au anamensislerin bulundukları bölgenin , bu canlıların yaşadığı zamanlarda gölün etrafında büyüyen ağaçlık ve ormanlık bölgeler olduğu saptandı.

BİLİNMEYENLER

Australopithecus anamensis ile ilgili henüz cevaplanmamış ileriki keşiflerde cevaplanabilme olasılığı olan sorular :

1-  Au anamensis ile Au afarensis farklı türler miydiler? Bir çok bilimadamı Au anamensis ve Au afarensis fosillerinin zamanında evrilmiş aynı soyu temsil ettiklerini düşünüyor.
2- Au anamensis , 4,4 milyon yıl yaşında olan Ardipithecus ramidus türünün direkt soydaşı mı?

Kaynak: 

http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/species/australopithecus-anamensis

İkincil Kaynak:

http://dusunenprimat.blogspot.com/2011/03/australopithecus-anamensis.html

Australopithecus Afarensis

The Smithsonian Instution’s Human Origins Program Çevirileri – VI

Takma Adı: Lucy’s species                 
Yaşadığı Yer:
 Doğu Afrika ( Etiyopya, Kenya, Tanzanya)
Yaşadığı Zaman: Yaklaşık 3,85 ila 2,95 milyon yıl önce

GENEL BAKIŞ

Australopithecus afarensis , en uzun süre yaşamış ve en iyi bilinen öncül insan türlerinden biridir. Paleoantropologlar 300 den fazla bireyin kalıntılarını ortaya çıkardılar. Bulunan fosiller zamanımızdan önce 3,85 ile 2,95 milyon yıl arasına tarihlendi , bu tür yaklaşık olarak 900 bin yıl hayatta kaldı , yani bizim türümüzün yaşadığı sürenin dört katından bile fazla. Bu türün en bilindik keşifleri ; Hadar , Etiyopya (“Lucy” ve “ilk aile”) Dakika , Etiyopya’dan (“çocuk” iskeleti) ; ve Laetoli’den (bu türün fosillerinin yanı sıra belgelenmiş en eski bipedal yürümeye örnek ayak izleri) oldu.
Şempanzeye benzer bir şekilde , Au afarensis çocukları doğumdan sonra hızlı büyür ve günümüz insanından daha erken yetişkinliğie erişirdi. Bu tespitin anlamı Au afarensislerin büyüme sürelerinin günümüz insanına göre daha kısa olmasının , yetişlinlerin ebeynlik yapma sürelerini de kısaltması ve çocukluk dönemindeki sosyalleşmenin daha az olmasıdır.
Au afarensis hem insan hem de kuyruksuz iri maymun özellikleri taşımaktadır:
Kuyruksuz iri maymun özellikleri:
- Yüz yapısı (düz burun , güçlü ve çıkık bir alt çene)
- Baş iskeletinin beyni çevreleyen bölümü (küçük bir beyinle birlikte , genelde 500 cc den küçük , günümüz insanı beyninin 3te 1i büyüklükte)
- Ağaca tırmanmaya adapte olmuş kavisli parmaklarla birlikte uzun ve güçlü kollar.
İnsan özellikleri:
- Küçük köpek dişi
- Genel olarak dik yürüyen ve iki ayak üzerinde durabilen bir vücut yapısına sahip.
Ağaç ve yer yaşamını birlikte sürdürebilmelerine yarayan adaptasyonları , iklim ve çevre değişikliklerine rağmen neredeyse 1 milyon yıl hayatta kalmalarını sağladı.

EVRİM AĞACI

Bu türün , Au anamensisin direkt soyundan geliyor olma ve daha sonraki Paranthropus , Australopithecus ve Homo türlerinin atası olma olasılığı yüksek.

BULUNUŞU

Bulunuş yılı : 1974
Bu tür resmi olarak 1978’te , Hadar , Etiyopya ve Laetoli , Tanzanya’daki fosil keşifleri dalgasını takiben isimlendirildi. Sonradan , 1930’ların başlarında bulunan fosillerde bu türe dahil edildi.

BOY VE AĞIRLIK

Boy:
- Erkekler : Ortalama 155cm (4ft 11inç)
- Dişiler : Ortalama 105 cm (3ft 5inç)

Ağırlık:
- Erkekler : Ortalama 42 kg (92lbs)
- Dişiler : Ortalama 29 kg (64lbs)

NASIL HAYATTA KALDILAR ?

Australopithecus afarensis genelde bitki ağırlıklı beslenirdi. Bu diyet , yapraklar , meyve , tohumlar , kökler , kabuklu yemişler ve böcekleri içeriyordu. Ayrıca yüksek olasılıkla , ara sıra kertenkele gibi küçük omurgalılarla da beslenirdi.

*Australopithecus afarensislerin ne yediklerini nereden biliyoruz?
- Paleoantropologlar , diş kalıntılarına bakarak Au afarensisin ne yediğini söyleyebilir. Dişlere ait mikro-aşınma çalışmaları bu türün ; yumuşak , şeker zengini meyvelerle beslendiklerini ancak diş boyutları be şekli ise bu türün ayrıca yemesi zor olan kırılgan yiyeceklerle de (zorunlu olarak meyve bulunmayan mevsimlerde) beslendiklerini gösteriyor.

BİLİNMEYENLER

Australopithecus afarensis ile ilgili henüz cevaplanmamış ileriki keşiflerde cevaplanabilme olasılığı olan sorular :

1-
  Çad’da 3,5 milyon yıl önceye tarihlenmiş Au afarensise çok benzer bir fosil bulundu. Bu tür Afrika’nın merkezine kadar geniş bir alanda mı yaşamaktaydı?
2- Au afarensisin bipedal yürüyebilme yeteneği olduğunu biliyoruz. Ama günümüz insanından farklı yürüyor olmalılar , bu türün yürüme hareketi neye benziyordu?
3- Au afarensisler , günümüz insanı gibi çoğunlukla iki ayak üzerinde miydi , yoksa diğer Afrikalı kuyruksuz iri maymunlar gibi ağaca tırmanarak mı zamanını geçiriyordu?
4- Bu tür , çevresel değişikliklerin çok sık yaşandığı bir zamanda ortaya çıkmalarına rağmen , değişen çevreye göre adaptasyonlar göstermiyor. Neden? Bunun nedeni , istedikleri zaman genelde yedikleri yiyecekleri bulabilecekleri yerlere gidebilecek olmaları mı? Ve ya onların yiyecekleri bir şekilde bu değişikliklerden etkilenmedi mi?
5- Au afarensisin , erkek ve dişilerinin vücut büyüklüklerinde seksuel dimorfizmin oldukça fazla olduğu görülüyor. Ancak diğer primat türlerinde seksuel dimorfizm vücut büyüklükleriyle birlikte , dişlerin de büyüklüklerindeki farklarla görülür. Fosil kayıtları gösteriyor ki ; erkek Au afarensis bireylerinin köpek dişleri , dişilerinkiyle çok benzer boyutlarda. Au afarensislerdeki erkek hakimiyeti , diğer primat türlerinin aksine büyük köpek dişlerine ihtiyaç duymuyor muydu?
6- Dişleri ve çenesi , Au afarensisin sert besinleri çiğnemeye yetecek güçte olduğunu gösteriyor , ama dişlere ait mikro-aşınma çalışmaları , Au afarensis bireylerinin ayrıca yumuşak meyve ve bitkilerle de beslendiklerini gösteriyor. Çoğu bilim adamı Au afarensisin sert ve kırılgan besinlerle sadece , bitki bulmakta zorlandıkları zor zamanlarda beslendiklerini düşünürken , daha fazla mikro-aşınma çalışmaları sert besinlerle beslenme zamanlarının , bitkilerin azaldığı kuru mevsimlere denk gelmediğini gösteriyor. Sonuç olarak Au afarensislerin diş özelliklerinin beslenme alışkanlıklarıyla bağlantısı neydi?

Kaynak: 

http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/species/australopithecus-afarensis

İkincil Kaynak:

http://dusunenprimat.blogspot.com/2011/03/australopithecus-afarensis.html

Mizah ve Gülmenin Evrimi / Levent ALPER

Yıllardan beri Türkiye’de komedi şovları, stand up programları ve diğer komedyanlar eğlenceli gösterileriyle oldukça sükse yapmış ve sempati derecelerine göre halk arasında çok beğeni kazanmış görünüyorlar.  Devamlı olarak ekranlarımıza ve eğlence piyasasına yeni çıkan bu komedyan isimler ve stand up’çıların şov dünyasında yıldızları parladıkça sayıları da gün geçtikçe de çoğalmakta.  Buna rağmen tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de bir trend olmuş ve hissedilir derecede artan bu komedi patlamasını fazla da önemsememek gerekir.  Zira patlatılan tüm kahkahalara rağmen gülme olayının sadece % 20′si gerçekten anlatılmış bir fıkra veya espiri sonucu oluşmaktadır. Geride kalan kahkaha ve gülmelerin kaynağı ise sanıldığı gibi mizah ile değil bilakis günlük hayatta nasıl kalacağımız ve bu günlük hayatı nasıl geçireceğimiz ile ilgili..

GERÇEK BİR MİZAH OLMADAN GÜLMEK

Bunun doğruluğunu aslında kendimiz de çok basit bir şekilde deneyebilir ve doğrulayabiliriz. Bunun için sadece sayısız komedi şovlarına bakmak yeterlidir. Bu şaibeli eğlence gösterilerine katılan seyirciler arasında gerçekten katıla katıla ve içten gülenlerin sayısı sadece çok sınırlı kalacaktır. Bunun nedeni aslında sahnede yapılan şakaların çok kötü olmasından da kaynaklanmıyor. Zira, ancak gerçekten çok az sayıda, hatta yok denebilecek kadar az insan, yalnız olduklarında da gülebilmektedir.  Deneyimler gülme olayının daha ziyade grup içindeyken ve gruba bağlı olarak gerçekleştiğini göstermektedir.  Bu anlamda insanları güldürebilmeyi başaran şey, anlatılan fıkradaki önemli espiri noktaları değil, grup içindeki insanların birbirleriyle olan konstelasyonu ve etkileşimleridir. Bu anlamda sosyal grup içinde gülmede başarı sağlayan şey kimin fıkrayı anlattığı, bu kişinin liderlik yeteneği olup olmadığı ve de grubun öncüsü yani sürünün başı olarak ne derece kabul edilip edilmediğidir. Fıkrayı anlatan bu kişi eğer ortamdaki kişilerin ilgisini çekebiliyorsa, benzer şekilde hatta karşı cinsin ilgisini çekmeyi de başarabilmekte midir? Grup içinde şaka ve eğlence iletişimi adı altında oluşan gülüş ve gülmelerin % 80 gibi önemli bir oranı şakasız, hatta herhangi bir espiri içeriği olmadan da gerçekleşmekte..

ALINTI:

Gülme nedenlerini araştıran Baltimore’daki Maryland Üniversitesi’nden psikolog Robert R. Provine ve ekibi, çalışmanın sonunda şu sonuca vardılar: İnsanlar gerçekten komik şakalara değil, banal yorumlara gülüyor. 

Provine, gülmenin insan-öncesi dönemde, gıdıklama eylemine fizyolojik bir tepki olarak evrildiğine inanıyor (Current Directions in Psychological Science, vol 13, p 215). Modern maymunların, oyun esnasında gıdıklandıkları zaman atalarından miras kalan “pant-pant” sesi çıkartarak gülmelerinin devam ettirdiği görülüyor. Bu seslerin insanlardaki “ha-ha”ya dö-nüştüğünü ileri süren Provine, insan beyninin büyüdükçe, gülüşe güçlü bir sosyal işlev yüklediğine inanıyor. 

Gülme insanları birbirine kaynaştıran bir davranış. Oxford Üniversitesi’nden Robin Dunbar kahkahanın endorfin düzeyini yükselttiğini, bunun da sosyal ilişkileri güçlendirdiğini gösterdi. Provine ise gülmeyi sınıflara ayırıyor: “Birileriyle birlikte gülmek ve birisine gülmek arasında çok büyük fark var. Kendisine gülünen insan, alay edilen insan konumundadır. Bunun sonucunda ya daha uyumlu hale gelir ya da toplumdan dışlanır. Ayrıca duygusal ve doğal kahkaha ile sinirli/gergin kahkaha arasında da fark vardır.” 

Farklı gülme şekilleri içinde mizahın yeri yok mudur? UCLA’dan Thomas Flamson’a göre iki kişi arasında paylaşılan mizahın yarattığı kahkaha dostluğu pekiştirir. Provine genel olarak erkeklerin kadınlara göre mizaha daha yatkın olduğunu ileri sürüyor, gülme konusundaki araştırmasının şu gerçeği su yüzüne çıkarttığını söylüyor: Kadınlar genellikle mizahın karşıdan gelmesini beklerken, erkekler ise mizahı karşısındakine sunmaya yatkındır. Bu da başkalarını güldürmenin cinsel seçilimin bir parçası olarak evrildiği anlamına geliyor.

Kaynak:

ossbiyoloji.net

Görsel: Gülme ve mizah merkezi beyinde limbik sistemde yer alır

GÜLME MERKEZİNİN BEYİNDEKİ KONUMU

Amerikalı psikolog Robert Provine, 15 yıldan beri yürüttüğü gülme araştırmaları sonucunda gülme fenomeninin sadece karın ve yüz kaslarının refleksel kasılmalarından ibaret bir olgu olmadığını belirtiyor. Bu araştırmacılara göre gülme eylemin kaynağı ve uyarıcıları sadece üç değişik olgudan oluşmakta: Gıdıklama, güldürücü gaz ve mizah.. Prof. Provine’a göre gülmek, özellikle yoğun bir şekilde ve çoğu zaman da bilinçsizce ortaya çıkan bir sosyal iletişim biçimi veya bir komünikasyon formu, diğer bir deyimle sosyal bir etkileşim olayı. Evrimsel biyologlar ise Homo sapiens’in günümüzden 6 milyon yıl önce yaşamış olan atalarının henüz herhangi bir kültür formları oluşturmadığını, buna karşın insandaki gülme formlarının başlangıçlarına sahip olduğunu düşünüyorlar. Bu varsayım ise gülmenin özellikle evrimsel kronolojide beynin en eski bölgelerinden biri olan limbik sistemlerle ilgili olduğuna dair elde edilen yeni bulgular tarafından da pekiştirilmekte.  Aslında bu daha önce 19. yy’da Azot protoksitin etkisinin keşfedilmesiyle de bilinmişti. Bu gaz en küçük solumada dahi insanı bastıramadığı bir gülme krizine yakaladığı gibi beyni tamamıyla etkisi altına da alıyor. Bu gaz limbik sistem içinde nöronlar arasındaki iletişimi yavaşlatan kasların hareketinin paralize olmasına yol açıyor ve sonucunda sinir sistemi içinde nöronların olduğundan çok daha hızlı hareket etmesi sonucu gülme krizi gerçekleşiyor. Buna karşın insandaki konuşmadan sorumlu merkez ise daha ziyade dış beyin bölgelerinin birinde bulunan Cortex’te yer almakta ve konuşma ile ilgili bu bölümün ise evrim süreçlerinde daha geç dönemlerde oluşmuş olduğu bilinmekte. Bunun gibi gülme ve kahkahayı tetikleyen 3 unsurun da beyin içindeki aynı mekanizmadan ortaya çıktığı bilinmekte. Bu kapalı devre içinde beynin bir bölümü anahtar rol oynuyor (prefrontal korteks medioventral). Herhangi bir şekilde beyinlerinin bu bölümü hasara uğrayan insanlar esprileri, şakaları anlayamıyorlar. Hatta kimileri kahkaha atamıyor bile. Dış kortekste yer alan konuşma merkezinin aksine gülmeden sorumlu bu bölge insan beynin evriminde ilk ortaya çıkan ve evrilen bölgelerden..

 Gülecek çok az şeyi var, konuşacaklar ise bunda daha da az: Homo rudolfensis

Görsel: Gülecek çok az şeyi var, konuşacaklar ise bunda daha da az: Homo rudolfensis

İNSAN NE ZAMANDAN BERİ GÜLÜYOR?

Bazı araştırmacılara göre gıdıklama evrimsel süreçte gülme eyleminin ilk ortaya çıkış nedeni olarak düşünülmekte. Bedenin alışılmadık dışsal bir temas karşısında verdiği savunma tepkisi onu gülmeye zorluyor. Maymunlarda gülmenin de bu şekilde gerçekleştiği biliniyor. Koltukaltı, ayak tabanı, bedenin karın bölgesinin yanları gıdıklanmadan en etkilenen bölgeler çünkü ya başka organlar ya da giysiler tarafından kapatıldığı için dışsal temasa daha az maruz kalıyorlar. Diğer araştırmacılar ise konuşma yeteneğinin henüz var olmadığı, konuşma ile ilgili organların ve sorumlu beyin yapılarının henüz yeterince gelişmediği tarih öncesi dilsiz bir dünyada gülmenin ne kadar önemli olduğunu  şu örnekle açıklıyorlar: Yaklaşık 2,5 milyon yıl önce Homo rudolfensis ilk taş kama ve baltalar icat etmişti. Bu balta ve ilkel kama ile gerçi karşısındakinin kafasını kırabilme yeteneğine sahipti ama buna karşın henüz onunla konuşabilme veya sözlerle anlaşabilme yeteneğine sahip değildi. İlk insanlar gün içinde aydınlıkta hemcinslerinin bu tür agresif saldırılarına karşı -tıpkı hayvanlarda da olduğu gibi- ya üstünlük gösterisi ve karşısındakini korkutma suretiyle ya da tam tersi ondan daha alçak ve güçsüz olduğunu gösteren bir takım tevazu jestleri ya da mimiklerle  korunabiliyorlar veya bu saldırıları bu şekilde geçiştirebiliyorlardı. Fakat gece olduğunda, karanlıkta iletişim için hayati derece önemli olan bu jestler ve mimikler görünemiyordu. Bu dönemde insanlar gece vakti daha ziyade seslere veya gürültülere bağımlıydılar. Birçok araştırmacı ön atalarımızın homurtulu bir şekilde dile getirdikleri  ve  muhtemelen “ben-sa-na-bir-şey-yap-ma-mak / sen-ba-na-bir-şey-yap-ma-mak” anlamına gelebilecek bu ilk seslerde gülmenin kökenin yattığını düşünmekte. Gerçi günümüz zamanda gülmek artık bu kadar hayati bir öneme sahip değil ama günümüzdeki sosyal iletişimlerde  de benzer model ve desenler görülebilmektedir. Mesela telefonda iki kişi birbirlerini görmeden bir konuşma yaptıklarında karşıdaki kişinin gülümseyip gülümsemediğini sezgisel olarak hissedebilmekteler.  Alman araştırmacı Carsten Niemetz bu konuda gülümsemenin konuşmalarda ses melodisini de, nefes alış veriş ritmi ve konuşma ritmi gibi değiştirdiğini gözlemledi.

