EVRİM ÇALIŞKANLARI BİYOLOJİK KAVRAMLAR SÖZLÜKÇESİ
(HARD-WORKERS for EVOLUTION Dictionary)
Abdomen karın
adapt uyarlanmak
Adaptation uyarlanım
Adaptational uyarlanımsal
adaptative uyarlanımcı
adaptedness uyarlanmışlık
Adaptive uyarlı
Adaptive radiation uyarlı ışınım
adaptive landscape seçilim değeri yüzeyi
fitness landscape seçilim değeri yüzeyi
adult ergin
Allele alel
alligator timsah
Allometric growth farklıölçekli büyüme
alloparapatric speciation Bunu kullanmak zorunda kalirsaniz bize ulasin
Allopatric farklıyurtlu
allopatry farklıyurtluluk
Allopatric speciation farklıyurtlu türleşme
Amino acid amino asit
Ammonite ammonit
Amphibian İkiyaşamlı
analog görevdeş
Analogy görevdeşlik
analogous structure görevdeş yapılar
Ancestor ata
ancestral lineages atasal soylar
ancient kadim
ancient DNA kadim DNA
antennae duyarga
Anthropocentric insan merkezci
Anthropologist antropolog
antibiotic resistance antibiyotik direnci
antiviral antiviral
Apomorphy apomorfi
Appendage uzantı
arch (gelisim) yay
archaea arkeler (tekil: arke)
Archipelago takımada
Arms race silahlanma yarışı
Arthropod eklembacaklı
Artificial selection yapay seçilim
axolotl Meksika su semenderi / aksolot
background extinction ardalan yok oluşu
bacterial ilgi kurulan sonraki kelimeye ilgi eki eklenir bakteri x-i
Bacterial growth bakteri üremesi
Bacterium bakteri
ball-and-socket (eklem çeşidi) top-yuva eklem
barnacle sülükayaklı
Base baz
baz sequence baz dizilimi
beetle kınkanatlı, böcek(inf)
bias taraflılık
Bilateral symmetry ikiyanlı simetri
binary fission ikiye bölünme
Biochemistry biyokimya
Biodiversity biyoçeşitlilik
Biological evolution biyolojik evrim
biological species concept biyolojik tür kavramı
BSC biyolojik tür kavramı
biologist biyolog
Biomass biyokütle
blob su torbasımsı
Book lung Kitapsı akciğer
Bottleneck darboğaz
bottleneck darboğaz
bottom alt, aşağı
bowebird çardak kuşu
branch kol/dal
bud çıkıntı (embriyo gelişimi için)
Burgess Shale Burgess Kil Taşı Yatağı
bush cricket çalılık çekirgesi
By chance Şans eseri, tesadüfen
Cambrian Period Kambriyen Dönem
canine kısaltma: c, Türkçe: köpek dişi
Carnivore etobur
case study vaka incelemesi, örnek olay incelemesi
cell fate hücre yazgısı
Centipede çıyanlar
change değişim
Character karakter
Characteristic isimse karakter / sifatsa özgü veya karakteristik
Chelicerate Keliserliler
chemical pathway kimyasal yolak
Chitin kitin
Chloroplast kloroplast
Chordate Kordalılar
chronospecies ardıltür
cichlid çiklit
clade dal
cladistic Dallara dayalı
cladistic classification Dallara dayalı sınıflandırma
cladogenesis Dallanma
cladogram Dallanma grafiği
Codon kodon
coelacanth Sölekant
coevolution Birlikte evrim
colony koloni
coloration renklenme
combination kombinasyon
common ancestor ortak ata
community topluluk
Competitive species rakip türler
complex karmaşık
complexity karmaşıklık
Constraint kısıt
Convergent evolution yakınsayan evrim
Co-opting Yeni işlev yükleme
copepod kopepod
copy (for gene) kopya
cospeciation eştürleşme
Cricket cırcır böceği
Crustaecan Kabuklular
Darwinian Darwinci
Deleterious alel Zararlı alel
deletion Silinme
derived türemiş
Descendant Torun
Descent Türeme
Descent with modification Değişerek türeme
Development Gelişim
devolopmental biology gelişim biyolojisi
Differential reproduction ayrımlı üreme
differentiation farklılaşma
Diffusion geçişim
dinosaurus dinozor
direct development doğrudan gelişim, kesintisiz gelişim
Directed mutation yönelimli mutasyon
dispersal yayılım
diverge ıraksamak
divergence ıraksama
Diversity çeşitlilik
DNA DNA
DNA sequence DNA dizilimi
domain küme
duplication ikilenme
Earth yerküre
Echolocation yankı-konumlama
ectothermic değişken sıcaklıklı
elephant seal deniz fili
encode kodlamak