Görsel: Gülmek sosyalleştirir

SOSYAL YAPIŞTIRICI OLARAK GÜLMEK

Gülme eyleminin % 80′i anlatılan bir fıkraya veya gerçek şakalara dayanmıyor. Çoğu insanlar bilinçli veya bilinçsiz olarak karşısındaki kişiye bir mesaj verebilmek için gülerler.  Bu anlamda gülmek ilk olarak sosyal bir iletişim aracı olmakta.  Bu sözsüz dilin ne kadar önemli olduğunu ise şu örnek açıklamakta: Patron bir çalışanına espirili olduğunu düşündüğü bir fıkra anlatmaktadır. Normal durumlarda patron kendi anlattığı fıkraya sesli olarak hem ilk gülen kişi olmakta hem de çalışanı patronun anlattığı fıkrada bir anlam bulamasa bile bu sesli kahkahaya kahkaha ile yanıt vermektedir. Burada aslında patronun anlattığı fıkra çalışanı güldüren şey değil, patronun varsayılan beklentisidir: “benimle birlikte güleceksin!”. Hakkında oluşabilecek olası bir olumsuz vargıyı veya sonucu göze almak istemeyen çalışan ise genelde bu beklentiye karşılık vererek gülme suretiyle patronun patron olduğunu tasdik ederek aralarında bulunan hiyerarşiyi onaylamış olur. Bir de çalışanın patronuna onu onaylamadığını ve anlattığı fıkraya gülmediğini düşünün. Araştırmacılar hiyerarşiye dayanan bu tür gülme olaylarında onaylanmak için diğerlerinin de gülmesini isteyen ve fıkrayı anlatan kişinin genelde çok sesli ve gürültülü şekilde güldüğünü de ortaya çıkardılar. Gülmeye tepki veren diğer kişilerin ise daha çekinik ve sessiz güldüklerini de..

Buna rağmen gülmek insanlar arasında güç pozisyonlarını belirlemekten başka şeyleri de belirliyor. Gülmek sempati ve antipatileri de belirlemekte. Birbirlerini tanımayan ama birlikte seyahat yapan bir yolcu grubu başlangıçta birbirlerine yolculuğun sonlarına doğru olduğundan daha çok ve daha sık gülmekteler. Yolculuğun daha ilk saatlerinde sık sık gerçekleşen gülmelerle grup içinde kimlerin birbirlerine daha sempatik olduğu belirlenmekte. Bu anlamda gülmek iki insanın birbirlerini dostani ve arkadaş canlısı bulduklarını, birbirlerini onayladıklarını ve ortak bir benzerlikler temeline sahip olduklarını gösterir. Grupta yer edinme ve gruplaşma süreçleri neredeyse tamamıyla bilinçsiz bir şekilde oluşan ve  gerçekleşen bir şey. Gülme temelinde iletişim kurulmasının diğer önemli bir yararı da bu şekilde duyguların sözsel olarak açıkça ifade edilmesine gerek kalmadığı ve bununla başkalarını bilmeden ve istemeden kırma veya gücendirme riskinin de azalması. Sosyal gruplar içindeki bu düzenleyici işlevi sayesinde gülmek araştırmacılar tarafından sosyal bir yapışkan veya toplumsal tutkal olarak da nitelendirilmektedir.

GÜLME DERSLERİ

Gülme esnasında insanların neyi nasıl ilettikleri ve çevrelerine ne tür bir mesaj verdiklerini Dünya genelinde sayıları 200′ü bulan Gelotologlar incelemektedir. (Gelos: Yunanca Gülmek) Bu anlamda Gelotoloji, gülümsemenin insan fizyolojisi üzerindeki etkilerini inceleyen, yeni gelişmekte olan bir psikoloji dalı olmaktadır. Araştırmacılar bunu yaparken de iki ana koldan hareket etmektedirler. Bilim insanlarının büyük çoğunluğu gülerken yapılan yüz mimiklerini inceledikleri halde ancak çok az gülüm bilimci gülme esnasında çıkarılan seslere odaklanmıştır. Gelotologlar şu an gerçek gülme ile yalancı gülme arasındaki farkı ortaya çıkardıklarını düşünüyorlar.  Gerçek gülme uyarmadan en fazla yarım saniye sonra gerçekleşen gülmelerdir. Gülen kişi o anda gözlerini sıkıca kapatmakta ve karşısındakine bakmamaktadır bile. Gerçek gülmelerin diğer göstergesi de yüzde oluşan gülme kıvrımlarıdır. Bu kıvrımlar oluşmadığı sürece gülme eylemi büyük olasılıkla sahtedir.

Gülme esnasında insanın sesinde de birçok olağandışı değişimler gerçekleşmektedir. İçten ve gerçekten gülen bir kadının sesi sadece birkaç milisaniye içinde 1000 hertz’lik bir ses yüksekliğine ulaşmaktadır. Bir insan sesinin normal frekansı ise aslında 100 hertzlik bir titreşim sayısına sahiptir. Araştırmacılara göre gülme eylemini doğuran kompleks ve karmaşık oluşum süreçleri, gülme melodisi, homurtu ve horlama benzeri sesler, ses titreşimlerinin değişimi, bunlar bilinçli yapılan şeyler değil, bu yüzden inandırıcı bir şekilde taklit de edilemezler. Bu anlamda her insan karşısındakinin gerçek anlamda gülüp gülmediğini sezgisel olarak algılayabilmekte..

Levent Alper

Kaynak:

  • Survival of the funniest, Gil Greengross, Evolutionary Psychology, 2008 (book review: http://www.epjournal.net/filestore/ep069095.pdf)
  • The neurology and evolution of humor, laughter, and smiling: the false alarm theory, V.S. Ramachandran Medical Hypotheses, 1998

Homo floresiensis Bizden mi?

Homo floresiensis’in Bizden mi?Araştırmacılar, 1 metre boyundaki nesli tükenmiş uzak akrabamız, Homo floresiensis‘in (nam-ı diğer hobbit) DNA’sını dizilemeye hazırlanıyor. Endonezya‘da gün ışığına çıkarılan fosil örnekleri, eğer örnekleme aşamasında bir problem çıkarmazsa, bu türün sınıflandırmasına ait önemli bilgiler verebilir.

Australian Centre for Ancient DNA (ACAD) adlı araştırma merkezi, bu yıl içerisinde, Endonezya’daki Liang Bua kazı alanında bulunan, 18.000 yıllık H. floresiensis diş örneğinden, DNA izole etmeye çalışacak.

Bu küçük azı dişi, modern insan DNA’sı ile “kirlenmemesi” için oldukça dikkatli şekilde korunuyor. Bu sayede zaten az miktardaki hobbit DNA’sının modern insan DNA’sı ile karışmasının önüne geçilebilecek. (Geçen 18.000 yıl ve tropiklerin sıcak ve nemli atmosferi dişteki orjinal DNA’yı muhtemelen parçalamış olacağı; bu parçalanmadan kurtulan DNA’ların ise oldukça parçalanmış durumda olacağı tahmin ediliyor.)

Dişin şu an tutulduğu yer ise Jakarta’daki Indonesian National Centre for Archaeology adlı araştırma merkezi. Bu merkezin yöneticisi Tony Djubiantono, DNA elde etme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde, örnek alırken yaşanılan birçok problemin üstünden gelindiğini belirtiyor. Djubiantono, Elde edilecek verilerin, H. floresiensis‘in evrimsel tarihinin nasıl yol aldığını da açığa kavuşturacağını belirtiyor.

Homo floresiensis Azı Dişi (X-ray)

Eğer bu “yaşlı” DNA, dişten başarılı şekilde elde edilirse, bu DNA dizisinin diğer türler ile karşılaştırılması, sınıflandırma konusunda süregelen birçok tartışmaya da son noktayı koyabilir. Nitekim, H. floresiensis‘in gerçek ailesinin kim olduğu hala belli değil. Örneğin, H. floresiensis‘i ilk tanımlayan ve isim babası palaeoantropolog Peter Brown, yapmış olduğu sınıflandırmanın yanlış olabileceğini belirtiyor.

Brown, ilk önceleri hobbit’in insan cinsi Homo altında olduğunu düşünmüş, ancak ilerleyen zamanlarda, hobbit’in atalarının Homo’lardan çok daha önce Afrika’dan ayrıldığından şüphelenmeye başlamış. Bu sebeple H. floresiensis’in adının başındaki “Homo” ibaresi çok da doğru olmayabilir.

Dişli Problemler

Bundan 5 yıl önce, aynı amaçla yola çıkan iki ACAD araştırma takımı da, 2003′te bulunan bir H. floresiensis dişinden, DNA çıkarmayı amaçlamıştı. Ne yazık ki, her iki takım da başarısızlığa uğramıştı.

Christina Adler tarafından yönetilen yeni çalışmada ise, standart örnekleme yöntemleri değiştirilmiş. Çünkü, önceki başarısızlıkların, örnek alma basamağında yaşanan yanlışlıklardan kaynaklandığı tahmin ediliyor.

Adler’in takımı, daha önceki “antik DNA elde etme” yöntemlerini teker teker incelemiş. Buna göre, hangi örnekleme yöntemlerinin daha başarılı sonuçlar aldığını görmüşler.

Buna göre, dişler üzerinde gerçekleştirilen çoğu genetik çalışma, genellikle dişin iç dokusu, dentin üzerine yoğunlaşsa da, Adler’in takımı, diş kökünü kaplayan cementum kısmının DNA açısından daha zengin olduğunu bulmuş. Yeni çalışmada da bu kısım hedef alınmış.

Benzer şekilde, delme (drilling) işlemi, yine kemik ve dişlerden DNA örneği almak için en kullanılan yöntem. Ancak, Adler’in takımı, delme işleminde kullanılan mini-matkapların, dönme hızlarının dakikada 1000 deviri aştığında, oluşturdukları ısı yüzünden DNA’nın anında parçalandığını görmüş. Bu amaçla, daha düşük devirli matkapların daha yararlı olacağı görülmüş.

Ufak Bir İhtimal

Christina Adler, daha önceki fosil DNA çalışmalarındaki başarısızlıkların, yeni örnekleme yöntemleri ile artık başarıya ulaşabileceklerini belirtiyor. Bir matkabın dönme hızının tüm bir çalışmayı çöpe atması gerçekten de, örnek alma basamağının ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.

Antik-protein analiz uzmanı Matthew Collins (University of York) , bu çalışmadan elde edilecek sonuçların, paha biçilemez fosillerden örnek alınması sırasında, DNA kayıplarını azaltacağını, DNA dizilemede daha önemli sonuçlar elde edeceğimizi ve bu şekilde evrimsel tarihimizde daha geçmişe gidebileceğimizi belirtiyor.

Collins, buna rağmen bu çalışma sonuçları için biraz karamsar. Collins’e göre, H. floresiensis‘den elde edilecek DNA örnekleri, kazı alanının çok sıcak bir iklime sahip olması yüzünden, oldukça parçalanmış olabilir. Ancak ACAD araştırmacıları, yapılan uğraşının, mutlaka değeceğine eminler. Nitekim, ACAD, 2007 yılında, 6.000 yıllık bir domuz dişinden başarılı şekilde DNA örnekleri elde edebilmişti.

DNA izolasyonu ve dizileme ardından, H. floresiensis‘in genomik karakteri ortaya çıkarılacak. Genetik haritasının diğer türler ile kıyaslanması ile Hobbit’in bizden biri olup olmadığı, adındaki Homo ibaresinin doğru olup olmadığı anlaşılacak.

Natur News dergisinde yayınlanan orijinal makaleye ulaşmak için tıklayın 

Kaynak:

http://biyorss.com/?p=5280

Researchers to drill for hobbit history

Yavaş Evrilen Hayatta Kalıyor

Yavaş Evrilen Hayatta Kalıyor!Ezop masalındaki kaplumbağa ile tavşanın yarışını hepimiz biliyoruz. İki canlı arasında yapılan yarışta, kaplumbağanın yavaş ama emin adımları, tavşanın hızlı ancak süreksiz adımlarını geçiyordu. İşin evrimsel boyutuna baktığımızda da, gördüğümüz manzara aynı. En azından bakteriler için…

Michigan State University’den Richard Lenski‘nin laboratuarında gerçekleştirilen çalışma, hızlı evrimleşen “tavşan” bakterilerin, ortamdan silindiğini, yavaş evrim geçirenlerin ise daha uzun hayatta kalabildiğini gösteriyor.

Bu şekilde daha uzun hayatta kalmanın sırrı, yavaş evrim geçiren bakterilerin daha yüksek “evrilebilirlik” karakteri göstermesinden kaynaklanıyor. Yavaş “kaplumbağa” bakteriler, hızlı “tavşan” bakterilere kıyasla, daha yavaş mutasyon geçirse de, gelecekteki yararlı mutasyonlardan daha fazla yararlanma potansiyeline sahip oluyor.

Çalışmada görev alan evrim biyoloğu Tim Cooper, “Aslında, bu durum yarışın ne kadar uzun olduğuna bağlı. Kaplumbağalar, 100 metrelik bir yarışı kazanamazlar. Ancak bir maratonda pekala başarı gösterebilirler.” diyerek, yavaş evrimin sadece uzun sürelerde avantajlı olduğunu belirtiyor.

Çalışmada, Cooper ve çalışma arkadaşları, iki farklı Escherichia coli suşunu 500, 1.000 ve 1.500 nesil boyunca izlemişler. Bu şekilde, uzun-dönemli bir bakteriyel evrimini laboratuvar ortamında gerçekleştirmişler.

Suş: Bir bakteri veya virüsün farklı alttürlerinin, aralarında genetik farklılıklar bulunan gruplarına “Suş” denebilir. Farklı suşlar arasında, ilaçlara, dış etkilere dayanıklılık vs. özellik değişiklikleri olabilir.

Bakteriler 500. nesile geldiğinde, hızlı evrimleşen “tavşan” bakterilerin, yavaş evrimleşen “kaplumbağa” bakterilere kıyasla, yararlı mutasyonları almakta daha avantajlı olduğu görülmüş. Bu ilk nesillerde, “tavşan” bakteriler, yararlı mutasyonların sayesinde daha hızlı büyüme göstermiş ve hayatta kalma oranları artarak bakteri popülasyonunun çoğunu kaplamışlar.

Ancak, nesiller ilerledikçe, yavaş evrimleşen “kaplumbağa” bakteriler, “tavşan” bakterilere yetişip, sayıca bunları geçtiği görülmüş.

Büyük Yarışta Genetik Faktörler

Bakteriler, 500. nesile geldiklerinde, her iki bakteri suşunun topA adı verilen ve DNA’nın yapısal değişikliklerinde rol oynayan bir geninde, birbirinden farklı, yararlı mutasyonların gerçekleştiği görülmüş.

Ardından iki farklı E. coli suşu, 883 nesil boyunca büyütülmeye devam edilmiş. Araştırmacılar, bu süre zarfında E. coli suşlarında, hangi mutasyonların gerçekleştiğini incelemek üzere genetik analizler gerçekleştirmiş. İncelemeler sonucunda, yavaş evrimleşen “kaplumbağa“ bakterilerin spoT adındaki bir geninde, bu canlılara avantaj sağlayacak bir mutasyonun gerçekleştiği ortaya çıkmış.

Öte yandan, hızlı evrimleşen “tavşan” bakterilerde spoT geninde yararlı bir mutasyona rastlanmamış. Üzerlerinde mutasyonları hızlıca biriktiren bu “tavşan bakterilerini, 500. nesilde sahip oldukları topA yararlı mutasyonu, spoT genleri üzerinde meydana gelecek olası yararlı mutasyonların oluşmasını engellemiş.

Geç Gelen Egemenlik

spoT yararlı mutasyonu ile gelen avantaj, kaplumbağa bakterilerin, tavşanlara kıyasla, ortama daha iyi avantaj sağlamasını ve bakteri popülasyonunu kaplamasını açıklıyor olabilir.

University of Manchester‘dan (İngiltere) evrim biyoloğu Daniel Rozen konuda, “Bu sonuç oldukça ilgi çekici. Çünkü, genel görüşün aksine, yüksek mutasyon hızına sahip canlıların her zaman daha fazla evrilebilir olmayabileceğini gösteriyor.” diyor.

Çalışmanın bundan sonraki basamaklarında, Cooper, tavşan bakterilerdeki topA mutasyonunun, spoT geni üzerindeki olası yararlı mutasyonları neden engellediğini yakından inceleyecek.

Slow evolvers win in the end


Nature dergisinde yayınlanan orijinal makaleye ulaşmak için tıklayın

Kaynak:

http://biyorss.com/?p=6043

Biyolojide Karanlık Madde: Dördüncü Alem

Biyolojide Karanlık Madde: Dördüncü AlemYaşam ağacının köklerine doğru gittiğimizde, gövdeden üç ana dalın büyümüş olduğunu görürüz. Bu dallanmanın kalbinde, taksonomi biliminin üç önemli üst alemini yer alır: bacteria, archaea ve eukarya.