endemic endemik
endosymbiosis İçortakyaşam
endothermic sabit sıcaklıklı
epithelium epitel (doku)
eukaryote ökaryot
evolution evrim
evolutionary evrimsel
Evolutionary biologist Evrimsel biyolog
Evolutionary biology Evrimsel biyoloji
evolutionary history evrimsel tarih
evolutionary theory evrim kuramı
evolve evrilmek
exaptation ardıl uyarlanım
exoskeleton dış iskelet
Explosion patlama
extant mevcut, yaşayan
extinct yok olmak, ortadan kalkmak
Extinction yok oluş, nesil tukenmesi
favor (natural selection için ise) tercih etmek
Fit uygun, dinç, seçilim degeri yuksek
fitness seçilim değeri
forebear lineage atasal soy
founder effect kurucu etkisi
fraction kesir
Frameshift Çerçeve kayması
frequency sıklık
fruit flies meyve sinekleri
Gene gen
gene expression gen anlatımı
Gene flow gen akışı
gene frequency gen sıklığı
Gene pool gen havuzu
generation nesil
generation time nesiller arası süre
Genetic genetik
genetic code genetik şifre
Genetic drift genetik sürüklenme
Genetic shuffling Genetik karılma
Genetic variation genetik cesitlilik/genetik değişkenlik
Genome genom
genotype genotip
Geographic isolation coğrafi yalıtım
geologist yerbilimci
Germ line mutation eşey hattı mutasyonu
Germline eşey hattı
Gill Solungaç
Gomphothere gomfoterler
gradual tedrici
habitat yaşam alanı
herbicide otkıran
Herbivore otobur
Hereditary kalıtsal
Heredity kalıtım
heritability kalıtılabilirlik
Heritable kalıtılabilir
Heterochrony farklızamanlama
heterozygote advantage heterozigot üstünlüğü
hippo suaygırı
history of life yaşamın tarihi
Hominid insansı
homolog kökendeş
Homology kökendeşlik
Homologous structure kökendeş yapılar
Homoplasious Homoplasiyoz
hoofed mammals toynaklı memeliler
Horizontal transfer yatay (gen) aktarımı
Host konak
hot springs kaynarca
Hotspot sıcak nokta
Hox genes Hox geni
Hybrid melez
Hybridization melezleşme
Hydrostatic skeleton hidrostatik iskelet
hydrothermal vent hidrotermal menfez
Hypothesis hipotez
hypothesize hipotezleştirmek / hipotez kurmak / hipotez ileri sürmek
identical by descent türeme yoluyla özdeş
immigration içeri göç
incipient species ayrışan tür
incisor kısaltma: i, Türkçe: kesici diş)
inheritance of acquired characters kazanılmış karakterlerin kalıtımı
Insect böcek
insertion eklenme
interbreed üremek, melezlenmek
Intermediate form ara biçim
internode boğumarası
Inviability yaşamazlık
isolated yalıtılmış
joint eklem
Junk DNA Hurda DNA
juvenile genç
Katydid çekirge
Key innovation Anahtar yenilik
kingdom (taksanomi için) alem
K-T extinction K-T yokoluşu
laboratory laboratuvar
level düzey/seviye
Life history yaşam öyküsü
Limb üye
line hat
lineage soy
Lineage splitting soy bölünmesi
Linnaean classification Linneci sınıflandırma
Locus lokus
Longevity Ömür / uzun ömürlülük
Macroevolution makroevrim
maladapted kemuyarlanmış
mantis shrimp peygamber devesi karidesi
Marsupial mammal keseli memeli
Mass extinction kitlesel yokoluş
material malzeme
mating ritual çiftleşme merasimi
mechanism mekanizma
mesonychid mezonikid
microevolution mikroevrim
Migration göç
Millipede kırkayaklar
Mimicry taklit
Mitochondrion mitokondri
mode (cümlenin durumuna göre) biçim / kip / mod / hal
modern çağdaş/modern
molar kıslatma: m, Türkçe: azı dişi
Molecular moleküler
Molecule molekül
Molting deri değiştirme
Monophyletic Teksoylu
Mormon cricket mormon cırcırı
morph morf
Morphology morfoloji
Mutation mutasyon
mutualism mutualizm
Myriapoda çokayaklılar
Natural Selection Doğal Seçilim
negative olumsuz
nematodes yuvarlak solucanlar
neutral mutation Etkisiz mutasyon
Neutral theory nötral kuram
Niche niş
Node boğum
Notochord notokord
Nötr etkisiz, yansız
Nucleotide nükleotit
offspring yavru, döl
Omnivore hepobur
Ontogeny bireyoluş