Her ne kadar geniş olsalar da, bu üç alemin, tüm canlıları kapsamak için yeterli olmadığını düşünenler de var. Nitekim, bir grup araştırmacı, gerçekleştirdikleri çalışma ile, dördüncü bir alemi aydınlığa kavuşturabilir.

Bu iddialı görüş, Dünya okyanuslarından su örnekleri toplayıp analiz eden bir araştırma grubuna ait. University of California‘dan (ABD) Jonathan Eisen‘ın başında olduğu grubun su örneklerinden elde ettiği bazı DNA örnekleri, bilinen canlı türleri ile neredeyse hiç benzerlik göstermiyor. Elde edilen yeni DNA örneklerinin baz dizileri o kadar farklı ki, bu gene sahip canlı, yepyeni bir alemde yer bulabilir.

Dünya üzerinde hayatını sürdüren türlerin büyük çoğunluğu sadece tek hücreden oluşuyor. Taksonomistlerin, buldukları bu tek hücrelileri sınıflandırması için, bu canlıları laboratuvar koşullarında büyütmeleri gerekiyor. Bu şekilde büyütülen canlılardan DNA örnekleri toplanabiliyor ve DNA baz dizilerine göre, yaşam ağacında hangi sınıfa, hangi şubeye ait olduğu ortaya çıkarılıyor.

Ne yazık ki, tek hücreli canlıların büyük bir çoğunluğu (iyimser bir tahminle %99‘u) laboratuvar koşullarında büyümeyi reddediyor. Bu yüzden, bu canlıların sınıflandırılmasında problem yaşanıyor. Jonathan Eisen, bu büyük çoğunluğu, “biyoloji evreninin karanlık maddeleri” olarak tanımlıyor.

Biyoloji Evreninin Karanlık Maddesi

Hayatın bu karanlık yüzünün aydınlatılması için Eisen, ünlü biyolog Craig Venter ve çalışma arkadaşları, Metagenomik adlı oldukça yeni bir yöntemi, bir süredir kullanıyorlar.

J. Craig Venter

J. Craig Venter

Eisen ve Venter‘ın Global Ocean Sampling Expedition adlı araştırma gezisinde elde ettiği metagenomik verileri oldukça ilgi çekici bir sonucu ortaya çıkarmış. Analiz sonuçlarında, iki gen (recA ve rpoB) süperailesine ait olan bir takım diziler bulunmuş. Bu DNA dizilerini özel yapan ise daha önce hiç bir canlıda rastlanmamış olması.

Eisen, “Esas soru, bu DNA’ların nereden geldiği” diyor. Çünkü, araştırma takımı, bu genin hangi organizmaya ait olduğu konusunda bir fikre sahip değil. Eisen, bu konuda iki farklı ihtimalin olabileceğini belirtiyor. Bu farklı DNA örneği, sıradışı bir virüse ait olabilir. Ya da, daha da ilginç olarak, hayatın yeni bir dalının yeni bir üyesine ait olabilir.

Bu haber, birçok kesimde heyecan uyandırmış durumda. National Center for Biotechnology Information‘dan (ABD) Eugene Koonin, çalışmanın “dikkatli bir çalışma ürünü” olduğunu belirtiyor.

Öte yandan, bazı kesimler tarafından, çalışmanın sonuçları tartışmalı bulunuyor. McMaster University‘den (Kanada) Radhey Gupta, çalışmanın heyecan verici olduğunu ancak sonuçların yanlış yorumlanmış olabileceğini belirtiyor. Örneğin, elde edilen bu DNA örnekleri, özel bir çevrede yaşayan ve genlerinde çok hızlı değişiklikler gerçekleştiren bir canlıya ait olabilir. Bu durumda, “yeni yaşam formları” olarak nitelendirdiğimiz canlı, aslında bilinen bir türün çok evrimleşmiş bir formu olabilir.

Ayrıca, Gupta, yeni bir alemin gerekli olmadığını belirterek, “Şu an bile kabul edilen üç alemin sınırlarını çizmekte hayli zorlanıyoruz. Dördüncü bir alem, sadece karışıklığı daha fazla artıracaktır.” diyor.

Marie Curie University‘den (Fransa) Eric Bapteste ise konu hakkında biraz daha iyimser. Baphaste, konu hakkında “Dünya üzerinde çok büyük bir genetik çeşitlilik olduğu aşikar. Tartışmasız, çoğu hakkında en ufak bir bilgiye sahip değiliz. Bu yüzden, oralarda bir yerlerde, yeni bir şeyler bulabilmek gayet mümkün.” diyerek görüşlerini bildiriyor.

Çalışmanın bundan sonraki basamaklarında, araştırma grubu, iki gen ailesinin, hızlı mutasyonlardan mı, yoksa tamamen farklı genoma sahip bir canlıdan mı geldiğini incelenecek.

Yaşam Ağacı Yeniden Çizilecek mi?

Su örnekleri üzerinde yapılacak yeni testler, bu genlerin esas sahiplerinin bulunmasını sağlayacak. Eğer, bu yeni testler, yeni bir canlı türünü işaret ederse, yeni bir alemin oluşturulması gündeme gelebilir.

Aslına bakılırsa, yaşam ağacının yeniden çizilmesi ilk defa gerçekleşmeyecek. 1990′lara kadar ağaç sadece iki aleme ev sahipliği yapıyordu. eukarya (hayvanlar, bitkiler, fungi vs) ve diğerleri… İleriki zamanlarda, bu “diğerleri” adlı dal ikiye bölündü ve bakteria ve arkaea alemleri eklendi.

Ayrıca, bir süredir, bilinen en büyük virüs olan mimivirüs‘un de yeni bir alemin üyesi olması gerektiği gündemde. Mimivirusler, virüs olarak tanımlansalar da, canlı organizmalarda bulunan çoğu gene sahip durumdalar. Birçok araştırmacı, mimiviruslerin dördüncü alemin üyesi olması gerektiğini savunuyor. Eisen ise bu konuyla ilgili olarak, “Eğer mimivirüsler, dördüncü alem olacaksa, bizim elde ettiğimiz diziler de beşinci alemi gösteriyor olabilir. Henüz bilmiyoruz.” diyerek düşüncelerini belirtiyor.

Biology's 'dark matter' hints at fourth domain of life

New Scientist dergisinde yayınlanan orijinal makaleyi görmek için tıklayın

Kaynak:

http://biyorss.com/?p=6076

Cinsiyetin Evrimi – 7 Cinsiyetli Organizma

Biri erkek, biri dişi… Bilinen gelişmiş türlerin hemen hemen hepsi iki cinsiyetbarındırıyor. Peki, bu sayının ötesi var mıdır? Bir canlı türü en fazla kaç cinsiyetiiçinde barındırabilir?  3 mü? 5 mi?

Tetrahymena thermophila ile tanışın! Bu tek hücreli, 7 farklı cinsiyete ev sahipliği yapıyor. Uygun olarak I, II, III, IV, V, VI, ve VII olarak adlandırılan cinsiyetler, tür içi çiftleşmeleri o kadar karmaşık hale geliyor ki, T. thermophila, sırf bu amaçla ekstra bir çekirdek taşıyor.

Ana çekirdek, hücrenin temel fonksiyonlarından sorumlu iken, küçük çekirdek,hücreler arası konjügasyon iletişimini sağlıyor.

T. thermophila popülasyonları içindeki bu 7 cinsiyetin oranı da birbirinden farklıUniversity of Houston‘dan Rebecca Zufall‘ın gerçekleştirdiği çalışmalar da, bu cinsiyet oranlarındaki asimetriye ışık tutuyor.

Zufall,  cinsiyetlerin neden farklı oranlarda bulunduğunu çözmek için, bu canlıların popülasyonlarını, matematik modellemeler kullanarak tekrar oluşturmuş.  Bu modellemeler sonucunda, belirli bir genin farklı versiyonlarının (yani allellerin) farklı cinsiyetlere çoğunluk kazandırdığını gözlemlemiş.

Tetrahymena thermophila

Bilindiği üzere, biz insanların, cinsiyeti tamamen genler tarafından belirleniyor.  Ancak, bizim aksimize, T. thermophila‘da cinsiyet seçimi biraz farklı şekilde gerçekleşiyor.  Bu canlıdaki bazı genler, o canlının hangi cinsiyete sahip olacağının sadece bir kısmını belirliyor. Diğer kısmında ise çevre sıcaklığı gibi çevresel faktörler bulunuyor.

Bu canlılarda, cinsiyeti etkileyen önemli genetik faktörlerden biri mat adlı bir gen. Bu genin farklı versiyonları (alelleri), bazı cinsiyetlerin diğerlerine göre daha fazla görülmesine neden oluyor. Örneğin mat2 aleli ile doğan bir T. thermophila‘nın hiç bir şekilde tip I olma ihtimali bulunmazken, %15 ihtimalle tip II, %9 ihtimalletip III olabiliyor. Kolaylık olması açısından, mat2 ve aynı genin diğer 13 aleliAve B adlı gruplara bölünmüş. grubu aleller, tip I, II, III, V ve VI cinsiyetlerine; Bgrubu aleller ise II, III, IV, V, VI ve VII cinsiyetlerine dönüşümde görev alıyor.

Ancak, temel soru hala cevaplanmış değil! Bir canlı neden 7 cinsiyete sahip olmak ister? Evrimsel avantaj açısından bakıldığında, araştırmacıların gerçekleştirdiği modellemeler, 7 cinsiyetin, iki cinsiyete karşı avantajlı ortaya koyuyor. Ancak, modellemeler  bazı durumlarda gerçeği yansıtmayabiliyor ve çoğu araştırmacı, “çeşitlilik güzeldir” savını tatmin edici bir cevap olarak görmüyor.

Konu üzerinde yapılan önceki bir çalışma, farklı cinsiyetlerin olmasının, bir organizmanın, karşı-cins bulma ihtimalini artıracağını, bu şekilde bir artışın da avantajlı olacağını öne sürüyor. Ancak, bu sayının neden 7 ile sınırlandığı konusunda kimsenin cevaplayamadığı bir soru. Çalışmayı gerçekleştiren Tiago Paixão, “T. thermophila popülasyonlarının tipik olarak destekleyebileceğimaksimum cinsiyet sayısı 7 olabilir. Bundan yüksek sayılarda cinsiyet olması, hayatta kalma açısından yarar getirmiyor olmalı.” diyerek düşüncelerini özetliyor.

Discover’de yayınlanan orijinal makaleyi görmek için tıklayın

Kaynak:

http://biyorss.com/?p=5895

Bir milyar yaşındaki yaşam formu bulundu!

Araştırmacılar evrimin en önemli anahtarını bulduklarını düşünüyorlar.

Bir milyar yaşındaki yaşam formu bulundu!

İskoçya’da bulunan ve bir milyar yaşında olduğu düşünülen yaşam formunun fosili, evrimin en önemli anahtarı olabilir.
Araştırmacılar, Torridon Gölü’nün civarındaki kayalarda buldukları iyi korunmuş organizma kalıntılarının, bir milyar yıl önce gölün dibinde yaşadıklarını açıkladılar.
Bu organizmaların, tek hücreli bakteriden, daha karmaşık hücre yapılarına, fotosentez ve üreme işlevlerine sahip hücrelere sahip canlılara dönüşüm sürecinin anahtarı olduğu düşünülüyor.
Oxford Üniversitesi’nden Profesör Martin Brasier, “Bu fosiller, göllerde yaşayan karmaşık hücreli canlıların bir milyar yıl önce ortaya çıktıklarını gösteriyor, düşünülenden çok daha önce” diyor.
Fosillerde bulunan canlılar, bakteriyel atalarının aksine çekirdek içeren ve fotosentezi mümkün kılan yapıda oldukları ortaya çıktı. Ayrıca evrim sürecini hızlandıran üreme sürecinin de bu canlılarda bulunduğu belirlendi.
Uzmanlar bu canlıların yeşil su yosunlarına ve bitkilere evrimleştiklerini söylüyorlar.

Kaynak:

Milliyet.com

Beynin solu liberal sağı muhafazakâr

İngiltere’deki araştırma, beynin yapısıyla kişinin siyasi görüşü arasında bağı ortaya koydu. Empati sahibi beynin solu, ‘liberal’, duygusal tepkiyi içeren sağı ise muhafazakâr.

Beynin solu liberal sağı muhafazakâr

İngiltere’de bulunan London College Üniversitesi’nin yaptığı bir araştırma sonucunda, insanların politik duruşlarında beyinlerinin fiziksel yapısının etkili olduğu ortaya çıktı.
London College Üniversitesi’nden Doktor Ryota Kanai’nin 90 kişi üzerinde yürüttüğü araştırma, siyasi görüşlerin çevre koşullarıyla şekillendiğine dair inanışları yıktı.
Araştırma sonucunda, kan akışını ve empatiyi yöneten beynin sol lobu gelişmiş insanların daha liberal görüşleri savundukları, duygusal tepkileri ve hafızayı yöneten beynin sağ lobu gelişmiş insanların ise daha muhafazakâr oldukları görüldü.

Beynin birebir yansıması!
Araştırmaya katılan 90 gönüllünün siyasi görüşleri öğrenildekten sonra her birinin beyin MR’ları çekildi. MR’ların karşılaştırılması sonucunda beynin sağ lobunda bulunan duyguları algılamaktan sorumlu “amigdala” bölgesi geniş kişilerin daha muhafazakâr görüşlü oldukları ve tehdide karşı agresifleşme eğilimi gösterdikleri görüldü. Diğer yandan, sol ön lobu daha geniş olanların da daha liberal görüşlü, toleranslı ve uzlaşmacı oldukları gözlemlendi.
Uzmanlar, bu sonuçların birer tesadüf olmadığını belirtirken, doktor Kanai de “bu buluş sayesinde, insanların psikolojik özelliklerine göre savundukları siyasi görüşün de tahmin edilebileceğini” söyledi. Bugüne kadar beynin faaliyetleri ve siyasi görüş arasındaki ilişki bir çok kez araştırılmıştı fakat bu araştırmayla ilk kez beynin fiziksel yapısıyla kişinin siyasi görüşü arasında bir bağlantı olduğu ortaya konmuş oldu.

http://www.milliyet.com.tr/beynin-solu-liberal-sagi-muhafazakar/siyaset/haberdetay/09.04.2011/1375320/default.htm

Tüm Değerlerin Kökeni / Mehmet BERK

TÜM DEĞERLERİN KÖKENİ
Değer Kavramının İnsan Zihnindeki Gelişimi Üzerine Antropolojik Bir Deneme

GİRİŞ:

1. Tartışmada Yöntem ve İnsanın Gelişimi

Değer kavramı ekonomiden matematiğe, etikten estetiğe kadar uzanan geniş bir alanda tartışılır. Ve bu bağlamda kimi zaman nesnenin kimi zaman da olayın ya da olgunun niteliği belirlenir.

Böylesine geniş bir düşünce alanında yer edinen değer kavramına dair elbette ki ortak ve net bir tanım yapmak oldukça zordur. Çünkü “değer”, “değer alanı”, “değerler sistemi”, “kullanım değeri” ve en önemlisi de “değer yargıları” gibi kavramlar, günlük dilde ve hatta kimi filozoflar tarafından da birbirinin yerine kullanılır. Bu durum değer konusunda çok ciddi kavram karmaşasına yol açar. Fakat sorunun böylesine ciddi bir karmaşaya yol açması doğaldır. Zira bu kavramlar birbirleriyle ilintili ve çoğunlukla da içiçe geçmiştir.

Örneğin altın bir yüzüğün kullanım değeri, ekonomik değeri, yarar değeri ve anı değeri aynı anlamı ifade etmez. Bu sebeple nesnenin ya da olayın değer kapsamında tartışılması güçleşir.

Bu makalede, değer kavramının insan zihnindeki ilkel yapılarına ve bu yapıların insan gelişiminin hangi aşamasında ortaya çıktıklarına dair düşünce tarihinden çeşitli karşılaştırmalarla kapsamlı bir tarışma amaçlanmaktadır.

1.1) İdealizm-Materyalizm Çatışkısı

Alman düşünür Wilhelm Windelband’a göre felsefe, başlı başına bir değer felsefesidir ve tarih felsefesinde, daima insansal değerler söz konusudur. Windelband’a göre her yeni çağ, bir önceki çağın değerlerinden kurtulmak için yapılan bir mücadeledir (Hançerlioğlu, 2006, s.56). Elbette bu düşünce çok farklı alanlarda tartışılabilinir. Fakat ortaya çıkardığı soru, tartışılabilirliğinden daha önemlidir. Değerlerin insana kendi tarihinin başlangıcında tanrı tarafından mı verildiği, yoksa toplumsal ilişkileri sebeiyle mi ortaya çıktığı sorusu, aslında çoğunlukla felsefe tarihini başlı başına iki düşünce ekolüne indirgememize olanak veren materyalizm-idealizm çatışkısını gündeme getirir.

Antik Yunan felsefesinden, hatta onu önceleyen doğu inanış ve düşünüşlerinden başlayarak her geçen dönem daha da keskinleşen bu çatışkı, açıklayıcılığı açısından değer ve onu kapsayan değer felsefesi alanında büyük önem taşır. Çünkü bu çatışkıda bakılacak çerçeveye göre yapılacak olan araştırmanın kapsamı değişir, açıklamalar bilimselliğe yaklaşır ya da uzaklaşır.

Örneğin metafizik değer kavramlarına göre değer, tanrının bağışıdır, kimi insana verilmiş kimine verilmemiştir. Tam da bu sebeple Max Scheler’e göre esşitsizlik tanrısaldır ve eşitlik ahlaka aykırıdır. Hatta bu değerler kendi aralarında da bir hiyerarşiye sahiptir. Biri öbüründen üstün olarak şöyle sıralanır : Kutsal değerler, geist değerler, vital değerler, duyusal değerler (Hançerlioğlu, 2006, s.56-57). Elbette ki bu ve benzeri fikirler, nesnel düzeyde ve olguya dayanan herhangi bir yapıda değildir. Bu sebeple yapılacak tartışma antropolojik veriler üzerine yükselmeli, bilimsel bir bakış açısıyla konu irdelenmelidir.

1.2) İnsanın Biyolojik ve Kültürel Evrimine Genel Bakış

İnsanın “düşünen hayvan” olarak tanımlanmasından “alet yapabilen hayvan” olarak kabul görüşüne kadar düşünce alanında çok çeşitli değişimler hatta devrimler yaşanmıştır. Felsefe dalı içinde yapılmaya çalışılan insanın kökeni ve bu kökene dair gelişen seyri, modern bilimde başlıbaşına antropolojinin konusudur ve bu alanda insan türünün biyolojik ve kültürel evriminin aydınlatılmasına dair önemli mesafe katedilmiştir.

Basit darbelerle kenarları yassıtılan çakıl taşları, insanın atalarının yaptığı ilk ilkel taş aletler olarak görülebilir. İki milyon yıl önce Australopithecus’ un bu ilkel icadı, daha sonra kullanılmak üzere çakıl taşlarının hazırlanması ve bir köşeye konmasıyla da somutlanan amaçlı davranıştı (Bronowski, 2009, s.30-31). Bu ilkel aletin yapımındaki amaç, yiyeceğini kesmek ve parçalamaktı.

Böyle ilkel aletlerle başlayan süreç, sonraki bir milyon yıl için pek bir değişiklik getirmedi. Fakat son bir milyon yıl içinde insan, aletlerin niteliğinde çeşitli değişiklikler yaptı. Bu değişiklikler, elbette beyindeki bazı biyolojik gelişimlerin olduğunun da işaretidir (Bronowski, 2009, s.32). Özellikle de avcı-toplayıcılıktan yerleşik hayata geçişle yaşadığı tarım devrimi ve 18.yüzyılda kendini gösteren büyük sanayi devrimi, insanoğlunun zamandaki serüveninde çok önemli başarılar olarak görülebilir.

Homo Erectus’un bir milyon yıl önce ateşi evcilleştirmesi, aşölyen tarzda el baltaları yapması ve kullanması, insanın gerek biyolojik gerekse kültürel evriminde önemli aşamalar katettiğinin göstergesidir. Çünkü avlanmak, hayatta kalabilmek için yaratılan aletleri yapabilmekle mümkündür. Bununla birlikte avlanmak, özel silahları olduğu kadar, dil aracılığıyla da bilinçli bir planlamanın ve eşgüdümün sağlanmasını gerektirir (Bronowski, 2009, s.35)

Avcı-toplayıcı toplumda avlanma, toplumsal bir yükümlülüktür ve avcılık belli bir yerde sürekli artan bir nüfusu besleyemez. Bu sebeple göçler zorunludur.

Modern insanın ataları bu sebeple bir milyon yıl önce Kuzey Afrika’daydılar. Yediyüzbin yıl önce Java’da, dörtyüzbin yıl önce de bir yelpaze gibi açılarak kuzeye yöneldiler. Doğuda Çin’e, batıda avrupaya ulaştılar. Göçlerin bu inanılmaz yayılışı, insanı en yaygın tür haline getirdi (Bronowski, 2009, s.35).

Sürekli göçlerle tüm dünyaya yayılan avcı-toplayıcılar da ne bir iş bölümü vardı ne de özel mülkiyet algısı vardı (Zerzan, 2009, s.88). Elbette avcının, avlanmak için kullandığı biricik aleti/silahı, “mülk”ün ilk örnekleri olarak görülebilir. Fakat bu görüş, düşünce dünyasındaki bilimin anlamıyla başlı başına “özel mülkiyet” kavramını karşılamaz. Toprağın evcilleştirilişiyle birlikte yerleşik hayata geçilmesi ve insanların artık çok daha kalabalık bir nüfusla göç etmeden yaşama zorunluluğu, özel müliyeti doğurmuştur. Bu bağlamda özel mülkiyet, yerleşik hayatla ilintili, kalıcı ve sürekli bir mülkiyet tarzını ifade eder.

Göçebe yaşamın sona ermesiyle birlikte, toplumsal düzen, Zerzan’ın ifadesiyle “yeni bir uzamsallaştırma olan sabit mülkiyet üzerine inşa edilmiştir” (Zerzan, 2009, s.49).

Bu noktada Marx, insanın yerleşik hayata geçtikten sonra ilk olarak mülk edindiği toprak hakkında şunları söyler;

“İnsana, ihtiyaç duyduğu şeyleri ve yaşama araçlarını hazır olarak sunan bakir toprak (ve bu ekonoik anlamda suyu da içerir) insanda bağımsız olarak vardır ve insan emeğinin evrensel nesnesidir.” (Marx, 2006, s.95)

Marx’ın, “insan emeğinin evrensel nesnesi” olarak tanımladığı toprak, zamanla insanın üzerinde yerleşik olarak yaşadığı, çeşitli iş bölümleri yarattığı, sınıflara ayrıldığı bir tür fetiş hale gelmiş ve bu bağlamda uygarlığın doğuşuna dair “toprak ana” inanışı ortaya çıkmıştır. Bu inanış, aynı zamanda toprağın insanın kültürel evrimine dair bir ilerlemeyi ifade eder. Çünkü insanın yaşama gereksinimlerinin karşılanmasına dair yegane nesnesidir.

Friedrich Engels, “Aklın, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni” adlı eserinde, insanın tarihsel evrimine dair Morgan’ın sınıflandırmasını şöyle özetler;

1-Yabanıllık : Doğa ürünlerinden, onları hiç değiştirmeden yararlanmanın ağır bastığı dönem. İnsan eliyle yapılan üretimin, her şeyden önce bu yararlanmayı kolaylaştıran aletlerin üretimidir.

2-Barbarlık : Hyvan yetiştirme, tarım ve insanın faaliyeti sayesinde doğal ürünlerin üretimini arttırmayı sağlayan yöntemlerin öğrenilmesi dönemi.

3-Uygarlık : İnsanın doğal ürünleri ham madde olarak kullanmayı öğrendiği dönem, asıl anlamda sanayi ve ustalık dönemi ( Engels, 2009, s.32)

İnsanın kültürel ve biyolojik evrimine dair kısa bir giriş niteliği taşıyan bu verilerden sonra sorulması gereken soru; insanın, bu gelişim sürecinin hangi aşamasında nesnelere ve olaylara ayırt edici ve özelleyici bir nitelik olarak “değer” atfetmiş ve değerlendirmeye başlamış olmasıdır.

2.İnsanda Değer Kavramının Kökeni Üzerine

Değerler ve onların bir tür dile getirilişleri olan değer yargıları konusunda genel söylem toplumlara dairdir. Bu konuda yapılan tartışmalar ise genellikle uygarlık aşamasına geçmiş, yerleşik düzen içinde yaşayan toplumlarla ilintili olarak yapılır. Elbette sınıflara ayrılmış, kendi iş bölümünü yaratmış ve aynı kültürün içinde yoğrulmuş yerleşik insan topluluklarına dair değer ve yargı tartışmaları doğaldır. Fakat gözden kaçırılan konu, insan hayatı için “değerli” olan şeyin, sadece uygar toplum aşamasına geçmiş topluluklar ya da uluslara dair olmadığıdır. Değerler sistemi ve bu sisteme dair şekillenen değer yargıları, elbette ki bir tür ahlaki konsensusla toplumları bir arada tutmaya yarar. Fakat değer kavramının kökenini ve ilkel biçimlerini anlamadan yapılan tartışmalar, toplumlardaki bireyleri bir arada tutan normları ve ahlaki yargıları kavramamızı zorlaştırır.

A.B.D’li sosyal eleştirmen Zerzan’ın da ifade ettiği gibi yaklaşık onbin yıl önce ortaya çıkan tarım toplumları öncesindeki yaşam, uzunca bir süre çirkin, kısa ve hayvani bir varoluş olarak görülmüştür (Zerzan, 2009, s.46). İlkel insanın dünyasında yaşam, doğayla iç içe ve küçük topluluklar halinde olduğundan daha kısadır. Bununla birlikte zorunlu göçebelik, insanın doğayla savaşımını da olumsuz yönde etkilemiştir. Fakat bu durum, avcı-toplayıcı insanın zihin dünyasında, değer kavramını önceleyen arkaik “iyi” ve “kötü” kavramlarının oluşmasına yetecek bilinç ve zeka düzeyine erişemediği anlamına gelmez.

Comte’un “üç hal yasası” olarak bilinen teorisine göre insanın ve dolayısıyla düşüncesinin gelişimi, sırayla üç evrede gerçekleşir; Teolojik, metafizik ve pozitivist evreler (Cevizci ,2009, s.906)

Bu evrelerden ilki, teolojik evredir ve kendi içinde üç alt bölüme ayrılır. Bunlardan ilki, her nesnenin kendine ait bir iradeye sahip olduğunun düşünüldüğü animizm veya fetişizm evresidir. Bu evrede nesneler, duyguları ve amaçları olan canlı varlıklar olarak değerlendirilirler (Cevizci, 2009, s.907). Edward Tylor’ın 19. yüzyılda gündeme getirdiği (Hançerlioğlu, 2006, s.40) ve Freud’un da Totem ve Tabu adlı eserinin üçüncü kısmında işlediği animizme göre ilkel insan , gelişiminin ilk etabında fiziksel nesneleri duyguları, amaçları ve daha net bir ifadeyle ruhları olan canlı varlıklar olarak tasavvur eder. Çünkü ilkel insanındoğaya bakış açısı antropomorfiktir. Nesnelere anlam vermeye kendinden yola çıkarak başlar. Bu noktada ilkel fetişizmi ,yaşam istencinin/enerjisinin belirli bir nesneye karşı yoğun bir yönelimi olarak tanımladığımızda, ilkel insanın nesnelere ve olaylara karşı kendinden yola çıkarak anlamlandırma sürecini daha iyi kavrayabiliriz.

Darwin’e göre ancak yaşama istenci üstün olanlar ve bu istencin sonucu olarak yaşanılan çevreye en iyi uyum gösterebilen canlılar hayatta kalırlar ve türlerini sürdürürler (Hançerlioğlu, 2006, s.13). Yaşama, yani hayatta kalabilme istenci ise tüm canlılar için ortak bir istençtir. Bu açıdan bakıldığında ilkel insanın kendisini hayatta tutmaya yarayan nesnelere yönelik yarattığı yoğun duygulanım, bu nesnelere, onları diğerlerinden ayıran farklı bir nitelik/özellik kazandırır. Avcı-toplayıcı bir topluluktaki avcı için avı ve onu avlamaya yarayan aleti, bir tür fetiştir. Çünkü hayatta kalabilme istencinin, yaşamın enerjisinin yoğun bir şekilde yöneldiği nesne, artık onun için diğer nesnelerden ayrı ve biricik bir özellik taşır.

Yaşambilimsel evrimden insansal tarihe geçiş “emek”le başlar ve insansal emeği hayvansal “çaba”dan ayıran yegane özellik, emeğin “bilinçli” ve “amaçlı” oluşudur (Hançerlioğlu, 2006, s.15) (Bronowski, 2009, s.30). İnsanın kullanmak ve dolayısıyla hayatta kalabilmek adına yaptığı aletler, artık kendisi için bir “kullanım ve yararlılık değeri” taşır. Kısacası nesnelere yönelik atfedilen değerin kökeni, ilkel insanın fetişist duygulanımında aranmalıdır. Değer alanına dair ilksel yapılar, insanın varoluşunun erken tarihlerinde mevcuttur.

Bu noktada vurgulanması gereken konu yararlılıktır. Çünkü insan, ilk olarak kendisini hayatta tutmaya yarayan nesnelere değer vermiş ve onları fetişleştirmiştir. Örneğin İspanya’nın doğusunda, Valtorta Geçidi’nde bulunan ve Los Caballos adı verilen barınağın duvarlarına işlenen resimler, bir ren geyiği avını temsil eder. Bu mağara resminde dikkat çeken şey av ve avcının elindeki ok ve yaylardır. Çünkü ilkel insanın özellikle de avı ve av aletleri, yaşamda kalabilmesinin en temel nesneleridir (Bronowski, 2009, s.41)

3.Kant ve Nietzsche’de İnsanın Değeri ve Amacı

3.1)Değer Kavramı ve Güç İstenci

“Tanrının ölümü” düşüncesiyle tüm değerlerin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini dile getiren 19.yüzyılın önemli filozoflarından Friedrich Nietzsche, değerler ve değer yargıları konusunda düşünce tarihinde ses getirmiş bir eleştiriye sahiptir. Kendinden sonraki yüzyılda bıraktığı etkiler göz önünde bulundurulduğunda, değer felsefesi alanındaki eleştiri ve fikirlerini yok saymak, değerlerin kökeni hususundaki bir tartışmanın sağlıklı yürümesini engeller. Çünkü Nietzsche’nin bir çok yorumcu tarafından düşüncelerinin ağırlık merkezi olarak görülen “Tanrı’nın Ölümü” düşüncesi, eski değer yargılarının yozlaşmasının ve bu yozlaşının insanı nihilizme sürükleyeceğinin bir ifadesidir. Bu bağlamda Nietzsche, nihilizmi ise insan varlığına büyük bir tehlike olarak görür.

“Güç İstenci” adlı eserinin başında nihilizmi “en büyük değerlerin, kendi öz değerlerini düşürmesi (Nietzsche, 2010, s.27)” olarak tanımlayan Nietzsche, bu tartışmanın da bel kemiği olan değer yargılarının kökeni konusunda da şunları söyler :

“Değer takdirlerimizin ve manevi çizelgelerimizin gerçek değeri nedir? Kuralların bize sağladığı sonuç nedir? Kimin için? Neyle ilgili? Cevap : Yaşam için. Ya yaşam nedir? Benim formülüm şöyle der : Yaşam, güç istencidir (Nietzsche, 2010, s.254)”

Daha önce de belirttiğimiz üzere Darwin, yaşamın canlılar açısından temel istencini “hayatta kalabilmek” olarak algıladığına değinmiştir. Günümüzde de biyoloji kapsamında yapılan felsefi tartışmalarda bu görüşün türevleri mevcuttur. Örneğin “Gen Bencildir” adlı eseriyle büyük tartışma yaratan Dawkins, insanı “genler adıyla bilien bencil moleküllerini körü körüne korumak için programlanmış yaşam-kalım makineleri” olarak tanımlar (Dawkins, 2004, s.5). Fakat Friedrich Nietzsche, Darwin’in canlıları kapsayan yaşam istenci açıklamasının yerine “Güç İstenci”ni koyar ve bunuevrenin en temel istenci olarak görür. Nietsche’ye göre yaşam gücün dışavurumundan başka Bir şey değildir.

Nietzsche’ye göre insanın evrimi iki aşamada gerçekleşir :

1) İnsan doğa üzerine güç kazanıp ve ek olarak kendi üzerinde de belirli bir güç kazanmıştır.

2) Doğa üzerine güç kazandıktan sonra, insan bu gücü kendini özgürce geliştirmek için kullanmıştır (Nietzsche, 2010, s.271).

Değerler kapsamında ahlaklılık, Nietzsche’ye göre insanın doğa ve vahşi hayvanlara karşı ayakta kalabilmesi için gerekli olmuştur. Yani doğayla savaşım halinde olan insanın bazı eylemleri “iyi” bazılarını ise “kötü” olarak nitelendirir. Fakat Nietzsche’ye göre bu niteleme, sırf yaşamda kalabilmesi adına bir yararlılıktan doğmaz. Tersine, ilkel insanın doğayla savaşımının temelinde, doğa üzerine güç kazanmak ve “kendini gerçekleştirebilmek” amacı vardır.

İyi ve kötü olarak nitelenen değer yargılarının kökenine dair eleştirilerini sunduğu “Ahlakın Soykütüğü Üzerine” adlı eserinde Nietzsche “bencil olmayan eylemlerin onaylanması” ve “yararlılık” açısından onlara iyi denmesi fikrine karşı çıkar (Nietzsche, 2004, s.36). Nietzsche’ye göre “iyi” olan eylemi “soylu ve güçlü olanlar” belirler. Bu sebeple de değerleri yaratanlar “e”fendiler”dir. İlkin değerler yaratma hakkını kazanan ve sonrasında yarattıkları değerlere ad koyan “yüksek ruhlu” insanlar, ad verdikleri herşeyin sahibidirler (Nietzsche, 2004, s.37)

3.2) Antagonizm ve İnsanın Toplumdışı Toplumsallığı

Immanuel Kant, insan yeteneklerinin gerçekleşmesi için doğanın kullandığı aracı antagonizm, yani “uyuşmazlık” olarak belirler. Bu bağlamda antagonizm, “yaşamın form kazanmasını sağlayan bir uyuşmazlık” anlamında kullanılmıştır ( Veysal, 2006, s.185)

Kant’a göre bu uyuşmazlık şeref, güçlülük ve mülkiyet arzusuyla harekete geçer ve insanı tahammül edemediği ama yine de vazgeçemediği diğer insanlar arasında bir mevki elde etmeye yöneltir. Bu yönelim Kant’a göre barbarlıktan insanın asıl toplum değerini oluşturan kültüre doğru ilk gerçek adımıdır (Veysal, 2006, s.185)

Bu bağlamda insanları bir arada tutan şey, bir nevi toplumdışı toplumsallıklarıdır. Antropoloji biliminin verilerine göre insanın yerleşik hayata geçmesi günümüzden onikibin yıl önceye uzanır. Fakat Homo Sapiens’in kökeni, yaklaşık olarak yüzdoksan bin yıl önceye kadar uzanır. Bu demektir ki insan, yerleşik hayata geçmeden onbinlerce yıl boyunca, küçük topluluklar halinde, göçebe ve avcı-toplayıcı olarak yaşamışlardır. Bu tarih, bize insanın toplumdışı bir doğası olduğunu gösterir. Fakat insan bu toplumdışılığını törpüleyerek barbarlıktan uygarlık aşamasına geçmiştir.