Onychophoran kütükayaklılar
Organism canlı / organizma
Original özgün
Outbreeding dışüreme
Outgroup dışgrup
overwinter kış uykusu / kışın istirahate çekilme
Paedomorphosis gençtiplileşme
Paleontologist paleontolog
parapatric speciation komşuyurtlu türleşme
Parasite parazit
Parasitism parazitlik
Parsimony en yalını yeğleme ilkesi
pathogen hastalık yapıcı
Pattern örüntü, desen
Peramorphosis yaşlıtiplileşme
period aralık / periyot evre / donem
peripatric speciation çevreyurtlu türleşme
pesticide zararlıkıran
phasmid çalı çekirgesi
Phenetic species concept Fenetik tür kavramı
phenotype fenotip
Phenotypic plasticity fenotipik esneklik
Phyletic gradualism Soyiçi tedricilik
Phylogenetic classification Soyoluşsal sınıflandırma
Phylogenetic species concept: Soyoluşsal tür kavramı
Phylogenetic starbursts soyoluş patlamaları
Phylogenetic tree Soyoluş ağacı
phylogeneticists soyoluşbilimci
Phylogeny soyoluş
Placenta plasenta
Placental mammal plasentalı memeliler
plate Petri kabı
Plesiomorphic plesiyomorfik
plesiomorphy plesiyomorfi
Ploidy takımlılık
Polyp polip
pollination tozlaşma
pollinator tozlaştırıcı, tozlayıcı, polinatör
polygyny çokdişililik
Polytomy saçaklanma
Population popülasyon
population size nüfus / popülasyon boyutu
positive olumlu
predation avlanma
Predator avcı
premolar kısaltma: pm, Türkçe: küçük azı dişi
Prey av
primordial soup ilksel çorba
Proboscis hortum
Process süreç
Protein protein
punctuated equilibrium kesintili denge
Radial symmetry ışınsal simetri
Radiometric dating radyometrik tarihlendirme
Random rasgele
rate of diversification çeşitlenme hızı
Ray-finned fish ışınyüzgeçliler
recapitulation telhis/yinelemelioluş
receptor almaç
Recognition species concept Tanımacı tür kavramı
recombination rekombinasyon
red blood cells alyuvar
Redback spider kırmızısırtlı karadul
Regulatory gene düzenleyici  gen
replication eşlenme
ruminants gevişgetirenler
Sampling error Örnekleme hatası
satin bowerbird
scale ölçek
scientist Bilim insanı
search image arama imgesi
segment bölüt
segmentation bölütlenme
Segregation Ayrışma
selection pressure seçilim baskısı
semispecies yarıtür
sequence (DNA / RNA için) dizilim / dizilim okuma
Sex Eşey
Sexual Eşeysel / cinsel
Sexual Selection Eşeysel Seçilim
shifting balance theory “değişen denge kuramı”
Shocked quartz şoklanmış kuvartz
Sickle cell anemia orak hücreli anemi
signal ileti
simulate simüle etmek / benzetimlemek
Single-celled tekhücreli
slit (gelişim terimi) yarık
Somatic mutation bedensel mutasyon
song şarkı
Speciation türleşme
Speciation by ploidy changes kromozom takımı değişimi yoluyla türleşme
Species tür
spherical symmetry küresel simetri
squiggle ???
Stability kararlılık
stasis durağanlık
strain suş
Stratigraphy katmanbilim
substituiton yerine geçme
Survival sağkalım
survive sağ kalmak
symbiont ortakyaşar
symbiosis Ortakyaşam
sympatric speciation aynıyurtlu türleşme
Symplesiomorphy simplesiyomorfi
symptom belirti
Synapomorphy Sinapomorfi
Synapsid sinapsit
synonym eşanlamlı
tail bud kuyruk çıkıntısı
Tetrapod dörtayaklı
theory kuram
Theory of Evolution by Natural Selection doğal seçilim yoluyla evrim kuramı
Thorax göğüs
tide pools gelgit havuzları
to sequence DNA DNA dizilimi okuma
to sequence protein protein dizilimi okuma
Trachea trake / nefes borusu
tentacle dokunaç
Trade-off ödünleşim
Trait kalıtsal özellik
Transcription yazılım
Transitional forms geçiş biçimi
Translation çeviri
tree of life yaşam ağacı
trend eğilim
Trilobite üçloblu
variation cesitlilik / degisiklik / varyasyon
version sürüm
Vertebrate omurgalı
Vestigial structure körelmiş yapı
Viability yaşayabilirlik
white blood cells akyuvar
whitefiles beyazsinekler
wild yaban/i
Zygoptera kızböcekleri

 

Kaynak:

Evrim Çalışkanları