Alfred Adler’e göre insanların faaliyetlerini yöneten hedef, üstünlük, güç ve “diğerlerini aşma” dır (Adler, 2004, s.171) Bu düşünceye paralel şekilde Kant güçlülük ve mülkiyet arzusuyla harekete geçen insanın, toplumdışılığını toplumsallıkla birlikte gerçekleştirmeye çalıştığını ifade eder. Kant’a göre bu uyuşmazlık (antagonizm) doğanın, insan yeteneklerini gerçekleştirmesi için kullandığı bir araçtır.

Kant, “Dünya Yurttaşlığına Yönelik Genel Bir Tarih Düşüncesi” adlı çalışmasının 4. önermesinde bu konuya değinir. Kant’a göre insan, toplumlaşma eğilimine sahip olmakla birlikte, toplumla çatışarak toplum dışına kaçma eğilimini de taşır (Bıçak, 1995) Bu eğilimler, bizzat insanın doğasında vardır.

Kant’ın düşüncesinde, doğanın insan için belirlediği amaç ve varılması gereken ilk hedef evrensel adalet ve yaptırımını uygulayacak bir yurttaşlar toplumuna ulaşmaktır; doğa insan türünü bunun çözümüne doğru zorlamaktadır (Bıçak, 1995)

Kısacası Kant’a göre doğanın insana dair ortaya koyduğu vazife, herşeyden önce özgürlük ve gücün birleştiği toplum düzeni, tam adaletli bir yurttaşlar anayasasının yapılmasıdır.

SONUÇ :

Sigmund Freud, insanın doğasında bulunduğunu düşündüğü saldırganlık ve cinsellik dürtülerinin toplum tarafından baskılandığını ifade eder. Freud’a göre hayvani dürtülerle güdülenen insanın aynı zamanda uygar bir varlık olmaya çalışması trajik bir durumdur. Çünkü insan türünün gelecekteki kaderini belirleyecek olan soru, uygarlığın gelişiminin, birlikte yaşamın insanların saldırganlık ve öz yıkım dürtüleri tarafından bozulmasına hakim olmayı başarıp başaramayacağıdır (Freud, 1999, s.98).

İnsanın kültürel ve biyolojik evrimine Freudyen bir çerçeveden bakıldığında, yerleşik hayata geçmesiyle birlikte toplumsallığını pekiştirmek adına insanoğlunun yarattığı ahlaki değer sistemlerinin, kendisi için yararlı olmadığı, tersine uygarlık aşamasına geçen toplumlarda büyük huzursuzluklar yarattığı söylenebilir.

Her geçen dönem nesneleri ve olayları birbirinden ayırabilmek için onlara verdiğimiz adlar ve yüklediğimiz anlamlar arttıkça, kendi yaşamımızı kolaylaştıracak aletlere ve onları yapabilen aletlere daha fazla sahip olmaktayız. Fakat isim ve dolayısıyla anlam dağarcığımızın artması, değerler ve değer yargıları anlamında tam bir kargaşaya yol açmaktadır. Nietzsche’nin vurguladığı üzere tüm değerlerin yeniden değerlendirilmesi gerektiği ,insanın gelecekteki kaderini belirleyecek önemli basamaklardan biridir.

Mehmet BERK
Mart 2011
Mersin

KAYNAKÇA :

ADLER, A. (2004), İnsanın Doğasını Anlamak, İzmir: İlya Yayınevi
BIÇAK, A. (1995), Kant’ın Tarih Anlayışında Tarih Bilincinin Yeri, Felsefe Dünyası, Sayı 16
BRONOWSKİ, J. (2009) İnsanın Yükselişi, İstanbul: Say Yayınları
CEVİZCİ, A. (2009), Felsefe Tarihi, İstanbul: Say Yayınları
DAWKİNS, R. (2004), Gen Bencildir, Ankara: Tübitak Yayınları
ENGELS, F. (2009), Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni, Ankara: Alter Yayınları
FREUD, S. (1999), Uygarlığın Huzursuzluğu: İstanbul:Metis Yayınları
HANÇERLİOĞLU, O. (2006), Düşünce Tarihi: İstanbul:Remzi Kitabevi
HANÇERLİOĞLU, O. (2006), Felsefe Sözlüğü: İstanbul, Remzi Kitabevi
MARX, K. (2006), Sosyoloji ve Felsefe, İstanbul: Belge Yayınları
NİETZSCHE, F. (2004), Ahlakın Soykütüğü Üzerine, İstanbul:Say Yayınları
NİETZSCHE, F.(2010), Güç İstenci, İstanbul: Say Yayınları
VEYSAL, Ç.(2006), Savaşın Felsefesi, İstanbul: Etik Yayınları
ZERZAN, J. (2009), Gelecekteki İlkel, İstanbul: Kaos Yayınları

Kaynak:

http://www.yaziyaz.net/Felsefe/index.php/makaleler/156-tum-degerlerin-koekeni.html

Atalarımızın tercihi tektonik hareketlilik

Atalarımızın yerleşmek için seçtiği San Francisco, Napoli ve İstanbul gibi bölgelerin ortak bir özelliği var; deprem riski ya da volkan riski ya da her ikisini birlikte bulunduran aktif tektonik faylarca çevrilmiş olmaları.

Uluslararası ekiplerin gerçekleştirdiği, arazi şekilleri ve atalarımızın yaşam alanlarını ilişkilendiren bir çalışma Journal of Human Evolution dergisinin Mart sayısında yayınlandı. Araştırmacı Dr. Sally Reynolds’a göre, atalarımıza ait yaşam alanları ortak özelliklere sahip, örneğin deprem gibi tektonik hareketler sonucu oluşan yer şekillerini barındırıyorlar.

Pek çok kanıt, erken atalarımızdan Australopithecus africanus’un ağaçlık alanlardan açık çayırlara uzanan, yer yer sulak arazi ve bataklıklardan oluşan karışık bir çevrede yaşadığını gösteriyor. Araştırma, bu gibi alanların göl ya da nehirlerin yakınlarında gerçekleşen tektonik hareketlerce oluştuğunu ortaya koyuyor. Baş yazarlardan Prof. Geoff Bailey, depremler ve insan yaşam alanları arasındaki bu ilişkiden uzun zamandır şüphelendiklerini, tektonik hareketlerin meydana geldiği bölgelerin uzun vadede insan yerleşimi için uygun yer şekilleri meydana getirdiğini belirtiyor.

Dr. Reynolds, atalarımızın bu tektonik hareketlerin yaşamları için ne denli önemli olduğunun farkında olmasalar da, ortaya çıkan yer şekillerinin ve bu yer şekillerinin yarattığı iklim, bitki örtüsü, su kaynakları, yırtıcılardan saklanılabilecek alanlar ve diğer kaynaklar tarafından dolaylı bir şekilde bu bölgelere çekildiğini söylüyor.

tektonik-1.jpg
Resim 1. Tektonik olarak aktif olmayan düz bölgeler. Bu gibi alanlarda azalan yağış sonucu yaşamı tehdit edecek, uzun süreli ciddi kuraklıklar meydana gelebilir.

tektonik-2.jpg
Resim 2. Tektonik olarak aktif bölgeler. Bu gibi bölgelerde oluşan yer şekilleri, değişken iklimsel koşullar yaratarak sulak alanların oluşumunu ve su kaynaklarının korunmasını sağlayabilirler.

(soL-Bilim Teknoloji)

05.03.2011

http://haber.sol.org.tr/bilim-teknoloji/atalarimizin-tercihi-tektonik-hareketlilik-haberi-39916

İnsanda penis çıkıntıları yokluğuna dair genetik ipucu

Bu hafta yayınlanan bir genetik araştırma, insan genomunu diğer memelilerden ayıran silinme tipi mutasyonların listesini çıkardı. Bu mutasyonlardan bazıları, penis çıkıntılarının yokluğu ve göreli beyin büyüklüğü gibi insana has özellikleri açıklayabilir.

İnsanı, diğer memelilerden ayırdeden, iskelet yapısından beyin işlevine kadar uzanan özelliklerin birçoğu, insanla diğer türlerin genomları arasındaki DNA farklarında kodlanmış durumda. Ancak ‘insanı insan yapan’ genetik özelliklere dair bilgimiz halen çok sınırlı. Oysa ki insan genomu tam on yıl önce dizilenmiş, yani tüm DNA dizisi okunmuş, bunu da fare, sıçan, şempanze, makak genomlarının dizilenmeleri izlemişti.

Genomlar arasındaki tüm farkları bildiğimiz halde, genom farklarını yapısal ve işlevsel (fenotipik) farklarla niye ilişkilendiremiyoruz? Bunun bir sebebi, en yakın akrabamız şempanze ile dahi, 30 milyon küsur genetik farkımızın bulunması (3 milyar baz çifti uzunluğundaki genomun yüzde biri). En büyük dert ise, hayvan genomlarının büyük kısmının işlevsiz olması, yani canlıyı etkileyen bir bilgi içermemesi. İşlevli bölgeler, yani protein kodlayan genler ve bu genlerin etkinliklerini idare eden çevrelerindeki DNA dizileri, genomun ancak yüzde beşini kaplıyor. Bu nedenle, insan ve diğer türler arasındaki genom farklarının hangilerinin vücut yapımızı ve işlevlerini etkilediği araştırmak, samanlıkta iğne aramaktan beter.

Bu hafta Nature dergisinde yayınlanan çalışma, bu metin yolda kaydedeğer bir adım olarak dikkat çekti (http://dx.doi.org/10.1038/nature09774). Çalışma Stanford Üniversitesi’nden David Kingsley liderliğinde, hem deneyselci hem hesaplamalı biyologlardan oluşan on iki kişilik bir ekibin ürünüydü. Ekip, insan genomunu son yıllarda dizilenmiş çok sayıda memeli genomuyla karşılaştırmakla işe başladı.

Memelilerde korunmuş, insanda silinmiş bölgeler
Karşılaştırmada şu bilgiden yola çıktılar: Genomların işlevsiz olan bölgelerinde mutasyonlar serbestçe birikir, türler birbirinden hızla farklılaşır. Ancak genler ve gen idare bölgeleri, türler arasında sınırlı farklılık gösterir. Çünkü işlevli bölgelerde gerçekleşen mutasyonlar bu bölgelerin işlevini bozabilir, bu da canlıyı zayıf düşürüp, yaşama/üreme şansını azaltır. Böylece işlevli bölgelerdeki mutasyonlar negatif doğal seçilimle elenirler. Kısırlığa yol açan mutasyonlar buna örnektir. Dolayısıyla türler arasında az mutasyon görülen bölgelerin işlevli olduğunu tahmin edebiliriz.

Araştırmacılar, memeliler arasında neredeyse hiç değişiklik göstermeyen, ama yalnız insanda mutasyonla silinmiş bölgelerin listesini çıkardılar. Bu şekilde ‘memelilerde korunmuş, insanda silinmiş’ (MKİS, İngilizce kısaltması ‘hCONDEL’) beş yüzü aşkın bölge tanımlandı. Bu bölgelerin neredeyse tümü genlerin dışında bulunuyordu. Ancak bu bölgelerin -insan hariç- tüm memeliler arasında korunmuş olması, bunların gen etkinliklerinin idaresinde rolü olabileceğini ima ediyordu.

Bu hipotezi test etmek üzere ekip, iki MKİS bölgesini seçerek işlevlerine baktılar. Birinci aday bölge, androjen almacı (AR) geninin komşusuydu. AR geninin kodladığı protein, memelilerde erkeklik hormonu (testosteron, dihidrotestosteron, vs.) moleküllerine bağlanır, etkinleşir, akabinde belli genlerin anlatımına (bu genlerden protein üretilmesine) yol açar. Bu gen anlatımları sayesinde çeşitli dokularda özgün değişiklikler ortaya çıkar, testis gelişimi veya sakallanma gibi.

Penis çıkıntıları gelişimini etkileyebilecek bir bölge
AR geninin komşusu bu MKİS bölgesinin işlevi, genetiği değiştirilmiş deney fareleri kullanarak incelendi. Araştırmacılar, klasik genetik mühendislik yöntemleriyle MKİS DNA dizisinin şempanze sürümünü, yapay bir ‘muhabir’ gene yapıştırdılar. Ardından MKİS ve muhabir gen içeren bu DNA parçasını farelere aktardılar. Fare embriyolarında muhabir genin anlatıldığı tespit edildi. Yani bu MKİS bölgesi hakikaten gen idaresi işlevine sahipti. MKİS bölgesinin fare sürümü de aynı işlevi görüyordu.

Ancak bu MKİS bölgesi, muhabir genin farenin tüm organlarında değil, yalnızca bıyık ve penisin uç bölgelerinde anlatılmasına yol açıyordu. İşte bu sonuç son derece ilginç.

Nitekim insanı şempanze dahil birçok memeliden ayıran özelliklerden bir kısmı, üreme organlarına dair. Penise dair değişimlerden biri, insan erkeğinde penis kemiğinin (Latince ‘baculum’) yokluğu. Bir diğer ‘kayıp yapı’ ise penis başında gelişen, tırnağımsı yapıda sert ve ufak çıkıntılar.

İşte muhabir gen farelerde, tam da bu çıkıntıların geliştiği bölgede etkinleşiyordu. Dahası, bu çıkıntıların gelişiminin erkeklik hormonuna ve dolayısıyla AR genine bağlı olduğu daha önce gösterilmişti – öyle ki hadım edilen farelerin penislerinde çıkıntılar gelişmiyordu. Dolayısıyla, söz konusu insanda MKİS bölgesi silinmesinin, söz konusu çıkıntıların gelişimini engellediği düşünülebilir.

Erkekler arası rekabetin azalmasının olası sonuçları
Bu çıkıntıların yokluğunun cinsel hazzı sınırladığı ve cinsel birleşme sürelerini uzattığı düşünülüyor. Peki böyle bir değişim nasıl açıklanabilir? Antropologlar ve primatologlar, insanda üreme sisteminde bu ve benzeri değişimlerin, insan evriminde genel bir örüntüyle ilgili olduğunu düşünüyorlar: Erkeğin yavru bakımına katkısının artması, tek eşliliğin yaygınlaşması, bireyler arası işbirliğinin sıklaşması, sonuç olarak da erkekler arasında eş için rekabetin azalması. Bu örüntü şempanzelerde görülmüyor. Şempanzelerde dişiler birçok erkekle çiftleşirler, ancak yalnız kısa bir zaman aralığında. Erkek şempanze için cinsel birleşme görece ender bir olanak olduğundan, her imkanda dişiyi döllemeyi garantilemek, soyunu sürdürmek için zorunludur.

İnsanda bugün yaygın sosyal yapılarda ise, büyük ölçüde tek eşlilik eğilimi sayesinde bu ‘dölleme basıncı’ sınırlıdır. Velhasıl insan erkeğinde hızlı boşalma ihtiyacı azalmış olabilir. Gerçekten de, tek eşliliğin yaygın olduğu Amerika kıtası maymunlarında da benzer özellikler görülür: penis morfolojisi basitleşmiş, keza penis kemiği de kısalmıştır (http://dx.doi.org/10.1002/ajp.1350130107).

İnsanda erkekler arası rekabetin azalmasına eşlik etmiş olabilecek değişimler, penis morfolojisinden ibaret değil. İnsan spermleri, şempanzeninkilere göre daha yavaş. Keza insanda testis ağırlığının vücuda oranı, şempanzeden 4 kat, makaktan ise 8 kat daha küçük. Öte yandan erkeklerin uzun yıllar süren çok dişili haremler kurduğu, yani her ay cinsel birleşme için rekabet yaşanmayan gorillerde bu oran, insanınkinden de küçüktür (http://dx.doi.org/10.1038/293055a0).

İnsan evriminde sosyal yapının değişiminin etkisini yansıtması muhtemel bu anatomik özellikler, uzundur antropologların dikkatini çekmekteydi. Ancak şu ana kadar bunların genetik altyapılarına dair elde bir bulgu yoktu. Söz konusu araştırma, bu yönde ciddi bir ipucu sağladı. İnsanda bu MKİS bölgesinin silinmesi sonucu penis başı bölgesinde AR geninin anlatılması sınırlanmış, bu da penis çıkıntılarının gelişimini engellemiş olabilir.

Tabii bu insana mahsus genetik değişimin, çıkıntıların yokolmasından sorumlu olduğunu göstermek için daha doğrudan deneyler de yapılabilir. Bir seçenek, bu DNA bölgesini makak maymununda genetik müdahaleyle silip, yavru maymunda penis çıkıntılarının gelişip gelişmediğini test etmek olabilir.
Arabaşlık: Bir sonraki adım: büyük beyinli primatlar

İncelenen ikinci MKİS bölgesi ise hücrelerin aşırı çoğalmasını (ve kanseri) dizginleyici bir gene, GADD45G’ye komşuydu. Yapılan deneyler, bu bölgenin fare ve şempanze sürümlerinin, çevrelerindeki genin önbeyin gelişimi sırasında anlatılmasını sağladığını gösterdi. İnsanda bu bölge silinmiş olduğundan, insan önbeyin gelişimi sırasında GADD45G etkilenleşemiyor, bu da sinir hücrelerinin ilaveten çoğalmasını sağlıyor olabilir. Tabii bu genin aktivitesinin azalmasının, insanı tümörlere daha yatkınlaştırması da bir başka ihtimal.

İnsan beyninin, şempanzeninkinin üç katı büyüklükte olduğunu, insan evriminde önbeynin de özellikle irileşmiş olduğunu biliyoruz. GADD45G’ın çevresindeki idare bölgesindeki değişimin beynimizin büyümesindeki rolü daha kesin olarak kanıtlanmadıysa da, şu anda eldeki en parlak aday bu. Söz konusu MKİS bölgesini başka primatlarda da genetik deneyler yoluyla silerek, daha büyük beyinli, bir ihtimal algı veya hafızası da daha güçlü canlılar geliştirmek mümkün olabilir. Elbette yalnızca laboratuvarda…

Bu çalışma her ne kadar takdire şayan dahi olsa, birkaç hatırlatmayı da gerektiriyor. Birincisi, bu tür genetik değişimlerin insana özel olmadığı unutmamalı. Nitekim ekip (insan dahil) tüm memelilerde korunmuş, ama şempanzede veya farede silinmiş bölgeler aradıklarında, hem şempanzede hem de farede 300-400 kadar benzer genom bölgesi tespit ettiler.

İkincisi, makalede de belirtildiği üzere, bu değişimlerin pozitif seçilim sonucu gerçekleştiklerine dair bir bulgu yok. Aksine bu silinmelerin önemli bir kısmının olumlu bir işlevi olmayabilir, hatta bizi, başka türlere kıyasla kimi rahatsızlıklara meyilli kılmış dahi olabilir. Tıpkı kanser gibi. İnsan evriminin ne ölçüde doğal seçilim, ne ölçüde mutasyon ve nüfus devinimi gibi rastlantısal süreçlerin ürünü olduğunu gelecek araştırmalar gösterecek (http://dx.doi.org/10.1002/ajpa.21439).

Son olarak, yakın zamanda insanı şempanze ve diğer memelilerden ayıran genetik özelliklerin geniş bir dökümünü beklemek doğru olmaz. Tek tek her bir aday MKİS bölgesinin incelenmesinin büyük emek, kaynak ve zaman gerektirdiği ortada. Ayrıca Kingsley ekibi, ellerindeki uzun listeden en cazip adayları seçerek, basit bir yolla -faredeki etkisine bakarak- incelediler. Bu bölgelerin işlevlerini kesin olarak göstermek için genetiği değiştirilmiş maymunlar kullanmak daha etkili, ancak bir o kadar da zahmetli bir yöntem.

Beri yandan, temel bilimsel araştırmalara şu anda en büyük kaynağı ayıran ülke olan ABD’nin, araştırma bütçesini ciddi oranda kısma ihtimali (http://dx.doi.org/10.1126/science.1204760), bu tür araştırmaların umabileceğimiz kadar hızlı ilerleyemeyebileceğini ima ediyor. Meğer ki başka ülkeler de temel bilimsel araştırmaya daha fazla kaynak ayırmasın.

Mehmet Somel (soL-Bilim)

09.03.2011

Not: Bu haberin 10 Mart 2011 tarihinde ilk yayınlandığı sürümünde, söz konusu araştırmada keşfedilen ‘penis çıkıntıları’ yanlışlıkla ‘penis kemiği’ olarak tanıtılmıştı (insanda her iki yapı da mevcut değildir). Bu hatadan dolayı okuyucularımızdan özür diler, uyaran arkadaşlara teşekkür ederiz.

http://haber.sol.org.tr/bilim-teknoloji/insanda-penis-cikintilari-yokluguna-dair-genetik-ipucu-haberi-40095

 

 

Eşcinsellik Atalarımızdan mı Geliyor?

Özgeciliğe ve akraba seçilimine dayalı belirlenimci spekülasyonlara örnek olarak, E.O Wilson’ın eşcinsellik için önerdiği genetik açıklamayı ele alalım. Eşcinseller çocuk sahibi olamadığına göre, Darwinci bir dünyada eşcinsellik genleri nasıl seçilebilir? Atalarımızın toplumsal olarak, çok yakından akrabalardan oluşan, küçük ve rakip gruplar halinde örgütlenmiş olduklarını varsayalım. Bazı gruplar, yalnızca heteroseksüel üyelerden oluşuyordu. Diğerlerinde ise, avlanmada ya da çocuk yetiştirmede “yardımcı” olarak işlev gören eşcinseller vardı: Çocuk sahibi olamazlardı ama yakın genetik akrabaların yetiştirilmesine yardımcı olurlardı. Eşcinsel yardımcılar içeren gruplar heteroseksüel gruplarla rekabette baskın çıkmışsa, eşcinsellik genleri akraba seçilimi yoluyla korunabilir. Bu önerinin hiçbir mantıksız yönü yoktur. Hiçbir eşcinsellik geni tespit etmiş değiliz ve atalarımızın toplumsal örgütlenmesine ilişkin bu hipotezi destekleyen hiçbir şey bilmiyoruz.

Wilson’ın niyeti hayranlık vericidir: Eşcinsel davranışın bazı insanlar için doğal -üstüne üstlük (en azından atalarımızın toplumsal yapısı için) uyum sağlayıcı- olduğunu ileri sürerek, yaygın ve genellikle kötülenen bir cinsel davranışın içkin saygınlığını tesis etmeye çalışır. Ancak izlediği strateji tehlikelidir, çünkü genetik spekülasyon yanlışsa ters teper. Eğer bir davranışı insanların öyle programlanmış olduğu gerekçesiyle savunursanız, olur da varsayımınız yanlış çıkarsa bu davranışı nasıl sürdürebilirsiniz? Çünkü o zaman davranış doğal olmayan ve ayıplanmayı hak eden bir davranış haline gelecektir. En iyisi, insan özgürlüğüne ilişkin felsefi bir tutuma sıkı sıkıya bağlı kalmaktır: Özgür yetişkinlerin özel yaşamalarında birbirleriyle ne yaptıkları ancak kendilerini ilgilendirir. Bunun genetik spekülasyonla temize çıkarılması gerekmediği gibi, aynı yolla mahkum edilmesi de kabul edilemez.

Akraba seçiliminin belirlenimci savlardaki kullanımı beni uzun zamandır kaygılandırsa da, biyolojik potansiyel görüşüm için sunduğu kavrayış derinliğini takdir ediyorum. Çünkü bir zamanlar yalnızca insan kültürüne özgü olduğu düşünülen iyilik yeteneğini de içine alarak, genetik potansiyelin alanını genişletir. Sigmund Freud, en büyük bilimsel buluşlarımızın, türümüzün evrenin merkezinden çekilişini yansıttığını söylemiştir. Kopernik ve Newton’dan önce evrenin merkezinde yaşadığımızı düşünüyorduk. Darwin’den önce bizleri lütufkâr bir Tanrı’nın yarattığını düşünüyorduk. Freud’dan önce kendimizi akılcı yaratıklar olarak görüyorduk (kuşkusuz entelektüellik tarihinin en kibirli iddialarından biridir). Akraba seçilimi, bu geri çekilişin yeni bir aşamasını temsil ediyorsa, diğer hayvanlara hükmetme düşüncesinden onlara saygı ve onlarla birlik bilincine yönelmemize pekala hizmet edebilir.

Stephen Jay Gould
Darwin ve Sonrası

 

Kaynak:

http://www.gaygaye.com/g_espedi_escinsellik_atalarimizdan_mi_geliyor.htm

Doğuştan Eşcinsellik?

Cinsel yönelimi belirleyen genlere dair çeşitli kanıtlar bulunmaktadır.

Şimdiye kadar bulunmuş ve eşcinselliği belirleyen genlere göre, bilim insanları eşcinselliğin evrimsel sebepleri üzerine çeşitli hipotezler öne sürmekteler. “1990′larda bazı laboratuarlarda eşcinselliği belirleyen başlıca genlere dair kısa bir ilgi dalgası yükseldi,” diyor bilim insanı William Rice.

“İnsanları incelerken, seksüel fenotipler (fiziksel özellikler) ve özellikle eşcinsellik hakkında araştırma yapmakta son derece çekingen kalınıyor bana göre. Eğer insanlardaki eşcinselliği araştırmak üzre genetik bir kurum oluşturulursa, o zaman pek çok kişi bu merak uyandırıcı fenotipi daha nesnel değerlendirebilecektir.”

Elde edilen bulgular erkek eşcinselliğinin babadan çok anneden miras alındığına işaret etmektedir. Bu gen, varolmaktadır çünkü karşı cinsin üretkenlik şansı buna bağlı olarak artar.

Son bilgiler eşcinsel erkeklerin kadın akrabalarının ortalamadan daha fazla üretebilme kapasitesine sahip olduklarını göstermektedir. Önceki araştırmalar ise bir erkeğin eşcinsel olma şansının, o kişi onlarla büyümemiş olsa bile, sahip olduğu erkek kardeşlerinin sayısına göre arttığını gösteriyor. Her erkek fetüsü annenin bağışıklığını artıran bir antigen üretmekte ve bu antigen beynin erkekleşmesinde rol oynuyor.

Araştırmalar aynı zamanda homoseksüelliğin polimorfik (çokbiçimli) bir gen tarafından belirlendiğini gösteriyor. Bu gen, tek bir biçimden çok daha fazlasına sahip, bu nedenle eşcinselliğin kalıtımı son derece karmaşık bir durum. Bilim insanları eşcinselliği belirleyen polimorfik genlerden sorumlu etkenleri göstermek için pek çok sabit model geliştirdiler. “Biliyoruz ki meyve sineklerinde homoseksüelliğe (gay ya da lezbiyen) basit bir gen değişimi sebep olmaktadır, pek çok üretici ve nörolojik gen sinekler ve insanlarda paylaşılmaktadır, görünüşe göre insanlarda da eşcinselliği belirleyen başlıca genler vardır,” diyor Rice.

“Ancak, erkek eşcinsellikte doğum sırası etkisi (ikizlerde kimin büyük olduğunu belirleyen durum) ve ikiz eşcinsellerdeki uyumsuzluğa dair sağlam kanıtlarımız var. Bu da açıkça çevresel bir etki de olduğunu gösteriyor.”

İki ana genetik fenomen eşcinselliğin kalıtımını açıklayabilir: aşırıbaskınlık (overdominance: tam Türkçe’si bu olmayabilir) ve cinsel düşmanlık. Aşırıbaskınlık heteroseksüelliğe bağlı iki genin birleşiminden homoseksüelliği meydana getirir. Cinsel düşmanlık karakteri tek cinste avantajlıdır ama karşı cinste eşcinselliğe neden olabilir. Bu genler, insanlığın gen havuzunda varolmaktadır çünkü diğer cinse zarar vermektense, tek cinsle olmanın yararları daha ağır basmaktadır.

Belirli gen tipleri (örneğin otosomal ya da cins-bağlantılı, çekinik ya da baskın) aşırıbaskınlık ve cinsel düşmanlığı çeşitli koşullar altında belirlerler. “Bana kalırsa şu anda bu modellerden hangisinin daha olası olduğuna karar vermek için çok erken. Fakat, cinsel düşmanlığın meyve sineklerindeki bolluğuna bakacak olursak, cinsel düşmanlığın varyasyonu eşcinselliğe giden polimorfizmi açıklamaya en güçlü aday,” diyor Rice.

Kaynak:

http://www.gaygaye.com/g_espedi_dogustan_escinsellik.htm

Evrim Teorisi Eşcinselliği Nasıl Açıklar?

Birçok hayvan, doğrudan iki cinse ayrılmaz. Örneğin bir mercan kayalığında, balıklar aynı anda ya da farklı zamanlarda hem yumurta hem de sperm üretir. Kuşlar ve memeliler gibi görece daha sosyal canlılar arasında sperm transferinin sağlanması için, ille de cinsel birleşme gerekmiyor.

Homoseksüellik her 10 türden 1′inde var. Bazı türlerde homoseksüellik çok yaygın değilken, bonobonlar gibi bazılarındaysa heteroseksüel ilişki kadar sık yaşanır. Dişi bonobon maymunları, genital organlarını düzenli aralıklarla birbirlerine sürterler.

Omurgalılar arasında homoseksüelliğin bu kadar yaygın oluşu, bu özelliğin genetik bir temele sahip olması durumunda, yalnızca birkaç türde görülen sapkın bir davranış olmadığı olasılığını da beraberinde getirir. İnsanlardaysa, homoseksüellik ‘cinsel bir sapkınlık’ olarak kabul edilemeyecek kadar çok yaygın.

İlk kez Haziran 1997′de, lezbiyen ve eşcinsellerin yaptığı bir gösteriye katıldım. Bu yürüyüş, gördüklerim arasında en büyüğüydü. Her 10 kişiden birinin lezbiyen ya da gay olduğunu duymuştum, ancak hep bu sayının abartılı olduğunu düşünürdüm. Burada ilk kez, eşcinsellerin sayısının aslında sanılandan çok fazla olduğunun farkına vardım.

Bu denli gay ve lezbiyen, bir biyolog olarak benim için hep bir sorun olmuştur. Benim dalım, normal olarak, homoseksüelliğin açıklanamayan bir anomali olduğunu kabul eder. Eğer cinsel birleşmenin amacı üremekse ki bu standart açıklamadır, bu gayler nasıl oluyor da varlar?

Kimileri, bu kişilerin ‘kusurlu’ olduğunu ve gelişimlerinde bir sorunun ya da çevresel etkenlerin cinsel eğilimlerini yanlış yöne çevirdiğini öne sürebilir. Durum gerçekten böyleyse, o zaman, gay ve lezbiyenler, türümüzün evrimi tamamlanana kadar bir süre daha bizimle yaşayacak ve doğal seleksiyonun, Darwin’in ‘düşük gelişimli’ olanları budamasını bekleyecekler.

Darwin yanıldı mı?

Durun bir dakika. Homoseksüelliğin evrimsel bilmecesi hakkında kafam karışmaya başlıyor. Eğer bir kuram bu kadar çok insanda bir sorun olduğunu iddia ediyorsa, belki de sorun o insanlarda değil, kuramdadır.

Birkaç aya kadar cinsiyetini değiştirmiş bir kadın olarak ortaya çıkacaktım. Stanford Üniversitesi’ndeki profesörlük görevimden atılıp atılmayacağımı ve sonunda kendimi bir transseksüel barında garson bulup bulmayacağımı bilmiyordum. Sonunda işimden atılmadım- tüm yönetici sorumluluklarımın alınmasını saymazsak- ve ardından da, evrimin cinsiyet ve cinselliği nasıl değiştirebildiğiyle ilgili daha fazla inceleme yapacak vakit buldum.

Özellikle Darwin’in cinsel seleksiyon kuramına kadar giden evrimsel teorinin yanlış bir yol izlediğini saptadım ve tamamen yanlış ilan edilmesi gerektiğini açıkladım. Birçok biyolog, cinsiyet ve cinsellik üzerine pek çok yeni bulgu bulduysa da, hiçbiri, Darwin’in cinsiyet seleksiyon kuramının tamamen ortadan kaldırılması gerektiğini söyleyecek kadar ileri gitmedi.

Darwin’in düşüncelerinde göze çarpan iki eksik var.

Bilim adamı 1871′de, ‘Kadınlar, daha çekici, güçlü ve yetenekli erkekleri seçerken, erkek de kendi cinsine selektif çiftleşmeyle güzellik katabilir’ diye yazmış ve şöyle devam etmişti: ‘Neredeyse tüm erkek hayvanlar, dişilerden daha güçlü tutkuya sahiptirler. Dişiyse erkeğe göre daha az azimlidir ve çekingendir.’

Gerçek hayat nasıl?

Bilim adamının bu görüşlerine göre, erkekler ve kadınlar, yakışıklı bir savaşçıya karşı temkinli ama göze çarpan hanım kız rolleriyle birbirlerine uyuyorlar.

Ama gerçek hayat bundan çok daha geniş eksenlidir. Bizimki de dahil birçok türde kadınlar daha pasif değil ve erkekler de birer Arnold Schwarzenegger olmak için ölmüyor.

Kadınlar oldukça sık erkekleri baştan çıkarıyor, erkekler de oldukça sık buna kanıyor.

Dahası, cinslerin üstlenmeleri beklenen roller değişiyor. Hatta Darwin’in, jakana kuşlarında belirttiği gibi, kimi zaman dişiler daha gösterişli, erkeklerse sönük ve sıkıcı olabilirler.

Gerçekteyse birçok hayvan, doğrudan iki cinse ayrılmaz. Örneğin bir mercan kayalığına baktığınızda, balıkların aynı anda ya da farklı zamanlarda hem yumurta hem de sperm ürettiğini görebilirsiniz. Bunlara sırasıyla ‘eş zamanlı’ ya da ‘ardışık hermafroditler’ denir ve yumurta veya sperm üretmelerine bağlı olarak cinsiyet değiştirdikleri öne sürülür.

Üçüncü tip?

Aslında bitkiler de dahil çok hücreli organizmalar arasında en çok rastlanan vücut yapısı, tek bir varlığın, yaşamı boyunca hem erkek hem de dişi gametler üretebilmesidir. Bu yüzden de bir varlığın kesin olarak ‘dişi ya da erkek’ olarak tanımlandığı durumlar, örnek teşkil etmemelidir.

Türler, erkek ve dişinin farklı tiplerini de ortaya koyabilir. Böyle türlerdeki erkeklerin tümü sperm üretirler, ancak vücut yapısı, renk, morfoloji, davranış ve yaşam geçmişleriyle o kadar çok farklılık gösterirler ki tecrübesiz bir bilimci, bunları farklı bir tür olarak bile tanımlayabilir. Aynı şey, yumurta üretmeleri dışında hiçbir ortak yanları olmayan kimi dişiler için de geçerlidir.

Darwin’in anlayışındaki ikinci sorun, kuşlar ve memeliler gibi görece daha sosyal canlılar arasında sperm transferinin sağlanması için, ille de cinsel birleşme gerekmediği gerçeğidir.

Çiftler arasında kaç kez birleşme yaşandığını ve buna karşılık olarak dünyaya gelen yavruları saymayı deneyin. İnsanlarda örneğin 50 yıllık evli, 2 çocuğu olan ve mesela her perşembe seks yapan bir çifti ele alalım. 50 yıl sonunda 2.500 kez sevişmiş olmaları gerekir. Kulağa inanılmaz mı geliyor?

Eğer düzenli bir cinsel yaşamın bu 2 çocuğu büyütmek için daha sağlıklı bir ilişki getirdiğini düşünürsek aslında mantıklıdır. Benzer olarak kuşlarda ve primatlarda ve hatta her yerde, birçok çiftleşme bir dölün yaratılmasının olanaksız olduğu dönemlerde meydana gelebiliyor.

Araştırmamın bu kısmında, Darwin’in cinsiyetlerle ilgili tamamen yanılmış olabileceğini düşünmeye başladım. Bence hayvanların sosyalleşmeleri, ‘üreme fırsatına’ erişme üzerine kurulu; bu fırsat hayvanların üreme için gereksinim duydukları besin ve yuva gibi unsurları da içeriyor. Kontrol ettikleri tüm kaynakları doğrudan kullanan hayvanlar, aynı kaynaklardan, diğerlerinin yardımını çekmek için de faydalanabilirler.

Dahası, hayvanların bu sosyalleşme dinamikleri, aynı ve karşı cinsteki hayvanları işbirliği ve arkadaşlık bakımlarından nereye yerleştireceği yönünde kararlar vermelerini de sağlar. Bu işbirliği çabaları, aileler ve küçük gruplar için farklı yapıların oluşmasını da beraberinde getirir.

Dişi bonobonlarda durum

Sözgelimi, dişi özellik taşıyan sırtlanların ‘penisleri’ni ele alalım. Dişinin klitorisi, bir erkek penisinin büyüklüğü kadar genişlerken, dişi de gün içinde birçok kez diğer dişilerle ilişkiye girmek için ereksiyon haline geçer.

Cinsel seleksiyon kuramı, böyle alışılmadık bir özelliği açıklayamaz. Bana göreyse, penisi olmayan ve dişi özellik taşıyan sırtlanlar, üremeyi sağlayan yolları kontrol altında tutan dişi gruplardan dışlanacaklardır. Ben buna ‘sosyal dahil edilme özelliği’ diyorum ki bu özellik bir bireyin bir gruba kazanılmasını sağlar.

Dişi bonobonların aynı cinsle ilişkiye girmeleri de bir başka sosyal dahil edilme özelliğidir. Genital organlarını düzenli aralıklarla birbirlerine sürtmeyen dişiler, besin bulan gruplara alınmaz ve yavrularını sağlıklı büyütmeleri için gereken korumadan faydalanamazlar.

Bu da, karşı cinsi etkilemek için yapılan hareketlerin, aslında kendi cinsi için de yapıldığını gösterebilir.

Kurama ters düşüyor

İşte başta gösterdiğim sorular tarafından şu anda tamamen sarılmış bulunuyorum: homoseksüellik ve cinsiyet karmaşası ve bunun, Darwin kuramına ters düşmesi.

Bruce Bagemihl, ‘Biological Exuberance: Animal homosexuality and natural diversity’ adlı kitabında, genital yakınlığın yaşandığı 300′den fazla omurgalı türün olduğunu belirtir.

Homoseksüellik her 10 türden 1′inde ortaya çıkar. Bazı türlerde homoseksüellik çok yaygın değilken, bonobonlar gibi bazılarındaysa heteroseksüel ilişki kadar sık yaşanır.

Kimi türlerde yalnızca erkekler birleşebilir, kimilerindeyse yalnızca dişiler. Omurgalılar arasında homoseksüelliğin bu kadar yaygın oluşu, bu özelliğin genetik bir temele sahip olması durumunda, uyum sağlayıcı bir önem taşıdığı ve yalnızca birkaç türde görülen sapkın bir davranış olmadığı olasılığını da beraberinde getirir.

İnsanlarda niye sapkınlık?

İnsanlardaysa, homoseksüellik ‘cinsel bir sapkınlık’ olarak kabul edilemeyecek kadar çok yaygındır.

Ayrıca ben, homoseksüelliğin insanın sağlığını kötü etkilediği savı da reddediyorum. Tarih boyunca ve bütün kültürlerde, aynı cinse yakınlık duyma (homoerotik) karşı cinse (heteroerotik) duyulmasına engel olmaz. Bununla beraber, homoerotik çekim yaşayanların, diğerlerinden daha az sağlıklı olduklarına ilişkin de çok az kanıt vardır. Hem heteroseksüel çiftlerin hepsi de çocuk sahibi değildir.

Peki, homoseksüelliğin uyum sağlayıcı önemi nedir? Homoseksüelliğin, konuşma yeteneği kadar çok yararı vardır. Homoseksüellik, zevkin iletişimini sağlar ve bence kimi zaman insanları dahi kapsayacak şekilde, pek çok hayvanın bir gruba alınmasını sağlayacak ‘sosyal dahil edilme özelliği’dir.

Aynı cinsler arası ilişki ne zaman başarılı bir yaşam sürmeye başlarsa, homoseksüellik de gelişmiş olur. Bu başarılı yaşam, hayatta kalabilmeyi, eş bulmayı ve bir eşin çocuğunu kötülüklerden korumayı içerir. Hangi tür olursa olsun homoseksüellik, başarılı bir hayat için çok önemli ilişkilerin kurulmasını sağlar.

Kaynak:

New Scientist, 17 Ocak 2004

İkincil Kaynak:

http://www.gaygaye.com/g_espedi_escinsellik_evrim.htm

 

Hayvanlar Eşcinselliği Hoşgörüyor

İnsanlara en çok benzeyen maymun türlerinden bonobolar arasında da homoseksüellik oldukça yaygın.

Hayvanlar eşcinselliği hoşgörüyor
Katil balinalardan maymunlara, hayvanlar kendi aralarındaki homoseksüelliği belki insanlardan daha fazla hoşgörüyor olabilir.

NTV-MSNBC
Güncelleme: 11:30 TSİ 30 Kasım 2006 Perşembe
NEW YORK – Hayvanlarda homoseksüellik bilim insanları tarafından henüz derinlemesine araştırılmış bir konu değil. Bunun en önemli sebebi zoolojinin çiftleşme-merkezli dünya bakışı. Evrim biyolojisi, hayatta kalma ve türün devamı olgularını temel alıyor. Milyonlarca yıl içinde insanlar dahil tüm hayvanların türlerinin devamı için çiftleştiğini varsayan zooloji ve biyoloji için, homoseksüellik tam bir paradoks oluşturuyor. Ancak, türün devamı her zaman temel içgüdü olmayabilir. Hayvanlar da insanlar gibi, çiftleşmeden farklı nedenlerle cinsel ilişkiye giriyor olabilir mi?

Oslo Üniversitesi’nin bünyesindeki Doğal Tarih Müzesi’nde yer alan hayvanların yarısı homoseksüel. Serginin direktörü Petter Bockman, gözlemledikleri 1.500’den fazla hayvan türünün en az 500’ünde homoseksüelliğin bir yaşam tarzı ve cinsel seçim olarak saptandığını vurguluyor.

EVRİMSEL ŞARTLANMA OLABİLİR
East Carolina Üniversitesi antropoloğu Linda Wolfe, cinselliğin insanlar ve hayvanlarda salt olarak bir zevk eylemi olabileceği varsayımının da kabul görmesi gerektiğini savunuyor. Buna karşılık, bazı bilim insanları homoseksüelliğin salt zevk eyleminin ötesinde evrim açısından bazı avantajlar sağladığının da altını çiziyor. Homoseksüelliğin temeli olan hemcinslerin birlikteliği, seks dışında da düşmanlara karşı güç birliği yapmak anlamına geliyor.

Kara kuğularda, homoseksüel çiflerin yavru yetiştirmesi ‘normal’ karşılanıyor.

Bockman, bonobo maymunlarında örneğin sadece heteroseksüel olanların arkadaş bulmakta zorluk çektiklerini belirtiyor. Kara kuğularda da yavruların yüzde 25’i homoseksüel çiftler tarafından yetiştiriliyor. Kuşlarda görülen bir diğer davranış özelliğinde, erkek kuş dişi bir kuşu dölleyerek yavru sahibi oluyor, ancak bu yavruları homoseksüel partneriyle birlikte yetiştiriyor.

HOMOSEKSÜELLİK PARADOKSU
Bilim insanlarına göre, homoseksüellik ve heteroseksüellik ayrımı hayvanlar aleminde keskin olmayan, insanların sosyal olarak inşa ettiği kavramlar. Zoologlar, birçok hayvanın çift-cinsiyetli olduğunu, hem erkek hem kadın cinsel organlarına sahip olduklarının altını çiziyor. Birçok deniz canlısının ise cinsel yaşamı yok. Sürüngenler familyasında birçok tür bölünme yoluyla ürüyor.

Kaynak:

http://arsiv.ntvmsnbc.com/news/391692.asp

Hayvanlarda Eşcinsellik

“Biyolojik Coşku: Hayvanlarda Homoseksüellik ve Doğal Çeşitlilik”

Susan McCARTY / Çev: İlker ÜNLÜ / İstanbul

Bu kitapta eşcinselliğin doğal kaynağı konusunda doğa sayamayacağımız kadar kanıt sunuyor.

Bilimadamlarının gördükleri karşısında soluğu kesiliyor. Öğrenciler şaşkınlıkla birbirlerine bakıyorlar. Kimse gördüğünü gerçekten tanımlamak istemiyor. Dişi bir maymun bacaklarını diğer bir dişinin beline dolayıp klitoristini diğerininkine sürterken zevk çığlıklar atıyor. Araştırmacı açıklamaya başlıyor: Bu bir tür tanışma ya da barış/uzlaşma davranışıdır. Belki de besin değiş tokuş hareketi; ama bu kesinlikle seks değil. Kesinlikle lezbiyen bir seks değil.

Altı iriboynuzlu yaban koyunu erkeği bir araya gelip birbirlerine sürtünüp, burunları ile birbirlerini dürtüyorlar ve birbirlerinin üzerine çıkıyorlar. Biyolog bunu “Agreseksüel bir davranış” olarak açıklıyor: sadece dominantlık sağlama yöntemi.

Hayvanat bahçesindeki penguenlerden biri diğerine yaklaşıp uysal bir şekilde eğiliyor. Kuşlar neredeyse birbirinin aynısı ve ziyaretçiler hangisinin dişi ya da erkek olduğunu nasıl anlaşıldığını soruyorlar. “Davranışlarından anlayabiliriz” diyor araştırmacı. “Eric, Dora’ya kur yapıyor.” Daha sonra bakıcı Eric’in yumurtladığı haberini veriyor.

Gerçekler bizden hep saklandı. Dağ gorillerinden, kedi, köpeklere ve kobaylara kadar doğa homoseksüel ve biseksüel hayvanlarla dolu. Diğer cinsiyetle hiç ilişkiye girmeyen ve onların davranışlarını kabul eden travesti ya da biseksüel hayat süren hayvanlar var.

Bruce Bagemihl 10 yılını hayvanlardaki alternatif seksüalite üzerine bilgi toplayarak biyolojik bir rapor tutmaya harcadı. 786 sayfalık “Biyolojik Coşku: Hayvanlarda Homoseksüellik ve Doğal Çeşitlilik” (Biological Exubarence: Animal Homosexuality and Natural Diversity) adlı kitabının ilk bölümünde hayvanlardaki homoseksüelliği ve biyologların bunun açıklamasında kullandıkları kaçamak yöntemlerden bahsediyor. İkinci bölümde orangutanlardan, balinalara, meyve yarasalarından sarıasmalara kadar yaklaşık 200 memeli ve kuşta sıra dışı seksüaliteyi tartışıyor.

Bagemihl’in sakin tavrı, bilimsel söyleme çok uygun. Homoseksüel, erkekler arasında sosyal iletişim, çokludişi toplulukları, birleşik seksüalite, izoseksüalite ya da intraseksüalite gibi terimleri kullanmayı tercih eden bazı kimseleri korkutsa da hayvanların niçin gay, lezbiyen ya da ibne değil de homoseksüel ya da biseksüel olarak tanımlanabileceğini açıklıyor. Ancak bu kitap şaşırtıcı derecede yeni fikirlerle de dolu ve sayısız hayvani skandallarla örneklendirilmiş.

Tek kriter sadece şehvet dolu bir seks değil, Bagemihl seksüel olmayan bağlardan da bahsediyor. Dişi grizzly ayıları bazen birlikte seyahat ettikleri, birbirlerini savundukları, yavrularını beraber büyüttükleri ve sanki daha uzun süre beraber kalabilmek için kış uykusunu erteledikleri beraberlikler kuruyorlar.

Herşey sadece duygusallıktan ibaret değil tabiki. Bagemihl ayrıca homoseksüel ensest (tilkiler), tecavüz (albatroslar) ve homofobiyi de (beyaz kuyruklu geyikler) örnekleri ile belgeliyor.Favorileri ise sadece homoseksüel ilişkilerde gözlenebilen özel çiftleşme davranışlarına sahip hayvanlar. Erkek devekuşlarının % 2′si dişileri görmezden gelerek sadece erkeklere kur yapıyor. Erkek deve kuşları yine erkek flamingolar gibi gerçekten seks yaparken görülmeseler de yuva yapıp bazen de yetimleri büyütme görevini üstleniyorlar.

Bazı homoseksüel hayvanlar tek gecelik ilişkiler kurarken bazıları uzun süreli beraberlikleri tercih ediyorlar. Gay ve lezbiyen kazlar beraberliklerini yıllarca sürdürüyorlar. Şişe burunlu yunuslar erkekli dişili çiftler oluşturmasalar da çoğu, diğer erkeklerle ömür boyu süren çiftler oluşturuyorlar. Bazıları sadece erkeklerle ilgileniyor; fakat diğerleri biseksüel ve burun ile genital uyarıma hepsi hevesle katılıyor.

Erkek siyah kuğular kur yapıp uzun süreli beraberlikler koruyorlar. İki erkek kuğu, çok büyük bir bölgeyi diğer çiftlere karşı savunabiliyor. Bazen diğer çiftlerden çaldıkları yumurtalara da ebeveynlik yapmayı imal etmiyorlar.

Kitabı okurken pek çok türün gay olduğu bir bir anlaşılıyor gibi; ama tabi ki konu bu kadar basit değil. Tüm bonobolar ve devekuşlarının %1′i homoseksüel aktivitelere katılıyorlar. Kısaca hayvanlar aleminde inanılmaz bir cinsel çeşitlilik söz konusu. Ancak dünya kesinlikle heteroseksüel hayvanlarla dolu ve çoğu hayvanın cinsel yaşamını henüz gözlemleyemediğimizden saptamalarımızda dikkatli olmamız gerekmekte. Pek çok tür henüz hiçbir şekilde seks yaparken görülmedi. Siyah sırtlı flamebackl er (?) şimdiye kadar sadece erkek erkeğe çiftleşirken gözlemlenmesine rağmen yavrularını köşedeki marketten almadıkları kesin.

Bazı hayvanların niçin biseksüel ya da homoseksüel oldukları konusunda Bagemihl öz bir açıklama getiriyor. Açıkça hem doğa hem büyütülme yanı çevre ve biyoloji önemli rol oynuyor. Farklı Japon makak gruplarının kültürel fark olarak yorumladığı farklı düzeylerde homoseksüel davranış sergilediklerini örnek veriyor.

Bu alternatif cinselliğin yaygınlığını göstermek bir yana Bagemihl, bu önemli bilginin nasıl görmezden gelindiği konusunda ilgi çekici örnekler veriyor. “Zooloji, oldukça tutucu bir alandır ve hayvan homoseksüalitesi üzerinde yoğunlaşmak kimseyi başarıya götürmez.” Bir araştırmacı koyunlardaki homoseksüelliği belgelemesine rağmen yerini tamamen sağlamlaştırıncaya kadar bunu yayınlamamıştır.

Şaşırtıcı olan sık sık gözlemcilerin ne gördüklerini tanımlamaktan aciz olmaları. Dişi ve erkek birbirine çok benziyorsa çiftleşen iki hayvan gördüklerinde üstekine hemen erkek deyiveriyorlar. Penguen Eric buna iyi bir örnek. Daha sonra ismi Erica ‘ya değiştirildi. Hayvanlar bu tür davranışlar içine sık sık girdiklerinden artık araştırmacılar bunu saklayamıyor.

Dürüst biyologlardan biri üzerinde çalışmalarını sürdürdüğü yaban koyunları erkeklerinin birbirleri ile düzenli olarak seks yaptığı gerçeği ile uzun süre boğuşmak zorunda kalmış. “Erkeklerin gözlerimin önünde homoseksüel ilişkiler sergilediklerini söylemek kesinlikle beni aşan bir şeydi. Bu inanılmaz hayvanların “ibne” olduğunu kabul etmek, Tanrım, inanılır gibi değil”.

Bagemihl, araştırmacıların hayvanların homoseksüel olmayacakları konusundaki ustaca açıklamaları ile dalga geçiyor. Bu sadece dominantlık; saldırganlık; yiyecek için takas; sadece kafası karışık karşısındakinin de aynı cinsiyetten olduğunu anlayamadı; gerginliği azaltma yöntemi; sadece oynuyorlar, ve benim en çok hoşuma giden açıklama: tanışıyorlar.

Dominantlık, yardımcı profesörlerin bulduğu en yaygın bahane. Bagemihl “dominantlık homoseksüel davranışlar için o kadar çok kullanılıyor ki sonunda anlamını yitiriyor” diyor.

Tutsak hayvanlar, hapisanedeki insanlara benzetiliyor. Doğal olmayan bir ortamdaki mahkumlar gibiler bu nedenle de gerçekten homoseksüel değiller. Bazı tutsak hayvanlar “sevdiğinle olamıyorsan olduğunu sev” davranışını uygularken diğerleri de cinsel hayatlarını sona erdiriyorlar. İş özgür doğaya geldiğinde ise bu açıklamalar kendiliğinden çöküyor.

Hayvanların bir diğerinin cinsiyetini anlamaktan aciz olduklarından homoseksüel davranışlar sergilemeleri fikri hayvanları aptal yaratıklar mertebesinde gören geri kalmış bakış açısından başka bir şey değil.

Bazen en iyisi bundan hiç bahsetmemektir. Bir araştırmacı “beyaz kuyruklu geyikler” hakkında 800 sayfalık bir kitap yayınlıyor ve davranışla ilgili bölümden homoseksüel davranışlardan hiç bahsetmiyor.

Amerikan Deniz Memelileri Komisyonu için hazırlanan hükümet raporunda katil balina erkekleri arasındaki homoseksüel ilişkiler basımdan hemen önce siliniyor.

Bilim adamları sevdikleri hayvanları temize çıkarmak için ellerinden geleni yapıyorlar. Gorillerin gay olduğunu öğrendiğimizde onları korumak için daha az mı duyarlı olacağız sizce?

Bonobolar kısmen istisna. Son zamanlarda bonoboların seks hayatları hakkında oldukça fazla bilgi yayınlandı. Bonobolar yenidir; bonobolar zekidir ve en önemlisi bir bonoboyu seks yapmadan bir dakikadan fazla görüntülemek mümkün değildir. Ancak Sue Savage-Rumbaough’un harika “Kanzi: İnsan Zihninin Eşiğindeki Maymun” gibi bonoboların iletişim kapasiteleri hakkındaki popüler kitaplar, zeki ve yaratıcı primatlar izlenimi bırakıyor.

Kanzi ve diğerlerinin kullanmayı öğretildikleri lexigramlar sadece seks hakkında değil. Ancak 67. sayfadaki “buraya gel”den “genital organını yaklaştır”a kadar bonobo seksi süresince hayvanların kullandığı el işaretleri diagramı oldukça ilgi çekici. Tutsak bonobolarca kullanılan bu işaretler Sue Savage ve meslekdaşlarınca keşfedilmiş. “Bu, hayvanlara ilgilendikleri konu hakkında konuşmaya izin vermeyip yeni bir dil öğretmek yapılan en büyük klasik hatalardan biri” diyor Savage.

Alet yapımı konusu ise yine sansüre takılan gerçeklerden biri; özellikle de mastürbasyon yapımında kullanılan aletler. Yunuslar ve kirpiler nesneleri masturbasyon aleti olarak kullanıyorlar. Primatlar ise yine nesneleri bu amaçla modifiye ediyorlar. Dişi orangutanlar bu amaçla doğru boyutta oyuncaklar hazırlarken erkekleri yapraklarda delik açmayı tercih ediyorlar. Dişi makaklar yaprak ve dallardan en az beş seks oyuncağı yapma yöntemi var. Bir maymun elektiriği keşfetse ve bunu vibratörünü çalıştırmada kullansa eminiz bunu da kimse bize duyurmazdı.

Zooloji tüm bu davranışları sapkın, doğal olmayan ve kötü olarak nitelerken Bagemihl tüm bu davranışların sorgulanmasından kaçınılmasını masaya yatırıyor. Homoseksüelliğin bir ortaya koyuş biçimi olduğu biyolojik taşkınlığın teorisini formülize ediyor. Üremenin ve dolayısı ile heteroseksüelliğin her şeyi açıkladığı fikrinin temsil ettiği biyolojik analizi gözden geçiriyor. Biyolojinin artık seksüalitenin açık amaçsızlığını kabul etmek zorunda olduğunun altını çiziyor. Seksüel zevk, kalıtımsal değer taşımaktadır ve daha fazla kanıta ihtiyacı yoktur.

Bu görüşü kanıtlamak için Bagemihl, bekar ve üreme ile ilgilenmeyen hayvanlar ile seksin nadir ve güç olduğu türleri örnek gösteriyor. Tabiki üreme gerçekleşiyor ve doğal seleksiyonun gerçekleşmesi için üreme de şart. (Hayvanlar sonsuza kadar yaşasalardı üremek zorunda kalmazdılar). Bilmece, üremenin yön verdiği bir işlemin nasıl olup da üremeyen canlılar ortaya çıkardığıdır. Aslında bu bilmece hiç de çözülemez değildir. Aslında çeşitlilik, esneklik ve coşkunluk bunun parçasıdır.

Karşı cinsiyetten bir penguenle çiftleşen penguenler doğal olarak yavru üreten bireylerdir ve her penguen en az bir heteroseksüel ilişki yaşayan penguenlerden üremişlerdir. Fakat bu o penguenin sürekli heteroseksüel ilişkiler gerçekleştireceği anlamına gelmemektedir. Atalarını üremeye iten zevk unsuru, penguen bunu kullanmak istediği her zaman hazırdır.

Başarılı yaşam formları çeşitlilikle karakterize olur, kısaca değişen çevre onları yok etmez. Bu çeşitlilik seksüaliteye kadar uzanabilir. Yani biseksüellik ve homoseksüellik doğanın sapması değil cömertliğidir.

Öyleyse hayvanlar gay ise ne olabilir? İnsanlar seks yaşamlarımıza hayvanlardaki çeşitliliğe bakarak sempati ile mi yaklaşacaklar? Bizi mahkemeye çıkardıklarında homoseksüel iki aslanı şahit gösterebilecek miyiz (Tabiki onlar selamlaşıyor olacaklar) ? Kendi genlerinin devamı için rakip erkek aslanların yavrularını öldürmeyi haklı çıkarmak içinse hayır. Hayvanlar bizim onaylamayacağımız pek çok şey yapmıyorlar mı?

Bagemihl bu yaygın olarak kabul gören düşünce hakkında şunları söylüyor: Homoseksüelliğin doğallığı konusundaki tüm tartışma, hayvan homoseksüelliği üzerindeki açık ve net bilgiler ile sabit gerçekler konusundaki referansların yokluğuna dayalıdır.

Artık bahane kalmadı. Bilimsel olarak belgelendirilmiş ve dikkatle resimlendirilmiş 750 sayfalık bu kitap, homoseksüelliğin doğal olmadığı söyleyen insanların yüzüne vuracak sayısız bilgi içeriyor.

Kaos GL, Ekim 1999 / Sayı 62

Oslo Doğal Tarih Müzesi’nde düzenlenen “Doğaya Karşı” sergisi ilgi görmeye devam ediyor.

Bilim insanlarına göre ortada şaşıracak bir şey yok. Eşcinsellik ve heteroseksüellik ayrımı hayvanlar aleminde keskin olmayan, insanların sosyal olarak inşa ettiği kavramlar çünkü.

KAOS GL

Hayvanlarda eşcinsellik bilim insanları tarafından henüz derinlemesine araştırılmış bir konu değil. Bunun en önemli sebebi zoolojinin çiftleşme-merkezli dünya bakışı. Evrim biyolojisi, hayatta kalma ve türün devamı olgularını temel alıyor. Milyonlarca yıl içinde insanlar dahil tüm hayvanların türlerinin devamı için çiftleştiğini varsayan zooloji ve biyoloji için, eşcinsellik tam bir paradoks oluşturuyor. Ancak, türün devamı her zaman temel içgüdü olmayabilir. Hayvanlar da insanlar gibi, çiftleşmeden farklı nedenlerle cinsel ilişkiye giriyor olabilir mi?

Oslo Üniversitesi’nin bünyesindeki Doğal Tarih Müzesi’nde yer alan hayvanların yarısı eşcinsel. Serginin direktörü Petter Bockman, gözlemledikleri 1.500’den fazla hayvan türünün en az 500’ünde eşcinselliğin bir yaşam tarzı ve cinsel yönelim olarak saptandığını vurguluyor.

Evrimsel Şartlanma Olabilir

East Carolina Üniversitesi antropoloğu Linda Wolfe, cinselliğin insanlar ve hayvanlarda salt olarak bir zevk eylemi olabileceği varsayımının da kabul görmesi gerektiğini savunuyor. Buna karşılık, bazı bilim insanları eşcinselliğin salt zevk eyleminin ötesinde evrim açısından bazı avantajlar sağladığının da altını çiziyor. Eşcinselliğin temeli olan hemcinslerin birlikteliği, seks dışında da düşmanlara karşı güç birliği yapmak anlamına geliyor.

Bockman, bonobo maymunlarında örneğin sadece heteroseksüel olanların arkadaş bulmakta zorluk çektiklerini belirtiyor. Kara kuğularda da yavruların yüzde 25’i eşcinsel çiftler tarafından yetiştiriliyor. Kuşlarda görülen bir diğer davranış özelliğinde, erkek kuş dişi bir kuşu dölleyerek yavru sahibi oluyor, ancak bu yavruları eşcinsel partneriyle birlikte yetiştiriyor.

Eşcinsellik Paradoksu

Bilim insanlarına göre, eşcinsellik ve heteroseksüellik ayrımı hayvanlar aleminde keskin olmayan, insanların sosyal olarak inşa ettiği kavramlar. Zoologlar, birçok hayvanın çift-cinsiyetli olduğunu, hem erkek hem kadın cinsel organlarına sahip olduklarının altını çiziyor. Birçok deniz canlısının ise cinsel yaşamı yok. Sürüngenler familyasında birçok tür bölünme yoluyla ürüyor.

Hayvanlarda eşcinsellik bilimin mevcut paradigmaları için karmaşık bir sorun. Üniversitelerde okutulan ana akım biyoloji ve zoolojide marjinal bir konu olarak kalmış durumda. Hayvanlarda eşcinselliği, doğanın kuralları sayılan evrim biyolojisinin paradigmaları içine yerleştirmek oldukça zor.

Kaynak: NTV, 26 Kasım 2006

İkincil Kaynak:

http://www.kaosgl.com/node/685

EŞCİNSELLİK DOĞADA VAR

Bir internet sitesinde Ülker Ünlü’nün çevirisiyle yayınlanan Susan McCarty’nin makalesi, Bruce Bagemihl’in 10 yıl çalışarak hazırladığı 786 sayfalık ‘Biyolojik Coşku: Hayvanlarda Homoseksüellik ve Doğal Çeşitlilik’ kitabına gönderme yapıyor. Yazının bazı bölümleri şöyle:

‘‘Altı iriboynuzlu yaban koyunu erkeği bir araya gelip birbirlerine sürtünüp, burunları ile birbirlerini dürtüyorlar ve birbirlerinin üzerine çıkıyorlar. Biyolog bunu ‘Agreseksüel bir davranış’ olarak açıklıyor: Sadece dominantlık sağlama yöntemi.’’

‘‘Gerçekler bizden hep saklandı. Dağ gorillerinden, kedi, köpeklere ve kobaylara kadar doğa homoseksüel ve biseksüel hayvanlarla dolu. Diğer cinsiyetle hiç ilişkiye girmeyen ve onların davranışlarını kabul eden travesti ya da biseksüel hayat süren hayvanlar var. Bagemihl seksüel olmayan bağlardan da bahsediyor. Dişi grizzly ayıları bazen birlikte seyahat ettikleri, birbirlerini savundukları, yavrularını beraber büyüttükleri ve sanki daha uzun süre birarada kalabilmek için kış uykusunu erteledikleri beraberlikler kuruyorlar.’’

Bagemihl ayrıca homoseksüel ensest (tilkiler), tecavüz (albatroslar) ve homofobiyi (eşcinselliğe karşı duyulan korku) de (beyaz kuyruklu geyikler) örnekleri ile belgeliyor. Favorileri ise sadece homoseksüel ilişkilerde gözlenebilen özel çiftleşme davranışlarına sahip hayvanlar. Erkek devekuşlarının yüzde 2′si dişileri görmezden gelerek sadece erkeklere kur yapıyor.’’

MASTÜRBASYON NESNELERİ

Makalede, gay ve lezbiyen kazların beraberliklerini ömür boyu sürdürdükleri, bazı yunus türlerinin biseksüel oldukları, erkek siyah kuğuların birbirlerine kur yaparak, uzun süreli beraberlik kurdukları da anlatılıyor.

Bagemihl, zoolojinin ‘oldukça tutucu bir alan’ olduğunu da vurguluyor ve anlatıyor: ‘‘Bir araştırmacı koçlardaki homoseksüelliği belgelemesine rağmen, yerini tamamen sağlamlaştırıncaya kadar bunu yayınlamamıştır.’’

Yaban koyunları üzerine araştırma yapan bir başka araştırmacıdan da şu alıntı yapılıyor: ‘‘Erkeklerin gözlerimin önünde homoseksüel ilişkiler sergilediklerini söylemek kesinlikle beni aşan bir şeydi. Bu inanılmaz hayvanların ‘i..e’ olduğunu kabul etmek, Tanrım, inanılır gibi değil.’’

Hayvanların davranış biçimlerini inceleyen uzmanlar, kavga sonrası da eşcinsel ilişkilerin yaşandığını anlatıyorlar. Gözlemlere göre birbiriyle kavga eden horozlardan kazanan, diğeriyle cinsel birleşmeye girmek istiyor. Kedilerde de eşcinsel davranışlara rastlandığını belirten uzmanlar, hayvanlar dünyasında ‘ensest’in de çok sık görüldüğünü söylüyorlar.

Susan McCarty’nin makalesinde, yunusların ve kirpilerin nesneleri mastürbasyon aleti olarak kullandıkları da anlatılıyor. Dişi orangutanların bu amaçla oyuncaklar hazırladıkları, erkeklerinin yapraklarda delik açtıkları anlatılıyor. Dişi makakların, yaprak ve dallardan en az beş seks oyuncağı yaptıkları belirtilen makalede, ‘‘Bir maymun elektriği keşfetse ve bunu vibratörünü çalıştırmada kullansa eminiz bunu da kimse bize duyurmazdı’’ deniyor.

Kaynak:

http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-236107

En Gey Hayvanlar

Biz insanlar kendimizi seks hakkında türlü garip fikirleri olan varlıklar olarak görmekteyiz. Bu düşünce; eşcinsellik, mastürbasyon, oral seks ve farklı anlamlardaki birleşme gibi kavramların yaygın olduğu hayvanlar dünyasını aydınlatan davranış bilimlerinin ışığında artık yıkılmaktadır.

Bugüne değin eşcinsel davranış gösteren 500′ün üzerinde tür saptanmıştır. Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar, eşcinselliğin “doğuştan” olduğu hipotezini doğrulamaktadır.

Maymunlar, aralarındaki mücadeleleri çözmek için seksi kullanırlar; cinsellikle ilgili tabuları yoktur, yaş veya partner sayısını dert etmezler, yasak olan yalnızca anne ve oğul arasındaki birleşmedir.

Görünüşe göre bonoboların (pigme şempaze de olarak bilinen bir Afrika maymunu) neredeyse tamamı biseksüeldir. Çılgınca çiftleşirler ve sık sık aldıkları zevki ifade etmek için çığlık atarlar, özellikle dişilerin %66′sı eşcinsel ilişkide bulunurlar (yukarıdaki fotoğrafta iki bonobo arasında gerçek lezbiyen ilişki görülmektedir).

Japon makak sürülerinde, dişiler birbirlerine güçlü bağlarla bağlanmışlardır ve çiftleşme döneminde geçici lezbiyen çiftler oluştururlar. Birbirleri arasında çiftleşmeyi canlandırırlar ve aldıkları zevki göstermek için kıkırdarlar. Erkek makaklar da eşcinselce davranırlar, ancak bunu çiftler arasında yapmazlar, tek gecelik ilişkileri yeğlerler.

İnanılması güç de olsa, Amerikan bizonları arasında eşcinsel seks, heteroseksüel çiftleşmeden çok daha sıktır. Dişiler yalnızca kızışma dönemlerinde, yılda bir kez ilişkiye girerler, ancak boğalar, eşcinsel seksi bu süreçte gün içinde pek çok kez tekrarlarlar ve genç erkekler arasındaki çiftleşmelerin %55′ten fazlası erkek erkeğedir.

Yunuslarda da eşcinsellik görülür. Şişeburunlu erkek yunuslar, önemli bir eşcinsel dönemi tecrübe eden en bilinen ve en yaygın türdür. Erkekler aralarında oral seks yaparlar: bir yunus burnuyla diğerinin penisini ovuşturur, ayrıca birbirlerinin vücutlarını sertleşmiş penislerine sürterler.

Eşcinsel ilişki aynı zamanda zürafalar arasında da yaygındır ve üzerlerine çıkmadan önce çiftler bir saat boyunca şefkatle boyunlarını okşarlar. Erkek zürafaların %5′inin herhangi bir anda eşcinsel ilişkide bulunduğu gözlenmiştir.

Kob antilopları, çiftleşme mevsiminde lezbiyen seksi saatte 2 kez  tecrübe ederler ve çiftleşme sırasındaki faaliyetlerinin %8′i eşcinseldir. Bir dişi, diğer dişinin arkasına yaklaşır önayağını kaldırarak çiftleşmeden önce ayakları arasındaki dişiye dokunur.

Avustralya siyah kuğuları arasındaki eşcinsel çiftler, tüm çiftlerin %25′ini oluşturur ve çiftler arasındaki eşcinsellik yıllar boyunca sürer. Bu sürede, erkekler yumurtlamaları için bir dişiyi sahiplenebilir ama müstakbel babalar, kuluçkaya yatan dişiyi kovalarlar. Bazen homoseksüel çiftler heteroseksüel çiftlerin yumurtalarını çalarlar ve onları yuvalarından uzaklaştırırlar.

Morslar arasında eşcinselliğin gözlendiği bir dönem vardır. Erkekler 4 yaşına geldiklerinde cinsel olgunluğa erişirler ve o zamana dek, eşcinselliği aralarında tecrübe ederler. Daha yaşlı erkekler biseksüeldir, çiftleşme döneminde dişilerin üzerine çıkarlar ve yılın kalanında eşcinselliği tecrübe ederler. Vücutlarını birbirlerine sürterler, sarılırlar ve birlikte uyurlar.

Gri balinalarda eşcinselliği tecrübe eden orjiler (toplu seks) erkekler arasında yaygındır: 5′e yakın partner kayma hareketleri yapar, çevrelerinde dolaşır, su sıçratır ve penislerini birbirlerine sürterler.

Ancak bilim adamlarını asıl şaşkına çeviren Güney Amerika dağlarındaki olağanüstü renkli bir kuş olan Gine kaya horozudur. Erkeklerin neredeyse % 40′ı eşcinseldir ve çok az bir erkek grup dişilerle çiftleşir.

Kaynak:

http://www.gaygaye.com/g_espedi_hayvanlarin_en_gayleri.htm